English
Русский
|
N |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları |
|
|
Mühazirə |
Praktika |
||||
|
1 |
Əczaçılıq |
IV |
Farmakoqnoziya 4 |
10 |
35 |
Farmakoqnoziya fənni təbii mənşəli dərman xammallarını, əsasən dərman bitkilərini öyrənən elmdir. Bu fənn dərman bitkilərinin xarici görünüşünü, morfoloji və anatomik xüsusiyyətlərini, kimyəvi tərkibini və bitkilərin tərkibində olan bioloji fəal maddələri tədqiq edir. Farmakoqnoziya həmçinin bioloji fəal maddələrin təsnifatını, fiziki-kimyəvi xassələrini, alınma üsullarını, eynilik və miqdari təyinini, bitki aləmində, o cümlədən Azərbaycanda yayılmasını, ekoloji xüsusiyyətlərini və xammal bazasını araşdırır. Fənnin əsas məqsədi gələcək əczaçılarda dərman bitkilərinin tanınması, onların oxşar növlərdən və digər bitkilərdən morfoloji fərqlərinin müəyyən edilməsi, eləcə də bitki, heyvan və mineral mənşəli dərman xammalı haqqında nəzəri bilik və praktik bacarıqların formalaşdırılmasıdır.
Təhsil pilləsi: Əsas (baza) ali tibb təhsili
İxtisas: Əczaçılıq
Fənnin məqsədi: Fənnin məqsədi dərman bitkilərinin öyrənilməsi, onların tərkibində olan bioloji fəal maddələrin təsnifatı, fiziki-kimyəvi xassələri və alınma üsulları, eləcə də bitki aləmində, o cümlədən Azərbaycanda yayılmasının araşdırılmasından ibarətdir. Eyni zamanda bu fənn gələcək əczaçılarda dərman bitkilərinin xarici görünüşünü tanımaq, onları oxşar növlərdən və digər bitkilərdən morfoloji əlamətlərinə görə fərqləndirmək, ekoloji xüsusiyyətlərini və xammal bazasını qiymətləndirmək, həmçinin heyvan və mineral mənşəli dərman xammalı haqqında sistemli biliklər formalaşdırmağı məqsəd qoyur.
Fənnin təlim nəticəsi:
1. Müstəqil şəkildə müxtəlif farmakoqnostik üsullardan istifadə etməklə təqdim olunan dərman bitki xammalının keyfiyyətini qiymətləndirməyi bacarır.
2. Dərman bitki xammalının, mineral və heyvan mənşəli xammalların əczaçılıq praktikasında və digər sənaye sahələrində istifadə formalarını və yollarını bacarır.
3. Dərman bitki xammalının qablaşdırılması, markirovkası, daşınması və saxlanması zamanı müvafiq normativ sənədlərinin tələblərinə uyğunluğunu bilir.
4. Dərman bitkiləri, dərman bitki xammalları, digər xammallarla və zəhərli bitkilərlə iş zamanı texniki təhlükəsizlik qaydalarını bacarır.
Fənnin məzmunu
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilmiş məcburi fənndir.
Farmakoqnostik analiz üsulları, dərman bitkiləri haqqında, bioloji fəal maddələrin təsnifatı, fiziki-kimyəvi xassələri, alınma üsulları, onların eynilik və miqdari təyini, bitki aləmində yayılması, dərman bitkisinin xarici görünüşü, kimyəvi tərkibi, onun oxşar növlərdən və digər bitkilərdən morfoloji fərqləri, ekoloji xüsusiyyətləri, xammal bazası haqqında bilikləri formalaşdırır və onlara dərman bitkilərinin tətbiq sahələri haqqında bilik və bacarıqlar öyrədilir. Farmakoqnoziya 4 fənnini tədris etmək üçün Farmakoqnoziya 3 fənni tədris olunmalıdır. Çünki dərman bitkilərinin eyniliyinin təyinində onların morfoloji və anatomik quruluşundakı fərqli diaqnostik əlamətləri bilmək vacibdir. Farmakoqnoziya fənninin tədrisində tələbələrin qazandığı bilik Fitoterapiya fənninin tədrisi zamanı önəmlidir. Farmakoqnoziya fənni əczaçı kadrların peşəkar inkişafında öncül yer tutur. Farmakoqnoziya fənninin tədrisi tələbələrin peşəkar əczaçı kimi formalaşmasında vacib əhəmiyyət kəsb edir. Əcaçılar dövlət və özəl sektounda fəaliyyət göstərən apteklərdə, elmi-təqiqat institutlarında, dərman və kosmetik sənayesinin müxtəlif sahələrində, dərman vasitələrinin topdan və pərakəndə satış müəssisələrində, əczaçılıq üzrə müvafiq dövlət və özəl tənzimləyici qurumlarda, fitosanitar xidmətinin müvafiq strukturlarında, əczaçılıq laboratoriyalarında, hüceyrə və kök hüceyrə mərkəzlərində, radiofarmasiya laboratoriyalarında, dopinq nəzarəti, gömrük nəzarəti laboratoriyalarında, qida təhlükəsizliyi laboratoriyalarında, ekoloji çirklənmənin aşkar edilməsi laboratoriyalarında, narkotik və psixotrop təsirli kimyəvi maddələrin və onların prekursorlarının analizi laboratoriyalarında, tibbi ekspertiza mərkəzərinin müvafiq bölmələrində işləyə bilərlər. Əczaçılıq ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi alan məzunlar təhsillərini müxtəlif ixtisaslar üzrə magistratura pilləsində davam etdirə bilərlər. Təhsil müddətində əldə olunan bilik, bacarıq və yanaşmalar məzunların müstəqil şəkildə ömürboyu təhsil almaları üçün ilkin şərtlərdir.
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Alkaloidlər. Ümumi məlumat, biogenezi, təsnifatı, fiziki-kimyəvi xassələri. Bitki xammalından alınması, təmizlənməsi. Keyfiyyət və kəmiyyət analizləri. Alkaloids. General information, biogenesis, classification, physical and chemical properties. Obtaining and cleaning herbal raw materials. Qualitative and quantitative analysis. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 350-372 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 554-586 Literature 1.1: V.S. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483. 1.2. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. 1.3. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341. |
2 |
|
2 |
Həqiqi alkaloidlər. Tərkibində alkaloidlər olan dərman bitki xammalları. True alkaloids. Medicinal plant raw materials containing alkaloids. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 381-404 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 586-615. Literature 1.1: V.S. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341. |
2 |
|
3 |
Protoalkaloidlər. Psevdoalkaloidlər. Steroid və diterpen alkaloidlər. Tərkibində alkaloidlər olan dərman bitki xammalları. Protoalkaloids. Pseudoalkaloids. Steroids and diterpene alkaloids. Medicinal plant raw materials containing alkaloids. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 373-381; 451-453 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 636-643. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341. |
2 |
|
4 |
Heyvan mənşəli xammallar. İlan zəhəri. Arı məhsulları. Zəli. Əqrəb zəhəri. Panta. Süngər Raw materials of animal origin. Venom. Bee products. Leech. Scorpion venom. Panta. Sponge |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 670-682 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 647-652 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 559-577. |
2 |
|
5 |
Mineral mənşəli xammallar. Naftalan nefti. Mumiya. Müalicəvi palçıq. Mineral sular. İstisu. Raw materials of mineral origin. Naphthalene oil. Mummy. Healing mud. Mineral waters. Istisu. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 682-684 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 653 Literature 1.1: V.S. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 559-577. |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Alkaloidlər. Onların təsnifatı. Dərman bitki xammalından alınması, alkaloidli dərman bitki xammallarının farmakopeya göstəricilərinin təyini. Alkaloids. Their classification. Obtaining from medicinal plant raw materials, determination of pharmacopoeial indicators of medicinal plant raw materials containing alkaloids. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 352-372 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 554-581 Literature 1.1: V.S. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341. |
2 |
|
2 |
Psevdoalkaloidlər. Purin törəməli alkaloidlər. Coffea arabica, Thea cinensis, Ilex paraguensis, Cola acuminata, Theobrama coca, Paullinia cupana. Pseudoalkaloids. Purine alkaloids. Coffea arabica, Thea cinensis, İlex paraguensis, Cola acuminata, Theobrama coca, Paullinia cupana. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 446-450 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 632-636 Literature 1.1: V.S. Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
3 |
Tropan törəməli alkaloidlər. Atropa belladonna. Datura stramonium. Hyoscyamus niger. Scopolia carniolica. Erytroxylom coca. Tropane alkaloids. Atropa belladonna. Datura stramonium. Hyoscyamus niger. Scopolia carniolica. Erytroxylom coca. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 388-397 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 586-597 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
4 |
İndol törəməli alkaloidlər. Erqoalkaloidlər. Claviceps purpurea, Catharanthus roseus, Vinca spp., Rauwolfia sepentina, Physostigma venenosum, Strychnos nux vomica, Passiflora incarnata, Peganum harmala, Carex brevicollis Indole alkaloids. Ergoalkaloids. Claviceps purpurea, Catharanthus roseus, Vinca spp., Rauwolfia sepentina, Physostigma venenosum, Strychnos nux vomica, Passiflora incarnata, Peganum harmala, Carex brevicollis |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 430-436; 444-446 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 621-632 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
5 |
İzoxinolin törəməli alkaloidlər. Papaver somniferum, Glaucium flavum, Berberis vulgaris, Chelidonium majus, Thalictrum foetidum, Stephania glabra, Cephalis ipecacuanha. Isoquinoline alkaloids. Poppy alkaloids. Papaver somniferum, Glaucium flavum, Berberis vulgaris, Chelidonium majus, Thalictrum foetidum, Stephania glabra, Cephalis ipecacuanha. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 413-436 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 608-614 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
6 |
Pirolizidin törəməli alkaloidlər. Borago officinalis. Symphytum spp., Tussilago farfara, Eupatorium spp., Senecio platyphylloides. Pyrrolizidine alkaloids. Borago officinalis. Symphytum spp., Tussilago farfara, Eupatorium spp., Senecio platyphylloides. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 381-384 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 597-600 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
7 |
Aralıq sorğu. MIDTERM EXAM |
|
2 |
|
8 |
Xinolizidin törəməli alkaloidlər. Thermopsis lanceolata. Sophora pachycarpa. Lupinus albus. Quinolizidine alkaloids. Thermopsis lanceolata. Sophora pachycarpa. Lupinus albus. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 398-403 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 606-620 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
2 |
|
9 |
Xinolin qrupu alkaloidlər. Cinchona spp., Echinops sphaerocephalus, Camptotheca spp. Quinoline alkaloids. Cinchona spp., Echinops sphaerocephalus, Camptotheca spp. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 569-581. Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 405-419 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341., 341-393. |
2 |
|
10 |
İmidazol törəməli alkaloidlər. Pilacarpus spp. Imidazole alkaloids. Pilacarpus spp. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 374-377; 378-381 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 639-643 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
4 |
|
11 |
Piridin və piperidin törəməli alkaloidlər. Lobelia inflata, Punica granata, Conium maculatum, Nicotiana tabacum. Pyridine and piperidine alkaloids. Lobelia inflata, Punica granata, Conium maculatum, Nicotiana tabacum. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 453-454 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 637-640 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393. |
4 |
|
12 |
Protoalkaloidlər (atipik alkaloidlər). Tərkibində protoalkaloidlər olan DBX-ları. Ephedra, Colchicum, Taxus. Protoalkaloids (atypical alkaloids). Ephedra, Colchicum, Taxus. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 367-372 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 576-585 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 473-483, 483-540. Jean Bruneton, Pharmacognosy Phytochemistry Medicinal Plants, 2nd edition, 1999, page 781-1071. Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 333-341, 341-393 |
4 |
|
13 |
Steroid təbiətli alkaloidlər. Veratrum album, Veratrum viride, Schoenocaulon officinale. Steroidal alkaloids. Veratrum album, Veratrum viride, Schoenocaulon officinale. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 451-453 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 586-596 Trease and Evans, pharmacognosy 15th edition, 2002, page. 499-508. |
2 |
|
14 |
Diterpen alkaloidləri. Aconitum spp. Diterpene alkaloids. Aconitum spp. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 670-681 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 647-653 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 559-577. |
2 |
|
15 |
Guanidinium alkaloidləri. Tetrodotoksin. Saksitoksin. Guanidinium alkaloids. Tetrodotoxin. Saxitoxin. |
Ədəbiyyat 1.1: Kərimov Y.B., Süleymanov T.A., İsayev C.İ., Xəlilov C.S. Farmakoqnoziya, Bakı, 2010, s. 682-684 Ədəbiyyat 1.2: Süleymanov T.A., Kərimov Y.B., İsayev C.İ. Farmakoqnoziya praktikumu, Bakı, 2016, s. 653 Kyslychenko, Pharmacognosy, 2019, page. 559-577.
|
1 |
