“Seroloji üsullar” fənni biologiya ixtisası üzrə mikrobiologiya ixtisaslaşmasında magistrant hazırlığının əsas tərkib hissələrindən biri olub, immun sistemin fəaliyyət mexanizmlərinin, antigen–anticisim qarşılıqlı təsirinin və seroloji reaksiyaların elmi əsaslarının öyrənilməsinə xidmət edir. Fənn magistrantlara infeksion və qeyri-infeksion xəstəliklərin mikrobioloji diaqnostikasında, immun statusun qiymətləndirilməsində və klinik immunologiyanın əsaslarını mənimsəmək üçün nəzəri və praktik baza təmin edir. Bu, xüsusilə mikrobioloji laboratoriyalarda müstəqil peşəkar fəaliyyət, elmi-tədqiqat işlərinin aparılması və nəticələrin elmi əsaslarla interpretasiyası üçün zəruridir.

Fənnin başlanğıc mərhələsində immun sistemin əsas komponentləri, antigen və anticisimlərin molekulyar və funksional xüsusiyyətləri, antigen–anticisim qarşılıqlı təsir mexanizmləri öyrədilir. Bu biliklər, faqositoz proseslərinin, leykositlərin faqositar aktivliyinin və immun statusun qiymətləndirilməsi prinsiplərinin mənimsənilməsinə imkan yaradır. Seroloji üsulların – aqqlutinasiya, immobilizasiya, kapsulanın şişmə reaksiyası, presipitasiya və toksin neytrallaşma reaksiyalarının – elmi əsaslarının öyrənilməsi, onların müxtəlif patogen bakteriyaların identifikasiyasında və infeksion xəstəliklərin diaqnostikasında tətbiq imkanlarını magistrantlara təqdim edir.

Fənn həmçinin müasir laborator metod və sistemlərin istifadəsinə diqqət ayırır. Belə metodlara MALDI-TOF MS, Vitek və Vitek MS sistemləri, tandem LC-MS, qaz xromatoqrafiyası və axın sitometriyası daxildir. Bu texnologiyalar antigen və anticisim reaksiyalarının yüksək dəqiqliklə təhlili, immun statusun qiymətləndirilməsi və patogen mikroorqanizmlərin identifikasiyası sahəsində laborator işlərin elmi əsaslarla aparılmasını təmin edir. Magistrantlar həm klassik, həm də müasir seroloji üsulları mənimsəməklə mikrobioloji diaqnostikada kompleks və sistemli yanaşma bacarıqlarını inkişaf etdirirlər.

“Seroloji üsullar” fənninin magistrant hazırlığında rolu yalnız nəzəri biliklərin verilməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda laborator eksperiment və diaqnostik işlərin aparılmasında praktik səriştələrin formalaşdırılmasını təmin edir. Fənn magistrantları antigen–anticisim reaksiyalarını planlı şəkildə təhlil etmək, eksperiment nəticələrini interpretasiya etmək, immun statusu qiymətləndirmək və bu bilikləri infeksion xəstəliklərin diaqnostikası, profilaktikası və elmi tədqiqatlarda tətbiq etmək bacarığına sahib edir.

Beləliklə, “Seroloji üsullar” fənni mikrobiologiya ixtisaslaşması üzrə magistrantların həm nəzəri biliklərinin zənginləşdirilməsi, həm də elmi-tədqiqat və laborator fəaliyyətlərinin inkişafı üçün əvəzsiz əhəmiyyətə malik olub, onların gələcək peşəkar və elmi fəaliyyətinə möhkəm əsas yaradır.

Təhsil pilləsi:  Magistratura

İxtisasın adı: Biologiya

Fənnin məqsədi:

“Seroloji üsullar” fənninin məqsədi magistrant hazırlığı çərçivəsində immun sistemin struktur-funksional əsasları, antigen–anticisim qarşılıqlı təsirinin molekulyar mexanizmləri və klassik seroloji reaksiyaların elmi mahiyyəti, onların mikrobioloji və klinik diaqnostikada tətbiq imkanları, faqositoz və immun statusun kompleks qiymətləndirilməsi prinsipləri, habelə müasir yüksək həssaslığa malik analitik və identifikasiya texnologiyalarının nəzəri əsasları və praktik istifadəsi barədə magistrantlarda sistemli, dərin və elmi cəhətdən əsaslandırılmış bilik və peşəkar səriştələrin formalaşdırılmasını təmin etməkdir.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Seroloji laboratoriyalarında işin təşkilini bacarır.
2. Seroloji laboratoriyalarda təhlükəsizlik qaydalarını bilir.
3. Seroloji müayinə metodlarının sərbəst tətbiq edir.
4. Mikologiya sahəsində istifadə olunan Seroloji üsulları sərbəst tətbiq edir.
5. Parazitologiya sahəsində istifadə olunan Seroloji üsulları sərbəst tətbiq edir.
6. Virusologiya sahəsində istifadə olunan Seroloji üsulları sərbəst tətbiq edir.
7. Seroloji üsulları sahəsində layihələr hazırlamağı bacarır.
8. Seroloji laboratoriyalardan yaxşı laboratoriya təcrübələri və biotəhlükəsizlik qaydalarına uyğun istifadə etməyi bacarır.
9. Bakteriologiya, virusologiya, mikologiya və immunologiya sahələrində müasir Seroloji üsullara yiyələnib.
10. Xüsusi təyinatlı avadanlıqların xüsusiyyətlərini və tətbiq sahələrini bilir.
11. İnformasiya texnologiyalarından istifadə etmək bacarır.
12. Əlavə məlumat resurslarını seçməyi bacarır.
13. Müfaviq məlumatı təhlil etməyi bacarır.

Fənnin məzmunu:

Seroloji üsulları mikroorqanizmlərin antigen və ya anticismini təyin etməklə, insan sağlamlığı və tibbdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Seroloji üsulları xüsusilə yoluxucu xəstəliklərin qarşısının vaxtında alınması məqsədilə istifadə edilərək, onların düzgün diaqnostikasına yönəldilmişdir. İnsanlarda xəstəliyə səbəb olan bakteriyalar, göbələklər (mayalar və kiflər), parazitlər və viruslar kimi mikrobioloji agenti aşkar etmək üçün aparılan Seroloji üsullar xəstəliyin düzgün müalicəsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Seroloji testlər eyni zamanda müvafiq elmi araşdırmaların icrasında da geniş tətbiq edilir. Seroloji üsullar fənninin tədrisi ilə magistrantlara ayrı-ayrı infeksion xəstəliklərin təyinində istifadə edilən diaqnostik testlərə dair biliklər və təcrübi vərdişlər aşılanır.

Magistrantlar əldə etdikləri bilik və bacarıqları bütün növ tibbi mikrobiologiya laboratoriyalarında, qida təhlükəsizliyi laboratoriyalarında, ictimai sağlamlıq müəssisələrinin laboratoriyalarında, həmçinin elmi-tədqiqat laboratoriyalarında tətbiq edə biləcəklər. Bu da onlara qeyd edilən sahələr üzrə geniş karyera imkanları yaradır.