English
Русский
“Endokrinologiya” fənni daxili sekresiya vəzilərinin quruluşunu, funksiyalarını, hormonların bioloji təsir mexanizmlərini, həmçinin endokrin sistem xəstəliklərinin etiologiyasını, patogenezini, klinik əlamətlərini, diaqnostika və müalicə prinsiplərini öyrənən klinik elmdir. Bu fənn hormonların orqan və sistemlərə təsirini, maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsini və endokrin patologiyaların insan sağlamlığına təsirini araşdırır.
Endokrinologiya fənni tələbələrdə şəkərli diabet, qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, hipotalamo-hipofizar sistem pozğunluqları, böyrəküstü vəzlərin xəstəlikləri, piylənmə və metabolik sindrom kimi geniş yayılmış endokrin patologiyalar haqqında sistemli biliklərin formalaşdırılmasına yönəldilmişdir. Fənnin tədrisi zamanı tələbələr klinik təfəkkürün inkişafı, xəstələrin kompleks müayinəsi, laborator və instrumental müayinə nəticələrinin düzgün interpretasiyası, eləcə də sübuta əsaslanan müalicə və profilaktika prinsiplərinin tətbiqi bacarıqlarını mənimsəyirlər.
Bu fənn sayəsində gələcək həkimlər müalicə-profilaktika müəssisələrində endokrin xəstələrin aparılması, ağırlaşmaların qarşısının alınması və xəstələrin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində praktiki bilik və bacarıqlara yiyələnəcəklər.
Payız semestrində keçirilən fənlər
|
N |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları Praktika |
|
1 |
I Müal., profilaktika |
VI |
Endokrinologiya |
30 |
Yaz semestrində keçirilən fənlər
|
N |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları Praktika |
|
1 |
II Müal., profilaktika |
VI |
Endokrinologiya |
30 |
Fənnin kodu: İF-15
Daxili Xəstəliklər II: Endokrinologiya
Təhsil pilləsi: Bakalavriat
İxtisas: Müalicə-profilaktika
Fənnin məqsədi
Endokrin sistemin fiziologiyası və patologiyası üzrə fundamental və klinik biliklərin formalaşdırılması, endokrin xəstəliklərin erkən diaqnostikası, müasir müalicə və profilaktika prinsiplərinin öyrədilməsi, xəstələrin klinik-laborator göstəricilərinin qiymətləndirilməsi və nəticələrin düzgün interpretasiyası bacarıqlarının inkişaf etdirilməsidir.
Fənnin təlim nəticələri
- Endokrin sistemin quruluş və funksiyalarını izah edə bilmək
- Endokrin xəstəliklərin klinik əlamətlərini müəyyən etmək
- Laborator və instrumental müayinələrin nəticələrini təhlil etmək
- Endokrin patologiyaların diferensial diaqnostikasını aparmaq
- Şəkərli diabet və digər endokrin xəstəliklərin müalicə və profilaktika prinsiplərini əsaslandırmaq
- Endokrin xəstələrin uzunmüddətli müşahidə və aparılma planını tərtib etmək
Fənnin məzmunu
Endokrinologiya fənni endokrin sistemin fiziologiyası, hormonların təsir mexanizmləri, əsas endokrin xəstəliklərin etiologiya və patogenezi, klinik xüsusiyyətləri, müasir diaqnostika və müalicə üsullarını əhatə edir. Fənn tələbələrin praktiki tibbi fəaliyyətdə endokrin patologiyaların idarə olunmasına hazırlaşmasına xidmət edir.
|
№ |
Mövzü Praktik Məşğələ |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Endokrinologiya kursuna giriş. Hormon anlayışı. Hormonların strukturuna və təsir mexanizmlərinə görə təsnifatı. Sirkad ritmlər. Endokrin xəstəliklərin təsnifat prinsipləri. (Reading 1.1-1.3) Şəkərli diabet: epidemiologiyası, etiologiyası, patogenezi və təsnifatı. (Reading 1.4-1.6) Şəkərli diabetin klinikası və diaqnostikası. (Reading 1.7-1.9) Şəkərli diabetin kəskin ağırlaşmaları: hiperglikemik komalar. Hipoglikemik koma. (Reading 2-2.2) |
Reading 1.1: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 240–242. Reading 1.2: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.3: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 5–13. Reading 1.4: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 376–395. Reading 1.5: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.6: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 103–117. Reading 1.7: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 395–397. Reading 1.8: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.9: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 122–146. Reading 2: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 397–406. Reading 2.1: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 2.2: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 175–185. |
6 |
|
2 |
Şəkərli diabetin xroniki ağırlaşmaları (mikro- və makroangiopatiyalar). (Reading 1.1-1.3) Şəkərli diabet və hamiləlik. Hestasion diabet. (Reading 1.4-1.6) Şəkərli diabetin müalicəsi: pəhriz, insulin terapiyası və onun fəsadları, insulin pompaları. (Reading 1.7-1.9) Tip 2 şəkərli diabetin müalicəsi. Peroral şəkərsalıcı preparatlar. İnkretin analoqları. (Reading 2-2.2) |
Reading 1.1: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 428–436. Reading 1.2: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.3: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 122–174. Reading 1.4: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 376–400. Reading 1.5: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.6: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 141–143. Reading 1.7: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 406–425. Reading 1.8: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.9: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 146–175. Reading 2: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 412–427. Reading 2.1: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 2.2: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 154–167. |
6 |
|
3 |
Qalxanvari vəzin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Diffuz toksiki ur. Tireotoksik kriz. Hipertireoidizm. (Reading 1.1-1.3) Hipotireoz (miksedema). Hipotireoid koma. Qalxanvari vəzin düyünləri və bədxassəli şişləri. (Reading 1.4-1.6) Yoddefisitli vəziyyətlər (endemik və sporadik ur). Tireoiditlər. (Reading 1.7-1.9) Paratiroid vəzilərinin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Hipo- və hiperparatiroidizm (etiologiya, patogenez, təsnifat, klinika, müalicə). Hipo- və hiperparatiroid krizlər. Osteoporoz. (Reading 2-2.2)
|
Reading 1.1: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 243–257. Reading 1.2: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.3: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 46–66. Reading 1.4: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 257–262, 265–267. Reading 1.5: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.6: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 66–72, 83–86. Reading 1.7: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 257–263, 263–265. Reading 1.8: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.9: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 72–83. Reading 2: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 285–291. Reading 2.1: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 2.2: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 86–96. |
6 |
|
4 |
Hipofizin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Akromeqaliya və gigantizm. Nanizm. (Reading 1.1-1.3) İtsenko–Kuşinq xəstəliyi. Şəkərsiz diabet. Parxon sindromu. Panhipopituitarizm. (Reading 1.4-1.6)
Böyrəküstü vəzilərin qabıq maddəsinin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Addison xəstəliyi. Konn sindromu. (Reading 1.7-1.9) Kuşinq sindromu. Böyrəküstü vəzlərin anadangəlmə hiperplaziyası. (Reading 2-2.2)
|
Reading 1.1: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 376–400. Reading 1.2: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.3: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 13–17, 31–39. Reading 1.4: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 314–316, 324–326. Reading 1.5: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.6: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 13–20, 24–29. Reading 1.7: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 376–400. Reading 1.8: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.9: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 192–207. Reading 2: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 292–306. Reading 2.1: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 2.2: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 207–209, 213–218.
|
6 |
|
5 |
Böyrəküstü vəzilərin beyin maddəsinin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Epinefrin və norepinefrinin təsirləri. Feoxromositoma. (Reading 1.1-1.3) Qadın və kişi cinsi vəzilərinin quruluşu və funksiyası haqqında anlayış. Qadın və kişi hipoqonadizmi. Klimakterik dövr. (Reading 1.4-1.6) |
Reading 1.1: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 308–309. Reading 1.2: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.3: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 209–213. Reading 1.4: Стюарт Г. Рэлстон, Йен Д. Пенмэн, Марк В. Дж. Стрэчэн, Ричард П. Хобсон (2023). Внутренние болезни по Дэвидсону. Том II. Перевод с английского языка под редакцией профессора В. В. Фомина, профессора Д. А. Напалкова. 2-е издание. С. 270–282. Reading 1.5: Stuart H. Ralston, Ian D. Penman, Mark W. J. Strachan, Richard P. Hobson (2021). Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd Edition. Section: Endocrinology. Reading 1.6: Məmmədhəsənov R. M. (2019). Endokrinologiya. Dərslik. 2-ci nəşr. Səh. 218–230, 233–238.
|
6 |
