Payız semestrində keçirilən fənlər
|
N |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları |
|
|
|
müh |
praktika |
Kredit |
||||
|
|
I Müal. profilaktika |
I |
Ümumi histologiya |
56 |
14 |
4 |
|
|
II Müal. profilaktika |
I |
Ümumi histologiya |
56 |
14 |
4 |
Fənnin kodu İF-07
Ümumi histologiya
Təhsil pilləsi: Əsas (baza) ali tibb təhsili
İxtisasın adı: Tibb
Fənnin məqsədi: İnsan orqanizmini təşkil edən hüceyrə və toxuma tiplərinə xas olan mikroskopik və ultrastruktur quruluş xüsusiyyətlərini, mayalanmanın molekulyar mexanizmini, rüşeym vərəqələrinin formalaşmasını, orqanogenezin və sistemogenezin əsas mərhələlərinin tədrisidir.
Fənnin təlim nəticəsi:
Sitologiya, embriologiya və histologiya fənnlərinin predmeti, metodları, vəzifələri və canlı aləmə xas olan ümumbioloji qanunauyğunluqları bilir.
Hüceyrənin təşkilində iştirak edən törəmələrin mikroskopik və submikroskopik quruluşu və onların funksiyalarının molekulyar əsasları haqqında müasir məlumatlardan istifadə edə bilir.
Müasir texniki vasitələrlə nümayiş etdirilən mikroskopik şəkillərin və elektronoqrammaların hansı orqana və onun hansı hissəsinə aid olmasını müəyyənləşdirməyi bacarır.
Fərdi inkişafın prenatal (predembrional, embrional və döl) və postnatal dövrlərində orqan və sistemlərin formalaşmasının vacib dövrlərinin təsvirini, variasiya və anomaliyalar haqqında məlumatları təhlil edə bilir.
Toxumaların təsnifatı və orqanların təşkilində iştirak edən müxtəlif toxuma növləri arasında qarşılıqlı əlaqələrin ümumi qanunauyğunluqlarını izah edə bilir.
Fənnin məzmunu
Bu fəndə sitologiya və embriologiyanın ayrı-ayrılıqda sərbəst elm kimi meydana çıxması, tərifi, vəzifələri, tədqiqat metodları ətraflı şərh edilir. Bununla yanaşı hüceyrənin əsas kompartmentlərinin, hüceyrə zarının ultrastruktur quruluş xüsiyyətləri və vəzifələri şərh edilir.
Zarlı, zarsız orqanellərin, nüvənin histoloji və ultrastruktur quruluş xüsusiyyətləri və vəzifələri haqqında ətraflı məlumat verilir.
İnsan embriologiyasının mövzu və məqsədləri, embriogenezin erkən mərhələlərinin öyrənilməsi və müasir təbabətdə rolu haqqında məlumat izah olunur.
Toxumalar, onların morfofunksional və genetik təsnifatı, histogenezi, quruluş-funksiya xüsusiyyətləri, toxuma dəyişkənlikləri, metaplaziya və onun imkanları haqqında olan məlumatlar faktiki materiallar əsasında tədris olunur.
Tədris olunan materialın öyrənilməsi tələbənin digər tibb yönümlü fənlərin mənimsəməsində, gələcəyin həkimi kimi, patoloji proseslərin hüceyrəvi və molekulyar bioloji əsasını anlamağa kömək edir.
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Sitologiya-ümumbiologiya və tibbi təlim kimi. Hüceyrə nəzəriyyəsi: formalaşma mərhələləri, əsas müddəaları, biologiya və təbabətdə əhəmiyyəti. Əsas hüceyrə kompartmentləri. Hüceyrə zarının quruluşu və vəzifələri. Kortikal sitoplazma və sitosklet elementləri. Hüceyrənin hərəkət mexanizmi. Hüceyrə mərkəzi. Mitoxondri. |
3. E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 1-47. |
2 |
|
2 |
Endoplazmatik şəbəkə. Holci kompleksi. Endosomlar. Lizosomlar və lizosomal toplanma xəstəlikləri. Hüceyrə nüvəsi. Xromatinin quruluşu. Nüvəcik. Nüvə və mitoxondrial genomlar, genlərin ekspressiyası haqqında qısa məlumat. Hüceyrə tsikli və hüceyrənin bölünmə tipləri. Hüceyrənin qocalması və ölümü. Klinik sitologiya haqqında anlayış. |
1.Sitologiya, E.K. Qasımov (2013). səh. 132-254. 2.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya ) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.59-103 3.E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 47-72. |
2 |
|
3 |
Embriologiya “bioloji inkişafın” bir hissəsi kimi. Progenez, insanın cinsi hüceyrələri. İnsanın prenatal ontogenezinin əsas mərhələləri. Mayalanma. Ziqota. Potentlik. İnduksiya. Morulyasiya, insanda morula. Blastulyasiya, insanda blastula. Rüşeymin implantasiyası. Qastrulyasiya. Rüşeym vərəqələrinin və ox orqanlarının formalaşması, differensasiyası. 2-8 həftəlik insan rüşyemi. Kritik dövrlər və embriotrop təsirlər haqqında anlayış. |
1. Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya ) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.103-135 2 .E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 73-86. |
2 |
|
4 |
Histologiya fundamental tibbi bioloji fənn kimi. Toxumalar: tərifi, təsnifatı, tərkib hissələri, histogenezi. Epitel toxumaları: təsnifatı, morfo-funksional səciyyəsi. Örtük epiteli. Sekretor epitel. Sekresiyanın mexanizmi və mərhələləri. Ağız suyu vəzilərinin quruluş və sekretinin kimyəvi tərkibinə görə təsnifatı. |
1. Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.137- 150 2. Ümumi Histologiya, səh. 2-18. 3. E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 87-101 |
2 |
|
5 |
Mezenxim, onun törəmələri. Qan. Embrional və postembrional qanyaranmanın qısa səciyyəsi. Əsil birləşdirici toxumanın hüceyrəvi və qeyri-hüceyrəvi elementlərinin quruluş xüsusiyyətləri, təsnifatı və histogenezi. Xüsusi xassəli birləşdirici toxumalar. Skelet toxumaları - qığırdaq və sümük: təsnifatı, morfofunksional xüsusiyyətləri, xondro- və osteohistogenezin (zar və qığırdaq əsasında) əsas mərhələləri. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya ) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.153-195 2.Ümumi Histologiya, səh. 18-50. 3.E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 103-135 |
2 |
|
6 |
Yığılma xüsusiyyətli hüceyrə və toxumalar: təsnifatı. Neyromuskulyar toxuma. Saya əzələ toxuması: histogenez, innervasiyası, vaskulyarizasiyası. Eninəzolaqlı əzələ toxuması: skelet əzələ toxuması, histogenezi, morfo-funksional səciyyəsi, innervasiyası və vaskulyarizasiyası. Əzələ bir orqan kimi. Ürək-əzələ toxuması haqqında qısa məlumat. Əzələ toxumalarının böyüməsi və regenerasiyası. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya ) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.195-213 2.Ümumi Histologiya, səh. 60-73. 3.E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh. 137-149 |
2 |
|
7 |
Sinir toxuması: histogenezi, quruluş-funksiya xüsusiyyətləri. Neyrositlər. Qliositlər. Sinir lifləri. Sinir impulsunun yaranması və ötürülməsi. Sinir toxuması haqqında müasir təsəvvürlər. Sinir sistemi: inkişafı, ümumi quruluş-funksiya səciyyəsi. Mərkəzi və periferik sinir sistemi. Onurğa beyni. Beyin kötüyü. Beyincik. Böyük beyin yarımkürələri. Modul haqqında müasir təsəvvürlər. Vegetativ sinir sistemi. Hemato-ensefalik baryer. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya ) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.214-231 2.Ümumi Histologiya, səh. 73-82. 3.E.K. Qasımov (2010). Histologiya atlası. Bakı: Oskar, səh.149-171 |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Histoloji texnika. Mikroskoplar, tədqiqat üsulları. Eukariot hüceyrələrin ümumi morfologiyası. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh.12-21 2.Histologiya atlası. E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 1-13. |
2 |
|
2 |
Hüceyrə zarının kimyəvi tərkibi və ultrastrukturu. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 21-27 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 18-26. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 14-16. |
2 |
|
3 |
Seçici keçiricilik. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 27-36 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 26-46. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 16-19. |
2 |
|
4 |
Endositoz. Ekzositoz. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 36-40 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 46-56. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 20-28. |
2 |
|
5 |
Hüceyrə zarının reseptor funksiyası. İkinci vasitəçilər. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 40-45 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh.56-70. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 28-29. |
2 |
|
6 |
Ektoplazma. Sitoskelet: nazik və ara filamentlər. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 45-51 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 76-93. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 30-36. |
2 |
|
7 |
Mikroborucuqlar. Xemomexaniki çevricilər. Hüceyrənin hərəkəti. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 51-58 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 93-109. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 37-41. |
2 |
|
8 |
Hüceyrə orqanelləri: Hüceyrə mərkəzi. Mitoxondri. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 59-59; 66-69 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 112-127. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 43-47. |
2 |
|
9 |
Ribosom. Endoplazmatik şəbəkə. Holci kompleksi. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 59-66 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 127-146. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 47-52. |
2 |
|
10 |
Endosom. Lizosom. Proteasom. Peroksisom. Sitoplazmatik əlavələr. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 69-76 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 146-163. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 52-57. |
2 |
|
11 |
Nüvə haqqında ümumi məlumat. Nüvə örtüyü. Nukleoplazma. Xromatin. Nüvəcik. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 76-88 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 169-187. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 59-63. |
2 |
|
12 |
Hüceyrə tsikli. Mitoz. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 88-95 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 222-241. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 65-69. |
2 |
|
13 |
Progenez. Meyoz. Cinsi hüceyrələrin quruluşu. Mayalanma. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 95-99;; 103-110. 2.SitologiyaE.K. Qasımov (2013)., səh. 242-250. 3.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 74-78. |
2 |
|
14 |
Ziqotanın xırdalanması. Morula. Blastosist. İmplantasiya. Prenatal inkişafın ikinci həftəsi. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 110-114. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 78-80. |
2 |
|
15 |
Qastrulyasiya. Rüşeym vərəqələrinin formalaşması. Rüşeymin ox orqanlarının əmələ gəlməsi. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 114-117. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 80-84. |
2 |
|
16 |
Ektodermanın, mezodermanın və entodermanın differensiasiyası. Rüşeymxarici orqanlar. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 117- 128. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 85. |
2 |
|
17 |
Aralıq qiymətləndirmə |
|
2 |
|
18 |
Örtük epiteli. Təkqatlı epitel toxuması. Hüceyrələrarası əlaqələr. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 141-148. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 86-95. 3.Ümumi Histologiya, səh. 6-11. |
2 |
|
19 |
Çoxqatlı epitel toxuması. Sekretor epitel. Ekzokrin vəzilər. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 148-152. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh.96-101. 3.Ümumi Histologiya, səh. 12-17. |
2 |
|
20 |
Mezenxim. Mezenxim törəmələri. Qan. Limfa. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 153-165. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 118-125. 3.Ümumi Histologiya, səh. 17-27. |
2 |
|
21 |
Kövşək lifli birləşdirici toxuma. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 166-176. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh.103-109 3.Ümumi Histologiya, səh. 30-34. |
2 |
|
22 |
Sıx lifli və spesifik xassəli birləşdirici toxumalar. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 177-180. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 109-116. 3.Ümumi Histologiya, səh. 38-40. |
2 |
|
23 |
Qığırdaq toxuması. Xondrogenez. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 181-185. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 127-130. 3.Ümumi Histologiya, səh. 41-44. |
2 |
|
24 |
Sümük toxuması. Osteohistogenez. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 186-194. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh.130-135. 3.Ümumi Histologiya, səh. 44-50. |
2 |
|
25 |
Eninəzolaqlı skelet əzələ toxuması. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 195-204. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 137-142. 3.Ümumi Histologiya, səh. 50-56. |
2 |
|
26 |
Ürək və saya əzələ toxumaları. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 205-213. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh.143-148. 3.Ümumi Histologiya, səh. 56-60. |
2 |
|
27 |
Sinir toxuması. Neyrositlər. Qliositlər. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 214-227. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 150-157. 3.Ümumi Histologiya, səh. 60-65. |
2 |
|
28 |
Sinapslar. Sinir lifləri. Sinir ucları. |
1.Histologiya (sitologiya, embriologiya, ümuni və xüsusi histologiya) T.Ə.Sultanova, G.M.Əyyubova, T.M.Nəcəfova. səh 228-231. 2.Histologiya atlası.E.K. Qasımov (2010). Bakı: Oskar, səh. 158-171. 3.Ümumi Histologiya, səh. 65-73. |
2 |