English
Русский
Mikologiya göbələkləri öyrənən biologiya elminin müstəqil sahəsidir. Bu fənn göbələklərin morfologiyasını, fiziologiyasını, biokimyəvi xüsusiyyətlərini, genetikasını və inkişaf dövrlərini əhatə edir. Göbələklər eukariot orqanizmlər olub xlorofil daşımadıqları üçün fotosintez edə bilmirlər və heterotrof qidalanırlar. Onların hüceyrə divarı əsasən xitindən ibarətdir ki, bu da onları bitkilərdən fərqləndirir. Göbələklərin bədəni hif adlanan nazik sapcıqlardan təşkil olunmuşdur və hiflərin cəmi miselyum adlanır. Mikologiya göbələklərin aseksual və seksual çoxalma mexanizmlərini araşdırır. Göbələklər əsasən sporlar vasitəsilə çoxalır və sporlar əlverişli şəraitdə sürətlə inkişaf edir. Bu fənn göbələklərin ekologiyasını və təbiətdə maddələr dövranındakı rolunu da öyrənir. Göbələklər üzvi qalıqları parçalayaraq torpağın münbitliyini artırırlar. Bəzi göbələklər parazit həyat tərzi sürərək bitkilərdə, heyvanlarda və insanlarda müxtəlif xəstəliklər törədirlər. İnsanlarda yaranan göbələk xəstəliklərinin öyrənilməsi tibbi mikologiyanın əsas mövzusudur. Digər tərəfdən, mikoriza və likenlər kimi simbiont göbələklər canlılar arasında faydalı əlaqələr yaradır. Mikologiya kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın qorunması və artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda sənayedə göbələklərdən antibiotiklərin, vitaminlərin və fermentlərin alınmasında geniş istifadə olunur. Bu səbəbdən mikologiya müasir elmdə həm nəzəri, həm də praktik baxımdan vacib fənn hesab olunur.
|
Kurs |
Fənnin adı |
Auditoriya saatları |
|
|
I |
Tibbi mikologiya |
Mühazirə |
Praktika |
|
30 |
30 |
||
Təhsil pilləsi: Magistratura
İxtisasın adı: Biologiya
Fənnin məqsədi:
“Tibbi mikologiya” fənninin məqsədi tələbələrə bu sahənin əsas xüsusiyyətlərini mənimsətmək, insanda xəstəlik törədən göbələklərin ümumi xarakteristikası və təsnifatını, mikozların patogenezi və təsnifatını, eləcə də göbələk mənşəli infeksiyalar zamanı orqanizmin əsas immun müdafiə mexanizmləri üzrə bilik və səriştələrin formalaşdırılmasını təmin etməkdir.
Fənnin təlim nəticəsi:
- “Tibbi mikologiya” fənni haqqında məlumat, onun əsas məqsəd və vəzifələrini
- Göbələk mənşəli infeksiyaların diaqnostik üsulları : mikroskopik, mikrobioloji, sito-histoloji, immunoloji, molekulyar-genetik
- Göbələklərlə törədilən patoloji proseslər haqqında əsas anlayışlar.
- Mikozların təsnifatı. Mikozların patogenezi.
Fənnin məzmunu
Tibbi mikologiya (yun. Mycos-göbələk, logos-elm) - insanda xəstəlik törədən göbələklərin xüsusiyyətlərini və bu xəstəliklər zamanı orqanizmdə baş verən patoloji prosesləri öyrənir. Tibbi mikologiyanın məqsədi insan üçün patogen olan göbələklərin xüsusiyyətlərini, diaqnostika, müalicə və profilaktika üsullarını öyrənməkdir. Göbələklər ( Fungi, Mycetes, Mycota) bitkitəbiətli, xlorofilsiz,bir və ya çox hüceyrəli eukariot orqanizmlərdir. Mikrobiologiyanın mikroskopik göbələkləri öyrənən bölməsi mikologiya adlanır.Göbələklərin patogen və qeyri-patogen nümayəndələri mövcuddur. Mikozlar: etioloji agentin növünə, lokalizasiyasına, patoloji prosesin - forma və xüsusiyyətlərinə görə çox müxtəlif olur, aşağıdakı kimi təsnif edilir. Səthi mikozlar və ya keratomikozlar . Dəri mikozları və ya dermatomikozlar (epidermo-mikozlar). Dərialtı və ya subkutan mikozlar - dəri qatının (der-manın). Sistem xarakterli və ya visseral mikozlar. Opportunist mikozlar
Fənnin tədris formatı
əyani
|
№ |
Topic Mövzu (mühazirə) |
Readings (Ədəbiyyat) |
Saat |
|
1 |
Tibbi mikologiyanın məqsəd və vəzifələri. İnsanda xəstəlik törədən göbələklərin ümumi xarakteristikası, təsnifatı, morfologiyası və ultrastrukturu haqqında anlayış
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
2 |
Göbələklərin morfologiyası və onların bəzi bioloji xüsusiyyətləri. Göbələklərin kimyəvi tərkibi |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
3 |
Patogen göbələklərin qidalanması və metabolizmi. Göbələk hüceyrələrinin antigen kompenentləri ( adheziya, invaziya, faqositlərin göbələklərlə qarşılıqlı təsiri) |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
4 |
Mikozlarda toxuma müdafiə reaksiyalarının formalaşması. Təbii immunitet və qeyri-spesifik müdafiə amilləri |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
5 |
Dəri və selikli qişaların mikotik infeksiyaları. Patogen göbələklərlə törədilən sistem xarakterli mikozlar |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
6 |
Şərti-patogen göbələklərlə törədilən sistem xarakterli mikozlar |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
7 |
Göbələklərlə törədilən patoloji proseslər haqqında əsas anlayışlar. Mikozların təsnifatı. Mikozların patogenezi. Göbələk mənşəli infeksiyaların əsas immun müdafiə mexanizmləri. Mikozların laborator diaqnostikasının əsas prinsipləri |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
8 |
Səthi mikozların təsnifatı : keratomikozlar. Keratomikozların ( kəpəklənən dəmrov, qara dəmrov, qara və ağ piedra) və epidermofitlərin ( mikrosporiya , trichofitya, favus, rubrofitiya) törədicilərinin morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostika, müalicə və profilaktikası |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
9 |
Dəri mikozların təsnifatı, dermatofitiyalar (tinea, səthi kandidoz) və dərialtı (subkutan) mikozların (sporotrixoz, misetoma, xromomikoz) törədicilərinin morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostika, müalicə və profilaktikası |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
10 |
Digər dərialtı mikozların təsnifatı (rhinosporidioz, dərialtı zygomycos, rhinoentomoftormikoz, feohifomikoz, lobomikoz) törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xxəstəliyin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostikası, müalicə və profilaktikası
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2
|
|
11 |
Sistem (dərin) mikozların təsnifatı |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
12 |
Koksidioz, histoplazmoz, blastomikoz, parakoksidioz, kriptokokkoz törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnozu, müalicə və profilaktikası. |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
13 |
Opportunist (şərti-patogen) göbələklərlə törədilən sistem xarakterli infeksiyalar |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
14 |
Kandidoz, aspergilloz, mukoromikoz, ziqomikoz, pnevmosistoz törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostikası, müalicə və profilaktikası |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
15 |
Mikotoksikozlar. Mikogen allergiya. Mikozların antibiotik terapiyasının mikrobioloji aspektləri |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Readings (Ədəbiyyat) |
Saat |
|
1 |
Tibbi mikologiyanın məqsəd və vəzifələri. İnsanda xəstəlik törədən göbələklərin ümumi xarakteristikası, təsnifatı, morfologiyası və ultrastrukturu haqqında anlayış
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
2 |
Göbələklərin morfologiyası və onların bəzi bioloji xüsusiyyətləri. Göbələklərin kimyəvi tərkibi |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
3 |
Patogen göbələklərin qidalanması və metabolizmi. Göbələk hüceyrələrinin antigen kompenentləri ( adheziya, invaziya, faqositlərin göbələklərlə qarşılıqlı təsiri)
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
4 |
Mikozlarda toxuma müdafiə reaksiyalarının formalaşması. Təbii immunitet və qeyri-spesifik müdafiə amilləri
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
5 |
Dəri və selikli qişaların mikotik infeksiyaları. Patogen göbələklərlə törədilən sistem xarakterli mikozlar
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
6 |
Şərti-patogen göbələklərlə törədilən sistem xarakterli mikozlar
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
7 |
Göbələklərlə törədilən patoloji proseslər haqqında əsas anlayışlar. Mikozların təsnifatı. Mikozların patogenezi. Göbələk mənşəli infeksiyaların əsas immun müdafiə mexanizmləri. Mikozların laborator diaqnostikasının əsas prinsipləri
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
8 |
Səthi mikozların təsnifatı : keratomikozlar. Keratomikozların ( kəpəklənən dəmrov, qara dəmrov, qara və ağ piedra) və epidermofitlərin ( mikrosporiya , trichofitya, favus, rubrofitiya) törədicilərinin morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostika, müalicə və profilaktikası
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
9 |
Dəri mikozların təsnifatı, dermatofitiyalar (tinea, səthi kandidoz) və dərialtı (subkutan) mikozların (sporotrixoz, misetoma, xromomikoz) törədicilərinin morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostika, müalicə və profilaktikası
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
10 |
Digər dərialtı mikozların təsnifatı ( rhinosporidioz, dərialtı zygomycos, rhinoentomoftormikoz, feohifomikoz, lobomikoz) törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xxəstəliyin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostikası, müalicə və profilaktikası
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
11 |
Sistem (dərin) mikozların təsnifatı |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
12 |
Koksidioz, histoplazmoz, blastomikoz, parakoksidioz, kriptokokkoz törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnozu, müalicə və profilaktikası. |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
13 |
Opportunist (şərti-patogen) göbələklərlə törədilən sistem xarakterli infeksiyalar
|
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
|
14 |
Kandidoz, aspergilloz, mukoromikoz, ziqomikoz, pnevmosistoz törədiciləri, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, xəstəliklərin patogenezi, klinik əlamətləri, diaqnostikası, müalicə və profilaktikası |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010
|
2 |
|
15 |
Mikotoksikozlar. Mikogen allergiya. Mikozların antibiotik terapiyasının mikrobioloji aspektləri |
Z.Ö.Qarayev, T.Ə.Əliyev, A.İ.Qurbanov- Tibbi mikologiya , səh.3-409, Bakı 2007 Zakir Qarayev, Akif Qurbanov – Tibbi mikrobiologiya və immunologiya, səh.728-764, Bakı 2010 |
2 |
