№

Fakültələr

Kurs

Fənlər

Auditoriya saatları

Mühazirə

Praktika

1

İctimai səhiyyə

I

Tibb bacılığının əsasları

-

60

Fənnin ardıcıllıq və bacarıq şərtləri

Gözlənilən bacarıqlar (Skills which are expected)

Təqdimat hazırlama, fundamental səviyyədə araşdırma aparma, gigiyenik əlyuma və dezinfeksiyaedici vasitə ilə əl ovalama bacarıqları, steril ləvazimatlardan istifadə, fərdi qoruyucu vasitələrdən istifadə, peşəkar  ünsiyyət qurma, həkim - xəstə ünsiyyəti, laborator təhlükəsizlik, çətin xəstə və xəstə yaxınları ilə ünsiyyət qurma, onlara pis xəbərin vermə, vaksinasiyadan imtina edən pasiyent/valideynlərlə ünsiyyətin əsas məqamları, dərman və vaksin tətbiqi üsullarını və onların düzgün aparılma qaydalarını, bağırsaq təmizlənməsi ardıcıllığı, imalələrin tətbiqi, yataq xəstələrinə yanaşma, sidik yolunun kateterizasiyası, sidik nümunəsinin götürülməsini, təməl həyat əlamətlərini qiymətləndirməni, təməl həyat dəstəyi tətbiqini, pulsoksimetr və qlükometrdən istifadə etməyi bacarmalıdır.

Öncə tədrisi zəruri olan fənlər (Prerekvizit)

yoxdur

Özündən sonra tədrisini saxladığı fənlər

yoxdur

N

Mövzular

Ədəbiyyat

Saat

1.

Yerli və sistemli dərman vasitələri tətbiqləri, aparılma qaydaları. Dərman vasitələrinin tətbiqi zamanı xəstəyə uyğun pozisiyanın verilməsi. Dərman vasitələrinin tətbiqində rast gəlinən ağırlaşmalar və onların aradan qaldırılması yolları. Dərman tətbiqində xətalar

1. Fundamental Concepts and Skills for Nursing - Revised Reprint, 6th Edition

by Patricia A. Williams, MSN, RN, CCRN, 2022

2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021 səh. 5-15

TEAD İletişim becerileri ders notları, 2021, səh.2-8.

2

2.

Effektiv  rəyvermə  (kiçik qruplarla iş)

1. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları,səh.52-56,2021
2. Communication in Healthcare, 2021-22, Year 2, Listening, Rapport&Empathy, Shared Decision Making and Feedback.

2

3.

Steril sahəyə giriş.  Xəstəxanadaxili infeksiyaların qarşısının alınması tədbirləri. Sterilizasiya və dezinfeksiya Antiseptika və aseptika.

1. Orofasial enfeksionlar-chapter dezinfeksiyon,sterilizasyon
2. Sterilizasyon ve dezenfeksion,Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi,Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, 2017

2

4.

Əl gigiyenasının əhəmiyyəti. Tibbi əl yuma bacarığının əsas məqamları.  Öyrənmə fəaliyyəti -1

1. Sterilizasyon ve dezenfeksion,Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi,Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı,2017
2. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.

5.

Steril əlcəyin geyinilməsi və çıxarılması

1. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları,səh.93, 2021
2. ÜST, Steril əlcək geyinmə və soyunma təlimat vərəqi

2

6.

Fərdi qoruyucu vasitələrdən(bone,gözlük,sipər,önlük, kombinezon,maska ) istifadə qaydaları

1. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
2. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,səh. 23-,2021
3. ÜST, Fərdi qoruyucu vasitələrin geyinmə və soyunma təlimat vərəqi

2

7.

Ampuldan dərman vasitəsinin yığılması Öyrənmə fəaliyyəti - 5

1. Fundamental Concepts and Skills for Nursing - Revised Reprint, 6th Edition

by Patricia A. Williams, MSN, RN, CCRN, 2022

2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021, səh.28
3. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları,2021, səh.65

2

8.

Ünsiyyətdə əsas anlayışlar  Tibb bacısı - xəstə ünsiyyətinin əsas prinsipləri.  (kiçik qruplarla ssenari üzrə iş)  Xəstə və xəstə yaxınlarına pis xəbər vermə bacarığı Empatiya. Mütəxəssislər arasında ünsiyyət və əməkdaşlıq. 

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. Hasta - Hekim İlişkisini Etkileyen Unsurlar ; Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi33 (2) 91-96, 2017
3. Sanatta ve Günlük Yaşamda İletişim Çatışmaları ve Empati, Dökmen Ü.,  Sistem Yayıncılık, 13. Baskı,2021

9.

 Flakondan dərman vasitəsinin  yığılması.  Öyrənmə fəaliyyəti -6

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021, 29
3. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları,2021,səh.29

2

10.

Vaksinlərin saxlama şəraiti və soyuq zəncirin qurulması. Vaksin otağının quruluşu 

1. WHO/EPI/LHIS/98.02
2. WHO/EPI, Geneva. “Technicians' Handbooks for Compression Refrigerators.”
3. USAID/REACH/John Snow, Inc. “List of Contents of WHO Cold Chain Technicians' Tool Kit.” 1993

11.

Dərman vasitələrinin tətbiqi üsulları. Parenteral təyin olunan dərmanlar. Əzələdaxili inyeksiyalar (dorsogluteal,ventrogluteal nahiyələr). Öyrənmə fəaliyyəti – 6a 

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik, Ankara 2021,

səh.31-38

3. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları, 2021,səh.21
4. ÜST, Əzələdaxili inyeksiya etmə qaydaları təlimat vərəqi

2

12.

Dərman vasitələrinin və vaksinlərin tətbiq üsulları. Əzələdaxili vaksin tətbiqləri (deltoid, laterofemoral, femoral nahiyələr). Öyrənmə fəaliyyəti – 6b

1. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021,31-38
3. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları, 2021, səh.18-20
4. ÜST, Əzələdaxili inyeksiya etmə qaydaları təlimat vərəqi

2

13.

Dərman  və vaksinlərin tətbiq  üsulları.  Dəridaxili (intradermal)  inyeksiyalar. Öyrənmə fəaliyyəti - 7

1. Fundamentals of Nursing: The Art and Science of Nursing Care (Fundamentals of Nursing: The Art & Science of Nursing Care) (6th Edition) by Carol Lillis, Pamela Lynn, Priscilla Lemone, Carol R. Taylor, Lynn Msn Rn, R.M. Mcnealy, Carol Taylor (Csfn.) Hardcover, 1856 Pages, Published 2006
2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021, səh.26
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,səh.31,2021
4. ÜST, İntradermal inyeksiya etmə  təlimat vərəqi

2

14.

Dərman və vaksinlərin tətbiqi üsulları. Dərialtı (subkutan) inyeksiyalar.

Öyrənmə fəaliyyəti -8

1. Fundamentals of Nursing: The Art and Science of Nursing Care (Fundamentals of Nursing: The Art & Science of Nursing Care) (6th Edition) by Carol Lillis, Pamela Lynn, Priscilla Lemone, Carol R. Taylor, Lynn Msn Rn, R.M. Mcnealy, Carol Taylor (Csfn.) Hardcover, 1856 Pages, Published 2006
2. T.C. Milli egitim bakanlığı. Hemşirelik , Ankara 2021
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,səh.31,2021
4. ÜST, Subkutan inyeksiya etmə  təlimat vərəqi

2

15.

Müxtəlif laborator müayinələr üçün müayinə materiallarının götürülməsi, daşınması və saxlanılması

1. Laboratory biosafety manual, fourth edition (Laboratory biosafety manual, fourth edition and associated monographs) ISBN 978-92-4-001131-1 (electronic version), World Health Organization 2020
2. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.

16.

Dərman tətbiqi üsulları. Parenteral təyin olunan dərmanlar. Venadaxili (intravenoz)  inyeksiyalar.

1. Fundamentals of Nursing: The Art and Science of Nursing Care (Fundamentals of Nursing: The Art & Science of Nursing Care) (6th Edition) by Carol Lillis, Pamela Lynn, Priscilla Lemone, Carol R. Taylor, Lynn Msn Rn, R.M. Mcnealy, Carol Taylor (Csfn.) Hardcover, 1856 Pages, Published 2006
2. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
3. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik,  Ankara-2021, səh.48-49
4. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.44
5. ÜST, İntravenoz inyeksiya etmə  təlimat vərəqi

17.

Dərman vasitələrinin tətbiqi üsulları. Parenteral təyin olunan dərmanlar Venadaxili  inyeksiyalar  

Öyrənmə fəaliyyəti-9

1. Fundamentals of Nursing: The Art and Science of Nursing Care (Fundamentals of Nursing: The Art & Science of Nursing Care) (6th Edition) by Carol Lillis, Pamela Lynn, Priscilla Lemone, Carol R. Taylor, Lynn Msn Rn, R.M. Mcnealy, Carol Taylor (Csfn.) Hardcover, 1856 Pages, Published 2006
2. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
3. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik,  Ankara-2021, səh.48-49
4. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.44
5. ÜST, İntravenoz inyeksiya etmə  təlimat vərəqi

2

18.

Dərman tətbiq üsulları. Parenteral təyin olunan dərmanlar. Damar yolunun açılması qaydaları  

Öyrənmə fəaliyyəti - 10

1. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
2. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik,  Ankara-2012, seh. 48.
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.50
4. ÜST, İntravenoz infuziya etmə  təlimat vərəqi

2

19.

Çətin xəstə və xəstə yaxınları ilə ünsiyyət. Vaksinasiyadan imtina edən valideynlə ünsiyyət qurma bacarığı (təlimata uyğun qrup işi, rol oyunlaşdırma)

Öyrənmə fəaliyyəti - 11

1. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
2. Hacettepe universitesi hekimlik_uygulamaları,2021,61
3. Communication in Healthcare, 2021-22, Year 2, Listening, Rapport&Empathy, Shared Decision Making and Feedback.

20.

Dərman vasitələrinin tətbiqi üsulları. Parenteral təyin olunan dərmanlar.  Venadaxili infuziyalar.

Öyrənmə fəaliyyəti -11

1. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik, Ankara-2012, seh. 49
2. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.50
3. ÜST, İntravenoz infuziya etmə  təlimat vərəqi
4. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.

2

21.

Bağırsaq təmizlənməsi, imalələr  Öyrənmə fəaliyyəti - 13

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.50

22.

Yataq xəstələrinə yanaşma Yataq yaralarına müdaxilə, yaraların təmizlənməsi

Öyrənmə fəaliyyəti - 14

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.50

23.

Sidik yolunun kateterizasiyası, müxtəlif kateterlərin tətbiqi, sidik nümunəsinin götürülməsi Öyrənmə fəaliyyəti -15

1. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
2. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011
3. Hacettepe universitesi hekimlik uygulamaları,2021 səh.50

24.

Təməl həyat əlamətlərinin qiymətləndirilməsi Huş, nəbz, tənəffüsün sayılması Bədən hərarətinin müxtəlif nahiyələrdə təlimata uyğun  ölçülməsi qaydaları  Öyrənmə fəaliyyəti -16

1. Rhoads, J., & Meeker, B. J. (2008). Davis's guide to clinical nursing skills. F.A. Davis.
2. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes “2022 Interim Guidance to Health Care Providers for Basic and Advanced Cardiac Life Support in Adults, Children, and Neonates With Suspected or Confirmed COVID-19 Basic Life support, Provider handbook by Dr. Karl Disque,2020-2025 Guidelines and Standarts”, p. 302-310
3. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik, Yaşam (vital) bulguları, Ankara-2012, seh. 2-32, 40-44

2

25.

Təməl həyat əlamətlərinin qiymətləndirilməsi Arterial təzyiqin təlimata uyğun  ölçülməsi qaydaları

Öyrənmə fəaliyyəti – 17

1. Rhoads, J., & Meeker, B. J. (2008). Davis's guide to clinical nursing skills. F.A. Davis.
2. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes “2022 Interim Guidance to Health Care Providers for Basic and Advanced Cardiac Life Support in Adults, Children, and Neonates With Suspected or Confirmed COVID-19 Basic Life support, Provider handbook by Dr. Karl Disque,2020-2025 Guidelines and Standarts”, p. 311-314
3. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik, Yaşam (vital) bulguları, Ankara-2012, seh. 2-32, 45-47
4. A Mixed Course Based Research Approach to Human Physiology (Whitmer), Karri Haen Whitmer, Lowa State Universitety, Libre Texts, 2023, p.22-32

26.

Təməl həyat dəstəyi haqqında anlayış. Böyüklərdə təməl həyat dəstəyi

Öyrənmə fəaliyyəti -18

1. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes “2022 Interim Guidance to Health Care Providers for Basic and Advanced Cardiac Life Support in Adults, Children, and Neonates With Suspected or Confirmed COVID-19 Basic Life support, Provider handbook by Dr. Karl Disque, 2020-2025 Guidelines and Standarts”, p. 302-317
2. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik, Yaşam (vital) bulguları, Ankara-2012, seh. 2-32, 40-47
3. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
4. A Mixed Course Based Research Approach to Human Physiology (Whitmer), Karri Haen Whitmer, Lowa State Universitety, Libre Texts, 2023, p.22-32
5. ÜST, Təməl yaşam dəstəyi təlimat vərəqi

27.

Uşaq və körpələrdə təməl həyat dəstəyi  Öyrənmə fəaliyyəti -19

1. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes “2022 Interim Guidance to Health Care Providers for Basic and Advanced Cardiac Life Support in Adults, Children, and Neonates With Suspected or Confirmed COVID-19 Basic Life support, Provider handbook by Dr. Karl Disque, 2020-2025 Guidelines and Standarts”, p. 302-317
2. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Hemşirelik, Yaşam (vital) bulguları, Ankara-2012, seh. 2-32, 40-47
3. Benbassat, Jochanan. (2015). Teaching Professional Attitudes and Basic Clinical Skills to Medical Students. 10.1007/978-3-319-20089-7.
4. A Mixed Course Based Research Approach to Human Physiology (Whitmer), Karri Haen Whitmer, Lowa State Universitety, Libre Texts, 2023, p.22-32
5. ÜST, Təməl yaşam dəstəyi təlimat vərəqi

28.

Böyüklərdə, uşaq və körpələrdə  tənəffüs yollarının tənəffüs yollarının aspirasiyası zamanı təxirəsalınmaz ilk yardım    Öyrənmə fəaliyyəti -20

1. A Mixed Course Based Research Approach to Human Physiology (Whitmer), Karri Haen Whitmer, Lowa State Universitety, Libre Texts, 2023, p.22-32
2. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills: A nursing process approach, 3rd edition, 2011
3. ÜST, Tənəffüs yollarının aspirasiyası zamanı təxirəsalınmaz ilk yardım təlimat vərəqi

29.

Qlükometrdən istifadə qaydası.

Öyrənmə fəaliyyəti-21

1. Fundamentals of Nursing: The Art and Science of Nursing Care (Fundamentals of Nursing: The Art & Science of Nursing Care) (6th Edition) by Carol Lillis, Pamela Lynn, Priscilla Lemone, Carol R. Taylor, Lynn Msn Rn, R.M. Mcnealy, Carol Taylor (Csfn.) Hardcover, 1856 Pages, Published 2006

2

30.

Pulsoksimetrdən istifadə qaydası   Öyrənmə fəaliyyəti-22

1. Rhoads, J., & Meeker, B. J. (2008). Davis's guide to clinical nursing skills. F.A. Davis.
2. Lynn, Pamela, Taylor’s Clinical Nursing Skills : A nursing process approach, 3rd edition, 2011

Hərf işarələri

Bal

Qiymətin açıqlaması

A

91-100

“Əla”

B

81-90

“Çox yaxşı”

C

71-80

“Yaxşı”

D

61-70

“Kafi”

E

57-60

“Qənaət bəxş”

F

0-50

“Qeyri kafi”

İmtahanların tarixləri

Bacarıq imtahanı (OSKİ)

May

Tapşırıqların və imtahanların xarakteri.

Keçmiş imtahanların nümunələrinin olması (testlər, imtahandan çəkilişlər, sərbəst işlərin yaxşı nümunəsi və s.)

Obyektiv Strukturlaşdırılmış Kliniki İmtahan (OSCE: Objective Structured Clinical Examinations) öyrənənin ünsiyyət və kliniki bacarıqlarının dəyərləndirməsində istfadə olunur .  Bacarıqların bütünü və ya ən vacib addımları bacarığı öyrətmək üçün istfadə olunan öyrənmə rəhbərliklərindən götürülərək  “Dəyərləndirmə rəhbərlikləri” hazırlanır. Bu rəhbərlər yardımıyla öyrənən müşahidə olunaraq qiyətləndirilir.

Kafedrada keçirilən OSKİ də tələbələr 6 stansiyadan keçərək qiymətləndirilir

 Stansiyalar aşağıda verilmişdir:

I stansiya:Ampuldan şprisə dərman maddəsi yığma bacarığı (15 bal)

II stansiya İntramuskulyar inyeksiya etmə bacarığı  (15 bal)

III stansiya: intravenoz inyeksiya etmə bacarığı (20 bal)

IV stansiya: Subkutan inyeksiya etmə bacarığı  (15 bal)

           V stansiya Təməl Yaşam Dəstəyi etmə bacarığı  ( böyüklərdə) (20bal)

           VI stansiya  Təməl Yaşam Dəstəyi etmə      bacarığı  (körpələrdə) (15 bal)

AMPUL FORMASINDAKI DƏRMANI HAZIRLAMA BACARIĞININ QİYMƏTLƏNDİRMƏ CƏDVƏLİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

1. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

2. Dərmanın düzgünlüyü ilə dərman və vəsaitlərin son istifadə tarixi və vəsaitlərin sterillik baxımından kontrol edilməsi

0

1

5

10

3. Şprisin paketini açaraq iynənin şprisin uc hissəsinə taxılıb bərkidilməsi

0

1

4

7

4. Dərmanı ampulun gövdə hissəsinə gətirilməsi

0

1

4

7

5.Antiseptik maddə ilə hopdurulmuş tamponla boyun hissəsinin silinməsi

0

1

4

9

6. Ampul boynunun quru tamponla tutularaq qırılması

0

1

4

8

7. Ampulun digər əlin orta və şəhadət barmaqların arasına alınması

0

1

5

10

8. İynə kontaminasiya edilmədən ampuldakı dərmanın şprisə yığılması

0

1

5

10

9. İynə kontaminasiya edilmədən qoruyucu qapağın bağlanması

0

1

5

10

10.İynənin içində qalan dərmanın şprisin gövdəsinə  çəkilməsi

0

1

5

8

11.Şprisdəki havanın çıxarılması

0

1

3

6

12. Çirklənmiş ləvazimatların tibbi tullantıların idarə edilməsi qaydalarına uyğun olaraq tullanması

0

1

2

5

13.Əllərin yuyulması

0

1

2

     5

CƏMİ

İNTRAVENOZ İNYEKSİYA BACARIĞI  QİYMƏTLƏNDİRMƏ RƏHBƏRLİYİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

1. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

2.Əlcəklərin geyinilməsi

0

1

2

5

3. Xəstəyə müvafiq pozisiyanın verilməsi

0

1

2

5

4. Uyğun venanın seçilməsi

0

1

3

6

5. Müəyyən edilmiş nahiyənin altına müşəmbənin qoyulması

0

1

1

3

6.Rezin qaytanın inyeksiya ediləcək venanın 10-15 sm yuxarısında bağlanması

0

1

5

8

7. Antiseptik maddəylə hopdurulmuş tamponla venaya giriləcək nahiyənin 5 sm2 lik sahədə dairəvi olaraq ya da bir dəfəyə aşağıdan yuxarıya doğru silinməsi

0

1

2

4

8. Quru tamponun passiv əlin çeçələ və üzük barmaqları arasında tutulması

0

1

2

4

9. İynənin kəsik ucu yuxarıya baxacaq şəkildə, venaya giriləcək nahiyənin 1 sm altından, əvvəlcə 15°-30° lik bucaq altında venaya paralel olacaq şəkildə dəriyə girilməsi, venaya girdikdən sonra bucaq azaldılaraq vena boyunca irəliləməsi

0

1

5

8

10. Aktiv əli tərpətmədən, qolu tutan passiv əl sərbəst buraxılıb porşeni geri çəkərək qan gəlib-gəlmədiyinin kontrol edilməsi

0

1

5

8

11. Venaya daxil olunmuşdursa, sərbəst olan passiv əl ilə rezin qaytanın açılması

0

1

4

8

12. Daxil olunan venanı kontrol edərək dərmanın yavaş-yavaş yeridilməsi

0

1

4

6

13. Passiv əl ilə iynənin giriş nöqtəsinə tamponu yavaşca sıxaraq, aktiv əl ilə şprisin girdiyi bucaq altında geri çəkilməsi

0

1

3

6

14. İnyeksiya nahiyəsinə tamponla təxminən 2-3 dəqiqə qanaxma dayanana qədər təzyiq tətbiq edilməsi

0

1

2

4

15. İstifadə olunmuş şpris iynəsinin qoruyucu qapağını bağlamadan ləyənə qoyulması

0

1

2

5

16. Əlcəklərin çıxarılması

0

1

2

5

17. Çirklənmiş ləvazimatların tibbi tullantıların idarə edilməsi qaydalarına uyğun olaraq tullanması

0

1

2

5

18. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

CƏMİ

İNTRAMUSKULYAR İNYEKSİYA ETMƏ BACARIĞININ QİYMƏTLƏNDİRMƏ CƏDVƏLİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

1.Əllərin yuyulması

0

1

2

5

2.Xəstəyə seçilmiş inyeksiya nahiyəsinə uyğun olacaq şəkildə pozisiyanın verilməsi

0

1

2

5

3. İnyeksiya ediləcək nahiyənin təsbit edilməsi

0

1

5

9

4. İnyeksiya ediləcək nahiyənin antiseptik maddə hopdurulmuş tamponla düzgün şəkildə silinməsi

0

1

3

5

5. Tamponun passiv əlin kiçik və üzük barmaqları arasına qoyulması

0

1

2

5

6. Dəri və dərialtı toxumanın passiv əlin baş və şəhadət barmağı ilə dartılaraq tutulması

0

1

3

6

7. Şprisin aktiv əl ilə qələm tutar kimi dəriyə 90° lik bucaq altında tutulması

0

1

5

9

8. İynə sürətlə və bir dəfəyə batırılaraq dərialtı toxumadan keçib əzələyə daxil olması

0

1

3

6

9. İynə uzunluğunun ¾ nisbətdə batırılması

0

1

4

8

10. Passiv əl ilə şprisin porşenini geri çəkilərək əzələyə daxil olmanın kontrol edilməsi

0

1

4

8

11. Dərmanın yavaş-yavaş əzələ daxilinə yeridilməsi

0

1

4

8

12. Pambıq tamponla təzyiq edərək şprisin daxil olduğu bucaq altında və sürətilə geri çəkilməsi

0

1

4

6

13. İnyeksiya nahiyəsinə tamponla təzyiq etmə

0

1

3

5

14. İstifadə olunmuş şpris iynəsinin qoruyucu qapağını bağlamadan ləyənə qoyulması

0

1

2

5

15. Çirklənmiş ləvazimatların tibbi tullantıların idarə edilməsi qaydalarına uyğun olaraq tullanması

0

1

2

5

16. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

CƏMİ

SUBKUTAN İNYEKSİYA ETMƏ BACARIĞI QİYMƏTLƏNDİRMƏ CƏDVƏLİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

1. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

2. Xəstəyə pozisiya verilməsi

0

1

2

5

3. İnyeksiya ediləcək nahiyənin təsbit edilməsi

0

1

3

5

4.İnyeksiya ediləcək nahiyənin antiseptik maddə hopdurulmuş tamponla düzgün şəkildə silinməsi

0

1

2

5

5. Tamponun passiv əlin kiçik və üzük barmaqları arasına qoyulması

0

1

2

5

6. İnyeksiya ediləcək dəri və dərialtı toxumanın passiv əlin baş və şəhadət barmaqları arasında sıxışdırdıqda piy toxuması azdırsa sıxılması; 5 sm-dən artıq bir yüksəklik əmələ gəlirsə dartılması

0

1

6

10

7. Şprisin qələm tuturmuş kimi və ya əl ayası və barmaqların altında qalacaq şəkildə tutulması

0

1

4

8

9. İynənin kəsik hissəsinin yuxarı baxacaq vəziyyətə gətirilməsi

0

1

2

5

10. İynənin dəriyə dəri sıxılmışsa 45° lik bucaq altında; dartılmışsa 90° lik bucaq altında batırılması

0

1

6

10

11. İynə tam olaraq girdikdən sonra passiv əl ilə tutulan və ya gərilən toxumanın  sərbəst buraxılması

0

1

4

7

12. Passiv əl ilə şprisin porşenini geri çəkərək dərialtı piy toxumasına daxil olmanın kontrol edilməsi

• Heparin və insulin inyeksiyası zamanı aspirasiyanın edilməsi gözlənilmir.

0

1

5

9

13. Şprisə qan gəlməmişsə, dərmanın yavaş-yavaş dərialtı piy təbəqəsinə yeridilməsi

0

1

3

6

14.Pambıq tamponla basaraq şprisin daxil olduğu bucaq altında və sürətilə geri çəkilməsi

0

1

2

5

15.İstifadə olunmuş şpris iynəsinin qoruyucu qapağını bağlamadan ləyənə qoyulması

0

1

3

5

16. Çirklənmiş ləvazimatların tibbi tullantıların idarə edilməsi qaydalarına uyğun olaraq tullanması

0

1

2

5

17. Əllərin yuyulması

0

1

2

5

CƏMİ

BÖYÜKLƏRDƏ TƏMƏL HƏYAT DƏSTƏYİNİN TƏTBİQİ BACARIĞININ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏ CƏDVƏLİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

 1) Ətrafın, özünün və xəstənin təhlükəsizliyinin təmin olunması

 Xəstə/yaralının çiyinlərinə yüngülcə toxunaraq və “Necəsiniz? Yaxşısınız?” deyə soruşaraq huşunun yoxlanması.

0

1

2

5

2)Huşu qapalıdırsa ağızın içini yoxlama, yad cisim  varsa  çıxarma

0

1

2

5

3) Xəstənin huşu qapalıdırsa, kömək çağır (103, 113).

0

1

2

5

4) Tənəffüsün olub-olmamasına və ya yalnız təngnəfəsliyin olmasına diqqət edin və eyni zamanda nəbzi yoxlayın (maksimum 10 saniyə ərzində)

Tənəffüs yoxdur və ya yalnız təngnəfəslik (nəfəs darlığı) var, nəbz hiss olunmursa dərhal CPR-a başlayın .

0

1

3

6

5) Xəstənin gövdəsinə mümkün olduğu qədər yaxın olmaqla yanına diz

çökmə (baş tərəfındəki diz xəstənin çiyin səviyyəsində olacaq formada)

 Xəstənin kəmər, qalstuk və yaxasını açma

0

1

2

4

6) Bir əlin biləyini döş sümüyünün aşağı hissəsinə (xəncərəbənzər çıxıntıya təzyiq etməyəcək formada) yerləşdirilmə

0

1

4

7

7)Digər əli bu əlin üzərinə yerləşdirmə və hər iki əlin barmaqlarının bir – birinə kilidlənməsi

0

1

2

5

8) Barmaqlar və ovuc içi döş qəfəsi ilə təmas etməyəcək formada, dirsəkləri

bükmədən və qolların döş qəfəsi üzərində bədənə perpendikulyar olaraq yerləşməsi

0

1

3

5

9) Döş sümüyünü ən az 5, ən çox 6 sm çökdürərək və döş qəfəsinin normal pozisiyasına qayıtmasına imkan verərək 30 dəfə yuxarıdan aşağıya döş qəfəsi kompressiyasının icra edilməsi

0

1

4

     7

10) Kompressiya tezliyi ən az 100, ən çox 120 təzyiq / dəq. olmalıdır

0

1

4

7

11) Bir əlin ovcu ilə xəstəni alnından geriyə itələyib, digər əlin 2 ve 3 cü barmaqları ilə xəstənin  çənəsini önə doğru çəkərək tənəffüs yolunu açıq tutma.

0

1

3

6

12) Xəstənin alnının üzərinə qoyulan əlin baş və işarə barmağını istifadə edərək burun qanadlarının bağlanması

0

1

3

6

13) Çənə sümüyündəki əlin barmağı ilə xəstənin çənəsini önə yuxarı çəkib ağzının yüngülcə açılmasını təmin edib, normal nəfəs alaraq ağzını xəstənin ağzına hava sızması olmadan yaxşıca yerləşdirilməsi

0

1

4

7

14)Döş qəfəsinə baxaraq döş qəfəsini yüksəltməyə kifayət edəcək qədər nəfəs vermə (təqribən 1 san. )

0

1

3

5

15)“Baş geri- çənə yuxarı” pozisiyasında döş qəfəsinin əvvəlki halına

 qayıtmasının izləmə

0

1

2

5

16) Yenidən nəfəs alaraq eyni prosesin təkrarlanması (5 saniyə içində hər 2 nəfəs vermə tamamlanmalıdır)

0

1

2

5

17) Gecikmə olmadan təkrar 30 döş qəfəsi kompressiyası və döş qəfəsinə baxaraq döş qəfəsini yüksəlməyə kifayət edəcək qədər nəfəs vermə (təqr 1 san) icra edilməlidir

0

1

3

6

18) Karotis nəbzini 2 dəqiqə aralıqlarla palpasiya etmə və ya xəstənin tərpənməsini izləmə.

0

1

2

4

CƏMİ

KÖRPƏLƏRDƏ TƏMƏL HƏYAT DƏSTƏYİNİ ETMƏ BACARIĞININ QİYMƏTLƏNDİRMƏ CƏDVƏLİ

Çox pis

Yetərsiz

Qismən yetərli

Yetərli

1) Ərtafın, özünün və xəstənin təhlükəsizliyinin təmin olunması

0

1

2

5

2) Ayaq dabanlarını fiksasiya edib yüngülcə vuraraq huşun yoxlanılması

0

1

2

5

3) Huşu qapalıdırsa ağızın içini yoxlama, yad cisim varsa  çıxarılması.

0

1

2

5

4)Huşu qapalıdırsa kömək çağır (103, 113)

0

1

2

5

5) Başa neytral pozisiya verməklə (kürək arasına yumşaq əşya qoymaqla) və hava yolunu açma

0

1

4

8

6) Tənəffüsün olub-olmamasına və ya yalnız təngnəfəsliyin olmasına diqqət edin və eyni zamanda nəbzi yoxlayın (maksimum 10 saniyə ərzində) Tənəffüs normal, nəbz yoxdursa və ya nəbz < 60 olarsa CPR-a başla

0

1

4

8

7) CPR üçün xəstənin gövdəsinə mümkün olduğu qədər yaxın durma

Körpənin yaxasını açma

0

1

3

5

8)  Körpələrdə iki barmaq üsulunun icrası Barmaqlara döş sümüyünə dik güc tətbiq edəcək formada pozisiya verilməsi

0

1

4

     8

9) Döş sümüyünü yandan baxdıqda döş qəfəsi hündürlüyünün 1/3-i qədər çökdürərək və döş qəfəsinin normal pozisiyasına qayıtmasına icazə verərək yuxarıdan aşağıya döş qəfəsi kompressiyası (CPR) icra edilməsi

0

1

4

8

10)Kompressiya tezliyi ən az 100, ən çox 120 təzyiq /dəqiqə olmalı

Tək xilasedici varlığında 30 kompress

0

1

4

8

11) Nəfəs vermə hazırlığı üçün alnı dəstəkləyən əl ilə başı və digər əl ilə çənənin sabitlənməsi

0

1

3

6

12) Çənə sümüyündəki əlin baş barmağı ilə xəstənin ağzını yüngülcə açıb normal nəfəs alıb dodaqların körpənin ağız və burnunu əhatə edəcək vəziyyətdə yerləşdirilməsi

0

1

5

8

13)Döş qəfəsinə baxaraq döş qəfəsini yüksəltməyə kifayət edəcək qədər nəfəs verilməsi (təqribən 1 san.)

0

1

2

4

14) Başı və çənəni sabit saxlamağa davam etdirmə və döş qəfəsinin əvvəlki vəziyyətinə qayıtmasının gözlənməsi 

0

1

2

5

15) Döş qəfəsi endikdən sonra növbəti nəfəsi vermə, nəfəs vermə hərəkətinin 2 dəfə təkrar edilməsi

0

1

3

5

16) Gecikmə olmadan 2 nəfəs vermə və tək xilasedici ilə 30 döş qəfəsi təzyiqi icralarının davam etdirilməsi.

0

1

4

7

CƏMİ