Hazırda tibb elminin sürətli inkişafı ilə əlaqədar olaraq yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlığına nail olmaq üçün elmin, tədrisin, eləcə də tədris-metodik işlərin müasir səviyyəyə qaldırılması əsas vəzifələrdən biridir. Bu vəzifənin həyata keçirilməsi üçün tədris proqramlarının yeniləndirilməsi və qabaqcıl təcrübənin tətbiqi əsas şərtlərdəndir.

Tibb Universitetinin İctimai Səhiyyə fakültəsi üçün magistr hazırlığında “Tibbi virusologiya” fənni xüsusi yer tutur.  Fənnin məqsədi magistrantlara  hüceyrə quruluşu olmayan mikroorqanizmlər (virus və prion) haqqında məlumat vermək, onları viruslara xas olan ümumi əlamətlər, virusların təsnifatı, morfologiyası və quruluş xüsusiyyətləri ilə tanış etmək, eləcədə  virus xəstəlikləri zamanı müayinə materiallarının götürülməsi, laborator diaqnostika üsulları, spesifik müalicə və profilaktika prinsipləri haqqında məlumat verməkdir.

“Tibbi virusologiya” fənni virus  infeksiyalarının yayılması, yeni yaranan yoluxucu xəstəliklər (məs., COVID-19), antiviral terapiya və peyvəndlərin inkişafı kimi bir çox mövcud sağlamlıq problemlərini dərk etmək üçün əsasdır. Bu fənn ictimai səhiyyə siyasətini, epidemiyaya cavab tədbirləri və peyvənd strategiyalarını formalaşdırmaq üçün vacib olan viral xəstəliklərin epidemiologiyası haqqında məlumat verir.

Bioloqlar  üçün virusologiyanı başa düşmək viral infeksiyaların diaqnostikası və müalicəsi, epidemiyaların idarə edilməsi üçün vacibdir. Bu fənn xəstəliklərin profilaktikası sahəsində nəzəri bilik və praktiki bacarıqlar əldə etmək və təkmilləşdirmək, yeni tədqiqat metodlarına yiyələnmək və qiymətləndirmək, lazımı səviyyədə mikrobioloji tədqiqatlar aparmaq və onların nəticələrini təsdiq etmək imkanı verir. “Tibbi virusologiya” fənninin tədrisi qlobal sağlamlıq təhlükəsizliyi, pandemiya və endemik viral xəstəliklərə qarşı hazırlıq üçün çox vacibdir.

“Tibbi virusologiya” fənni molekulyar biologiya, immunologiya, epidemiologiya və bioinformatika kimi müxtəlif fənlərlə qarşılıqlı əlaqədədir. Magistr proqramları magistrantları müxtəlif karyera yollarına hazırlayan bu fənlərarası münasibətdən faydalanır.

 “Tibbi virusologiya”  fənninin tədrisi mühazirələr, təcrübi və laborator məşğələlər aparılmaqla həyata keçirilir. Bu zaman  laboratoriya xidmətlərinin təşkili, laboratoriya tədqiqatlarının keyfiyyətinin təmin edilməsi, mikrobioloji diaqnostikanın yüksək texnologiyalı üsullarla aparılması kimi məsələlər tədris edilir.

 “Biologiya” ixtisası, “Mikrobiologiya”ixtisaslaşmasında magistratura təhsilində “Tibbi virusologiya” fənninin tədrisi təkcə cari və gələcək virus infeksiyalarının təhlükələrini başa düşmək və onlarla mübarizə aparmaq üçün deyil, həm də qlobal sağlamlıq problemlərini effektiv şəkildə həll etməyə qadir olan ixtisaslı işçi qüvvəsinin hazırlanması üçün vacibdir.

Təhsil pilləsi:  Magistratura

İxtisasın adı: Biologiya

Fənnin məqsədi:Magistrantlarda virusların infeksion və qeyri-infeksion patologiyada rolu, klinik diaqnozun təsdiqlənməsində mikrobioloji (virusoloji) üsulların imkanları, infeksion xəstəliklərin antiviral terapiya və spesifik profilaktika prinsipləri haqqında müasir biliklərin formalaşdırılması.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Virusların təsnifatı və ümumi xüsusiyyətləri haqqında məlumatları bilir;
2. Virusların biosfer, ekosistem və tibdə əhəmiyyətini bilir;
3. Viruslara ətraf mühit amillərinin təsirini bilir;
4. Orqanizmin virus infeksiyalarına qarşı qeyri-spesifik və spesifik müdafiə amillərini bilir;
5. Virusların infeksion və qeyri-infeksion xəstəliklərin yaranmasında etioloji rolunu bilir;
6. Virus infeksiyalarının patogenezini və laborator diaqnostika prinsipləri və üsullarını bilir;
7. Virusoloji müayinə aparılması zamanı təhlükəsizlik və davranış qaydalarını bilir;
8. Virusun növündən asılı olaraq patoloji materialların düzgün seçilməsi, saxlanılması və göndərilməsini bilir;
9. Virusun növündən asılı olaraq mikrobioloji müayinə üsullarının tətbiqini bilir;
10. Rasional antiviral terapiya prinsiplərini bilir;
11. Virusun növündən asılı olaraq spesifik müalicə və profilaktika prinsiplərini bilir;
12. Tibbi xidmətlə əlaqəli virus infeksiyaları və onların qarşısının alınması yollarını bilir;
13. Prionlar haqqında məlumatları bilir;
14. İnformasiya texnologiyalarından istifadə etmək bacarır;
15. Əlavə məlumat resurslarını seçmək bacarır;
16. Elmi və tibbi ədəbiyyat mənbələrini araşdırmaq bacarır;
17. Müfaviq məlumatı təhlil etmək (məlumatların analizi, qiymətləndirilməsi və tətbiqi) bacarır;
18. Xəstələrdən müayinə materialları düzgün seçmək; götürmək, saxlamaq və göndərmək bacarır;
19. Virus infeksiyaları zamanı müayinələri (ekspress, virusoloji, seroloji və s.) aparmaq bacarır;
20. Virus infeksiyaları zamanı mikrobioloji müayinələrin nəticələrini təhlil etmək bacarır;
21. Virusoloji laboratoriyalarda aseptika, sterilizasiya və dezinfeksiya tədbirlərini aparmaq bacarır;
22. Mikrobioloji müayinələrin aparılmasında bioloji təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmək bacarır.

Fənnin məzmunu:  

İnsanda xəstəlik törədən virusların sistematikası və təsnifatı, morfo-bioloji xüsusiyyətləri, ekologiyası, müxtəlif amillərin viruslara təsiri, mikrobioloji müayinə üsulları (ekspress, virusoloji, seroloji), alınmış nəticələrin interpretasiyası, antiviral terapiyanın əsasları, spesifik müalicə və profilaktika prinsiplərinə dair biliklərin öyrədilməsi.

Virusologiya sahəsində bacarıq ictimai səhiyyə agentliklərində, əczaçılıq şirkətlərində, biotexnologiya firmalarında, klinik laboratoriyalarda və akademik tədqiqat institutlarında karyera qapılarını açır.

Magistr tələbələri tez-tez tədqiqatla məşğul olurlar. Virusologiya bilikləri onları diaqnostika, terapevtik, peyvənd inkişafı və viral təkamülü başa düşməkdə irəliləyişlərə töhfə vermək üçün təchiz edir.

“Bioloq” ixtisasında  magistratura təhsilində “Virusologiya” fənninin tədrisi təkcə cari və gələcək virus infeksiyalarının təhlükələrini başa düşmək və onlarla mübarizə aparmaq üçün deyil, həm də qlobal sağlamlıq problemlərini effektiv şəkildə həll etməyə qadir olan ixtisaslı işçi qüvvəsinin hazırlanması üçün vacibdir.