English
Русский
|
N |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları |
|
|
Mühazirə |
Praktika |
||||
|
1 |
Əczaçılıq |
I |
Botanika 2 |
20 |
40 |
Botanika əczaçılıq təhsilinin əsas fənlərindən biridir və dərman bitkilərinin bioloji xüsusiyyətlərini, quruluşunu və həyat fəaliyyətini öyrənir. Fənn bitki aləminin inkişaf qanunauyğunluqlarını, bitkilərdə gedən əsas fizioloji prosesləri və onların bioloji aktiv maddələrin yaranmasındakı rolunu elmi əsaslarla izah edir. Botanika kursunda bitki hüceyrəsi və toxumalarının quruluşu, funksional xüsusiyyətləri, həmçinin dərman bitki xammalının tanınmasında istifadə olunan morfoloji, anatomik və mikroskopik diaqnostik əlamətlər öyrənilir. Fənn çərçivəsində tələbələr botaniki mikrotexnika ilə işləməyi, mikropreparatların hazırlanmasını və əsas histokimyəvi reaksiyaların aparılması metodikalarını mənimsəyirlər. Bitkilərin vegetativ və generativ orqanlarının morfoloji və anatomik quruluşunun öyrənilməsi dərman bitkilərinin düzgün identifikasiyasına imkan verir.
Təhsil pilləsi: Əsas (baza) ali tibb təhsili
İxtisas: Əczaçılıq
Fənnin məqsədi: Əczaçılıq botanikası-2 fənnin məqsədi tələbələrdə əczaçılıq sahəsində istifadə olunan göbələklər, şibyələr, yosunlar, ali sporlu bitkilər, çılpaqtoxumlular, örtülütoxumlular qruplarına aid nümayəndlərinin sistematikası, bioloji xüsusiyyətləri, morfoloji təsviri, anatomik diaqnostik əlamətləri, dərman bitki xammalı, kimyəvi tərkibi, farmakoloji xüsusiyyətləri, tətbiqi, fitosenologiya, bitki coğrafiyası və ekologiyasının əsasları haqqında biliklərin formalaşmasını təmin etməkdir.
Fənnin təlim nəticəsi:
1. Bitki aləminin inkişafının əsas bioloji qanunauyğunluqlarını və müxtəlif sistematik qruplara aid olan bitkilərin bioloji xüsusiyyətlərinə əsaslaraq, əczaçılıq sahəsində tətbiq olunan bilikləri qavramaq.
2. Müxtəlif sistematik qruplara aid olan bitkilərin taksonomiya, nomenklatura və xorologiya əsaslarını bilmək.
3. Göbələklər, şibyələr, yosunlar, ali sporlu bitkilər, çılpaqtoxumlular, örtülütoxumlular sistematikasına dair
4. Bitki coğrafiyasının, ekologiyasının və geobotanikasının əsas anlayışlarını qavramaq.
5. Azərbaycan florası haqqında əsas anlayışları qavramaq.
6. Herbari hazırlamaq üçün bitkilərin və dərman bitki xammallının toplanması zamanı ətraf mühiti mühafizə etmək üçün təbiətdən səmərəli istifadə qaydalarını bilmək.
7. Təbiətdə tibbi əhəmiyyətə malik olan bitkiləri tanımağı bacarmaq.
8. Fənnin tədrisində yiyələndiyi biliyi eksperimental işləri yerinə yetirdikdə tətbiq etməyi bacarmaq.
Fənnin məzmunu
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilmiş məcburi fənndir.
«Əczaçılıq botanikası 2» fənni əczaçılıq fakültəsinin ixtisas fənni olan və təbii mənşəli dərman xammalından bəhs edən «Farmakoqnoziya» və “ Fitoterapiya”-nın öyrənilməsinə əsas qoyur. Bu fənnlər ali təhsilli mütəxəssislərin: əczaçı-bakalavr və əczaçı-magistrların hazırlanmasında mühüm yer tutur. Bu kursda tələbələr bitkilərin sistematikası, bitki coğrafiyası, fitosenologiya, bitki ekologiyasının elementlərini,Azərbaycan florası haqqında əsas məlumatı öyrənirlər ki, bunlar da gələcək əczaçı mütəxəsislərin hazırlığı üçün çox vacibdir. «Əczaçılıq botanikası 2» kursunun tədrisi tələbələrdə bitki mənşəli preparatların alınması üçün müstəqil Azərbaycanın zəngin dərman bitkilərinin səmərəli istifadə prinsiplərini, onların mədəni şəraitdə becərilmə perspektivlərinin öyrənilməsini təmin etməlidir.
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Botaniki terminologiyanın əsasları (I hissə). Basics of botanical terminology (part 1) |
Ədəbiyyat 1.1: B.M.Hüseynov, E.M.Hacıyeva. Azərbaycanca-Latınca-Rusca lüğət. dərs vəsaiti. Bakı: 2016, 244 s. Ədəbiyyat 1.2: Чернявский М.Н. Латинский язык и основы фармацевтической терминологии. Москва: Медицина, 1984, 320 с |
2 |
|
2 |
Botaniki terminologiyanın əsasları (II hissə). Herbarinin hazırlanma qaydaları. Basics of botanical terminology (part 2) Methods of preparation of Herbarium Specimens. |
Ədəbiyyat 1.1: B.M.Hüseynov, E.M.Hacıyeva. Azərbaycanca-Latınca-Rusca lüğət. dərs vəsaiti. Bakı: 2016, 244 s. Ədəbiyyat 1.2: Чернявский М.Н. Латинский язык и основы фармацевтической терминологии. Москва: Медицина, 1984, 320 с. |
2 |
|
3 |
Canlı orqanizmlərin müxtəlifliyi. Protoktistlər (tibbi əhəmiyyətli yosunlar) və göbələklər (tibbi əhəmiyyətli göbələklər və şibyələr) və) aləmləri. Diversity of living organisms. The kingdoms Protoctists (algae of medicinal importance) and Fungi (mushrooms and lichens of medicinal importance). |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 28-52 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 164-172 |
2 |
|
4 |
Sporlu bitkilər (tibbi əhəmiyyətli mamirlar, plaunlar, qatırquyruğular, qıjılar). Spore plants (mosses, club mosses, horsetails, ferns of medical importance). |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 501-538 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 175-180 |
2 |
|
5 |
Bitki aləmi. Toxumlu bitkilər. Çılpaqtoxumlular şöbəsi. Tibbi əhəmiyyətli çilpaqtoxumlular. Plant kingdom. Seed plants. Division Gymnospermae. Gymnosperms of medical importance. |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 540-565 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 181-189 |
2 |
|
6 |
Çiçəkli bitkilər və ya örtülütoxumluların sistematikası Systematics of Flowering (Angiosperms) plants. |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 566-588. Ədəbiyyat 1.2: Plant Systematics. 2nd Edition by Michael G. Simpson (türkçe tercümesi), 2021, 740 p. |
2 |
|
7 |
İkiləpəlilər sinfinin icmalı. Dicot class overview |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 645-751 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.190-282 |
2 |
|
8 |
Birləpəlilər sinfinin icmalı. Monocot class overview |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр. 597-633 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 299-309 |
2 |
|
9 |
Bitki coğrafiyasının əsasları. Xorologiyanın elementləri. Floralar haqqında əsas anlayışlar. Yer kürəsinin əsas floristic əraziləri. Azərbaycan florasının əsas elementləri. Fundamentals of plant geography. Elements of chorology. Flora teachings. Floristic regions of the Earth. The main elements of the flora of Azerbaijan. |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр.757-774 Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 323-333 |
2 |
|
10 |
Bitki ekologiyası haqqında əsas anlayışlar. Bitkilərin yaşamaları üçün əsas şərait amilləri. Bitkilərin ekomorfları. Təbiətin mühafizəsi. Dərman bitkilərinin səmərəli istifadəsi və introduksiyası. Geobotanikanın əsasları. Fitosenologiyanın elementləri. Klimatik və bitki örtüyü zonaları. Azərbaycanın bitki örtüyü və onun tibb üçün əhəmiyyəti. Basic concepts of plant ecology. The main Factors Affecting Plant Development. Raunkiær plant life-forms. Nature conservation. Rational use and introduction of medicinal plants. Fundamentals of geobotany. Elements of phytocenology. Climate zones and zones of vegetation. Vegetation of Azerbaijan and its importance for medicine. |
Ədəbiyyat 1.1: Ботаника (учебник для вузов, издание 4-е), под редакцией Г.П. Яковлева, М.Ю.Гончарова– СПб., СпецЛит, 2018, стр.775-803. Ədəbiyyat 1.2: T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 323-329 |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Bitki sistematikasının əsasları. Tibbi əhəmiyyətli yosunlar, göbələklər və şibyələr. Basics of Plant Systematics. Algae, fungi and lichens of medical importance. |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 175-181 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p 167-174. |
2 |
|
2 |
Ali sporlu bitkilər (tibbi əhəmiyyətli mamırlar, plaunlar, qatırquyruğular, qıjılar). Çılpaqtoxumlular şöbəsi. Tibbi əhəmiyyətli çilpaqtoxumlular (Gnetopsida Pinopsida sinflərinin tibbi əhəmiyyətli növləri). Spore plants (mosses, club mosses, horsetails, ferns of medical importance) Division (phylum) Gymnospermae (Pinophyta). Gymnosperms of medical importance (classes Gnetopsida and Pinopsida) |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 181-186 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p. 175-189 |
2 |
|
3 |
Çiçəkli bitkilər və ya örtülütoxumlular şöbəsi. İkiləpəli bitkilər. Maqnolidlər (Magnoliaceae, Monimiaceae, Lauraceae, Piperaceae, Nymphaeaceae, fəsilələri) və Ranunkulidlər (Berberidaceae, Ranunculaceae, Papaveraceae) yarımsinflərinin fəsilələri. Division Angiospermae (Magnoliophyta). Dicot plants. Families from subclasses MagnolIidae (Magnoliaceae, Monimiaceae, Lauraceae, Piperaceae, Nymphaeaceae) and Ranunculidae (Berberidaceae, Ranunculaceae, Papaveraceae) |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 187-195 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.190-200 |
2 |
|
4 |
Kariofilidlər (Caryophyllaceae, Amaranthaceae (o cümlədən Chenopodiaceae yarımfəsiləsi) Polygonaceae və Hamamelidlər (Juglandaceae, Fagaceae, Betulaceae) yarımsinflərinin fəsilələri. (Caryophyllaceae, Amaranthaceae (including subfamily Chenopodiaceae), Families from subclasses Caryophyllidae Polygonaceae) and Hamamelididae (Juglandaceae, Fagaceae, Betulaceae). |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 203-206, 208-212 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.200-211 |
2 |
|
5 |
Dilleniidlər yarımsinfinin fəsilələri: Droseraceae, Theaceae, Hypericaceae, Passifloraceae, Brassicaceae, Salicaceae, Ericaceae. Families from subclass Dilleniidae: Droseraceae, Theaceae, Hypericaceae, Passifloraceae, Brassicaceae, Salicaceae , Ericaceae. |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 203-206 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.211-226 |
2 |
|
6 |
Dilleniidlər yarımsinfinin fəsilələri: Tiliaceae, Malvaceae, Moraceae, Cannabaceae, Urticaceae, Euphorbiaceae, Cucurbitaceae, Violaceae Families from subclass Dilleniidae: Tiliaceae, Malvaceae, Moraceae, Cannabaceae, Urticaceae, Euphorbiaceae, Cucurbitaceae, Violaceae |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 77-82 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.211-226
|
2 |
|
7 |
Aralıq sorğu Midterm |
- |
2 |
|
8 |
Rozidlər yarımsinfinin fəsilələri: Crassulaceae, Rosaceae, Fabaceae, Myrtaceae, Rutaceae, Anacardiaceae. Families from subclass Rosidae: Crassulaceae, Rosaceae, Fabaceae, Myrtaceae, Rutaceae, Anacardiaceae. |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh. 88-92, 86 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.226-264 |
2 |
|
9 |
Rozidlər yarımsinfinin fəsilələri: Linaceae, Rhamnaceae, Elaeagnaceae, Araliaceae, Apiaceae, Caprifoliaceae. Families from subclass Rosidae: Linaceae, Rhamnaceae, Elaeagnaceae, Araliaceae, Apiaceae,Caprifoliaceae. |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.127-131 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.226-264 |
2 |
|
10 |
Lamiidlər yarımsinfinin fəsilələri: Rubiaceae, Apocynaceae, Asclepiadaceae, Gentianaceae, Menyanthaceae, Solanaceae, Polemoniaceae |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.109-114 |
2 |
|
11 |
Lamiidlər yarımsinfinin fəsilələri: Oleaceae, Scrophulariaceae, Plantaginaceae, Lamiaceae. Families from subclass Lamiidae: Rubiaceae, Apocynaceae, Asclepiadaceae, Gentianaceae, Menyanthaceae, Solaneceae, Polemoniaceae Families from subclass Lamiidae: Oleaceae, Scrophulariaceae, Plantaginaceae, Lamiaceae . |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.114-124 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.264-282 |
2 |
|
12 |
Asteridlər yarımsinfinin fəsilələri: Asteraceae Families from subclass: Asteraceae |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.83-86, 124-126 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.282-298 |
2 |
|
13 |
Birləpəli bitkilər. Lillidlər yarımsinfinin fəsilələri: İridaceae, Alliaceae, Orchidaceae, Amaryllidaceae, Asphodelaceae, Agavaceae Monocot plants. Families from subclasses Liliidae: İridaceae, Alliaceae,Orchidaceae, Amaryllidaceae, Asphodelaceae, Agavaceae |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.148-156 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.298-306 |
2 |
|
14 |
Lillidlər yarımsinfinin fəsilələri: Convallariaceae Asparagaceae, Dioscoreaceae. Kommelinidlər yarımsinfindən olan Poaceae fəsiləsi Families from subclasses Liliidae: Convallariaceae Asparagaceae, Dioscoreaceae and Commelinidae: Poaceae |
Ədəbiyyat 1.1: Y.B.Kərimov, C.S.Xəlilov, N.A.İslamova. C.İ.İsayev, T.A.Süleymanov. Botanika praktikumu. 2000, səh.157-164 T.M. Gontova and others. Pharmaceutical botany. Ternopil, TSMU, ”Ukrmedknyha, 2013, p.298-306 |
2 |
|
15 |
Yekun dərs. Final lesson. |
- |
|
