English
Русский
“Tibbi bakteriologiya” fənni biologiya ixtisası üzrə mikrobiologiya ixtisaslaşmasında magistrant hazırlığının əsas tərkib hissələrindən biri olmaqla, insanlarda infeksion xəstəliklərin törədicisi olan bakteriyaların öyrənilməsinə, onların bioloji xüsusiyyətlərinin, patogenlik mexanizmlərinin və laborator diaqnostika prinsiplərinin mənimsənilməsinə xidmət edir. Bu fənn magistrantlarda tibbi əhəmiyyətli bakteriyaların morfoloji, fizioloji, biokimyəvi və antigen quruluşu haqqında sistemli biliklərin formalaşdırılmasını, eləcə də müasir səhiyyə sistemində mikrobioloji diaqnostikanın rolunun dərk edilməsini təmin edir.
Fənnin ilkin mərhələsində tibbi bakteriologiyaya giriş, bakterioloji laboratoriyanın təşkili, maddi-texniki təchizatı və laboratoriyada təhlükəsiz iş qaydaları öyrədilir. Magistrantlar infeksion xəstəliklərin mikrobioloji diaqnostikasının əsas üsulları, müayinə materiallarının düzgün yığılması, saxlanılması və nəqli prinsipləri ilə tanış olaraq, laborator diaqnostikanın etibarlılığının bu mərhələlərdən birbaşa asılı olduğunu mənimsəyirlər. Bu biliklər həm elmi-tədqiqat fəaliyyətində, həm də praktik səhiyyə sahəsində peşəkar səriştələrin formalaşmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
“Tibbi bakteriologiya” fənni çərçivəsində patogen və şərti patogen bakteriyaların geniş spektri sistemli şəkildə öyrədilir. Xüsusilə Staphylococcus, Streptococcus, Enterococcus və Neisseria cinslərinə aid kokların, Escherichia, Shigella, Salmonella, Klebsiella, Proteus və Yersinia cinslərinə daxil olan enterobakteriyaların, eləcə də Vibrio, Campylobacter və Helicobacter kimi qıvrım bakteriyaların törətdiyi infeksiyaların etiologiyası və diaqnostikası magistrantların diqqət mərkəzində olur. Bununla yanaşı, fermentləşdirməyən Qram-mənfi aerob bakteriyalar, hemofil və oxşar bakteriyalar, həmçinin müxtəlif Qram-mənfi və Qram-müsbət çöplər barədə biliklər infeksion proseslərin klinik və epidemioloji xüsusiyyətlərinin anlaşılmasına şərait yaradır.
Fənn anaerob bakteriyalar, patogen mikobakteriyalar, aktinomisetlər, nokardiyalar, spiroxetlər, rikketsiyalar, xlamidiyalar və mikoplazmalar kimi mürəkkəb bioloji xüsusiyyətlərə malik mikroorqanizmlərin öyrənilməsini də əhatə edir. Bu qrupların törətdiyi infeksiyaların laborator diaqnostikasında istifadə olunan spesifik üsulların mənimsənilməsi magistrantların elmi hazırlıq səviyyəsini yüksəldir və diferensial diaqnostika bacarıqlarını inkişaf etdirir.
Beləliklə, “Tibbi bakteriologiya” fənni biologiya ixtisası üzrə mikrobiologiya ixtisaslaşmasında magistrantların bakterial infeksiyaların etiologiyası, patogenezi və laborator diaqnostikası sahəsində dərin elmi biliklərə yiyələnməsini, mikrobioloji laboratoriyalarda müstəqil və məsuliyyətli fəaliyyət üçün zəruri olan nəzəri və praktik səriştələrin formalaşmasını təmin edən fundamental fənn kimi xüsusi əhəmiyyətə malikdir.
|
Kurs |
Fənnin adı |
Auditoriya saatları |
|
|
I |
Tibbi bakteriologiya |
Mühazirə |
Praktika |
|
30 |
30 |
||
Təhsil pilləsi: Magistratura
İxtisasın adı: Biologiya
Fənnin məqsədi:
“Tibbi bakteriologiya” fənninin məqsədi magistrant hazırlığı çərçivəsində tibbi əhəmiyyətli bakteriyaların bioloji xüsusiyyətləri, patogenlik mexanizmləri və laborator diaqnostika üsulları üzrə dərin nəzəri biliklərin, eləcə də bakterioloji laboratoriyada müstəqil, təhlükəsiz və peşəkar fəaliyyət üçün zəruri olan praktik səriştələrin formalaşdırılmasını təmin etməkdir.
Fənnin təlim nəticəsi:
- Bakteriyaların təsnifatını və ümumi xüsusiyyətlərini bilir
- Bakteriologiyada istifadə edilən mikrobioloji müayinə üsullarını bilir
- Bakteriyalar tərəfindən törədilən infeksion xəstəliklərin diaqnostikasını bilir
- Müasir tibbi mikrobiologiyanın müxtəlif diaqnostik üsullarının imkanları bilir.
- Bakterioloji tədqiqatların nəticələrin, o cümlədən antibioqrammaların şərhinin xüsusiyyətləri bilir.
- Xüsusi təyinatlı avadanlıqların xüsusiyyətləri və tətbiq sahələri bilir.
- İnformasiya texnologiyalarından istifadə etmək bacarır.
- Əlavə məlumat resurslarını seçməyi bacarır.
- Müfaviq məlumatı təhlil etmək bacarır.
- Yoluxucu xəstəliklərin klassik və ekspress diaqnostika metodunu seçmək bacarır.
- Bakterial infeksiyaların mikrobioloji diaqnostikasının əsas üsullarına yiyələnib.
- Mikrobioloji (bakterioloji) laboratoriya müayinələrini aparmaq yiyələnib.
- Aerob və anaerob bakteriyaların təmiz kulturalarını almaq yiyələnib.
- Bakteriyaların identifikasiya üsullarına yiyələnib.
- İxtisaslaşdırılmış avadanlıqlarda işləmə qaydalarına yiyələnib.
Fənnin məzmunu
Tibbi əhəmiyyətli bakteriyaların morfo-bioloji xüsusiyyətlərini, patogenlik amillərini, törətdikləri xəstəliklərin patogenezini, orqanizmin onlara qarşı verdiyi immun cavab reaksiyalarını, törətdikləri xəstəliklərin diaqnostikasında istifadə olunan mikrobioloji müayinə üsullarını, müalicəsində istifadə edilən kimyəvi terapevtik preparatlar və antibiotiklərin təyini, həmçinin spesifik müalicə və profilaktika prinsiplərinin öyrənilməsi. Magistrlara təlimatlara və analiz metodlarına uyğun olaraq mikrobioloji müayinə üçün material götürülməsi, mikrobioloji müayinə metodlarından istifadə edərək bakteriyalar tərəfindən tğrədilən infeksiyalara diaqnoz qoyulması bacarıqlarının qazandırılmasıdır.
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Tibbi bakteriologiyaya giriş. Bakterioloji laboratoriya, onun təchizatı və orada iş qaydası. İnfeksion xəstəliklərin mikrobioloji diaqnostika üsulları. Müayinə materiallarının yığılması, saxlanılması və nəqli. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh. 16-28,160-162) |
2 |
|
2 |
Patogen və şərti patogen koklar: Staphylococcus, Streptococcus, Enterococcus və Neisseria cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh.334-342, 342-357, 358-369) |
2 |
|
3 |
Patogen enterobakteriyalar: Escherichia, Shigella və Salmonella cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh 371-378, 378-381, 381-387) |
2 |
|
4 |
Patogen enterobakteriyalar: Klebsiella, Proteus və Yersinia cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 389-392, 394-401) |
2 |
|
5 |
Vibrionlar və qıvrım bakteriyalar: Vibrio, Campylobacter və Helicobacter cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh.,405-409, 412-418)
|
2 |
|
6 |
Fermentləşdirməyən Qram-mənfi aerob bakteriyalar: Pseudomonas, Burkholderia, Acinetobacter, Moraxella və Kingella cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 418-426, 426-431) |
2 |
|
7 |
Hemofil və oxşar bakteriyalar: Haemophilus, Gardnerella və Eikenella cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 431-443) |
2 |
|
8 |
Qram-mənfi aerob çöpləri: Bordetella, Brucella, Francisella və Legionella cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 445-450, 450-456, 456-464 ) |
2 |
|
9 |
Qram-müsbət basillər və bakteriyalar: Bacillus, Corynebacterium və Listeria cinsləri . |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 464-472, 472-484, 484-488) |
2 |
|
10 |
Anaerob Qram-müsbət və Qram-mənfi bakteriyalar: Clostridium, Bacteroides, Peptostreptococcus və Veilonella cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 405-409, ., 490-508, 508-514) |
2 |
|
11 |
Patogen mikobakteriyalar, aktinomisetlər və nokardiyalar: Mycobacterium, Actynomyces və Nocardia cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 518-538, 538-545) |
2 |
|
12 |
Patogen spiroxetlər: Treponema, Borrelia və Leptospira cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 545-552, 552-559) |
2 |
|
13 |
Patogen rikketsiyalar, oriensiyalar və anaplazmalar: Rickettsia, Oriensia, Anaplazma, Neorickettsia və Ehrlichia cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 563-570) |
2 |
|
14 |
Patogen xlamidiyalar: Chlamidia və Chlamidophila cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 573-575) |
2 |
|
15 |
Patogen mikoplazmalar: Mycoplasma və Ureaplasma cinsləri. |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 585-592) |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Tibbi bakteriologiyaya giriş. Bakterioloji laboratoriya, onun təchizatı və orada iş qaydası. İnfeksion xəstəliklərin mikrobioloji diaqnostika üsulları. Müayinə materiallarının yığılması, saxlanılması və nəqli |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh. 16-28,160-162) |
2 |
|
2 |
Patogen və şərti patogen koklar: Staphylococcus, Streptococcus, Enterococcus və Neisseria cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh.334-342, 342-357, 358-369) |
2 |
|
3 |
Patogen enterobakteriyalar: Escherichia, Shigella, Salmonella, Klebsiella, Proteus və Yersinia cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh 371-378, 378-381, 381-387) |
2 |
|
4 |
Vibrionlar və qıvrım bakteriyalar:: Vibrio, Campylobacter və Helicobacter cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh.,405-409, 412-418) |
2 |
|
5 |
Fermentləşdirməyən Qram-mənfi aerob bakteriyalar: Pseudomonas, Burkholderia, Acinetobacter, Moraxella və Kingella cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 418-426, 426-431) |
2 |
|
6 |
Hemofil və oxşar bakteriyalar: Haemophilus, Gardnerella və Eikenella cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 431-443) |
2 |
|
7 |
Qram-mənfi aerob çöplər: Bordetella, Brucella, Francisella və Legionella cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 445-450, 450-456, 456-464 ) |
2 |
|
8 |
Qram-müsbət basillər: Bacillus, Corynebacterium və Listeria cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 464-472) |
2 |
|
9 |
Anaerob Qram-müsbət bakteriyalar: Clostridium cinsi |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 490-508)
|
2 |
|
10 |
Anaerob Qram-mənfi bakteriyalar: Bacteroides, Peptostreptococcus və Veilonella cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (508-514) |
2 |
|
11 |
Patogen mikobakteriyalar, aktinomisetlər və nokardiyalar: Mycobacterium, Actynomyces və Nocardia cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 518-538; 538-545)
|
2 |
|
12 |
Patogen spiroxetlər: Treponema, Borrelia və Leptospira cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 545-559) |
2 |
|
13 |
Patogen rikketsiyalar, oriensiyalar və anaplazmalar: Rickettsia, Oriensia, Anaplazma, Neorickettsia və Ehrlichia cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 563-570) |
2 |
|
14 |
Patogen xlamidiyalar və mikoplazmalar: Chlamidia, Chlamidophila, Mycoplasma və Ureaplasma cinsləri |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. (səh., 573-575; 585-592) |
2 |
|
15 |
Yekun məşğələ |
Z.Ö.Qarayev, A.İ.Qurbanov “Tibbi mikrobiologiya və immunologiya” /Bakı, “Təbib” nəşriyyatı - 2015, 860 səh. |
2 |
