Bizi izləyin:
AZE
Bizi izləyin:
Heydər Əliyev
Ana Səhifə
Tibbi biokimya 2 fənni (Əczaçılıq)
Bölmələrimiz
Tibbi biokimya 2 fənni (Əczaçılıq)

Tibbi biokimya 2 fənni –  insan orqanizminin  müxtəlif toxuma və hüceyrələrinin  kimyəvi tərkibinə daxil olan üzvi maddələrin – zülalların, nuklein turşularının, karbohidratların, lipidlərin, fermentlərin, vitaminlərin, hormonların biokimyəvi xüsusiyyətlərini  öyrənməklə yanaşı, bu maddələrin biokimyəvi çevrilmə­­lərdə iştirakı proseslərinin əsaslarını öyrənir.

Fənnin mənimsənilməsi nəticəsində tələbələr orqan və toxumaların  tərkibinə daxil olan üzvi maddələrin biokimyəvi xüsusiyyətlərini  öyrənməklə, bu maddələrin metabolizmi barədə də müfəssəl  məlumat əldə  edirlər, xəstəliklərin diaqnostikasında biokimyəvi göstəriciləri mühüm rola malik olduğunu mənimsəyirlər.

Bu kurs müddətində tələbələr avtomatik və yarımavtomatik  biokimyəvi və immunoferment analizatorunun işləmə prinsipi haqda bilgilərə, laborator avadanlıq ilə ehtiyatlı və təhlükəsiz  davranış qaydalarına, eləcə də laborator analizləri  təhlil etmək və nəticə çıxarmaq bacarığına malik olacaqlar.

 

Fənnin məqsədi:

 

  1. Maddələr mübadiləsinin biokimyəvi mexanizmlərinin öyrənilməsi;
  2. Orqanizmdə enerji mübadiləsinin müxtəlif istiqamətlərinin öyrənilməsi;
  3. Qidalı maddələrin həzminin öyrənilməsi;
  4. Qan və sidiyin biokimyəvi göstəricilərinin tədqiqinin öyrənilməsi;
  5. Orqan və toxumaların maddələr mübadiləsinin biokimyəvi xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi;

 

Fənnin təlim nəticəsi:

 

  1. Katabolizmin yolları: mərhələləri, ümumi və spesifik yolları haqda biliklərə sahib olmaq;
  2. Elektron-daşıyıcı zəncirin quruluş xüsusiyyətlərini bilmək;
  3. Reduksiya edici ekvivalentlərə uyğun olaraq sintez olunan ATF-in miqdarının hesablamağı bilmək;
  4. Karbohidrat mübadiləsinin metabolik proseslərini bilmək, bu proseslərin energetik xarakteristikasını vermək;
  5. Zülal mübadiləsinin, bir sırda aminturşuların metabolik yollarını bilmək;
  6. Mürəkkəb zülalların mübadilə mexanizmlərini araşdırmaq;
  7. Matris biosintezi haqda müasir təsəvvürlərə yiyələnmək;
  8. Lipid mübadiləsinin biokimyəvi mexanizmlərini araşdırmaq;
  9. Lipid mübadiləsinin energetikasını hesablamaq;
  10. Qan və sidiyin biokimyəvi göstəricilərinin müasir tədqiqat üsullarını bilmək.

 

 

Fənnin məzmunu:

Tibbi biokimya 2 fənni –  insan orqanizminin  müxtəlif toxuma və hüceyrələrinin  kimyəvi tərkibinə daxil olan üzvi maddələrin – zülalların, nuklein turşularının, karbohidratların, lipidlərin, fermentlərin, vitaminlərin, hormonların biokimyəvi xüsusiyyətlərini  öyrənməklə yanaşı, bu maddələrin biokimyəvi çevrilmə­­lərdə iştirakı proseslərinin əsaslarını öyrənir.

Fənnin mənimsənilməsi nəticəsində tələbələr orqan və toxumaların  tərkibinə daxil olan üzvi maddələrin biokimyəvi xüsusiyyətlərini  öyrənməklə, bu maddələrin metabolizmi barədə də müfəssəl  məlumat əldə  edirlər, xəstəliklərin diaqnostikasında biokimyəvi göstəriciləri mühüm rola malik olduğunu mənimsəyirlər.

Bu kurs müddətində tələbələr avtomatik və yarımavtomatik  biokimyəvi və immunoferment analizatorunun işləmə prinsipi haqda bilgilərə, laborator avadanlıq ilə ehtiyatlı və təhlükəsiz  davranış qaydalarına, eləcə də laborator analizləri  təhlil etmək və nəticə çıxarmaq bacarığına malik olacaqlar.

 

№

Mövzu (mühazirə)

 Ədəbiyyat

Saat

1

Maddələr mübadiləsinin ümumi prinsipləri. Katabolizmin ümumi yolları. EDZ, ATF-in sintez yolları. Karbohidratların mübadiləsi, həzmi. Qlikoliz və qlükoneo­ge­nez. Qlikogenin mübadiləsi. Karbohidrat mübadiləsinin tənzimi və patologiyaları. Karbohidrat mübadiləsinin endokrin tənzimi.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biоkimyаsının əsаslаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il

1.2. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazırlaşmaq üçün vəsait). 2023

 

2

2

Zülalların bioloji dəyəri, həzmi, sorul­ması, çürüməsi. Toxumalarda aminturşuların mübadi­ləsinin ümumi yolları.  Ammonyakın toksik təsiri, zərərsizləşmə yolları. Karbamidin sintezi. Aminturşu mübadiləsinin pozulmaları.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biоkimyаsının əsаslаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il

1.2. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazırlaşmaq üçün vəsait). 2023

2

3

Lipidlərin biokimyəvi xüsusiyyətləri. Əsas qida lipidlərinin həzmi. Öd turşularının mübadiləsi. Piy turşuların metabolizmi. Xolesterin müba­di­ləsinin xüsusiyyətləri. Lipid mübadiləsinin patologiyaları.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biоkimyаsının əsаslаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il

1.2. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazırlaşmaq üçün vəsait). 2023

2

4

Nukleotidlərin mübadilə xüsusiyyətləri. Hiperurikemiya. Qaraciyərdə detoksikasiya mərhələləri. Hemoqlobinin parçalanması. Dərman maddələrinin zərərsizləşməsinin yolları.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biоkimyаsının əsаslаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il

1.2. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazırlaşmaq üçün vəsait). 2023

2

5

Orqan və toxumaların funksional biokimyası. Qaraciyər, böyrək və əzələ toxumasının funksional biokimyası.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biоkimyаsının əsаslаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il

1.2. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazırlaşmaq üçün vəsait). 2023

2

                                                                                                              

№

Mövzu (praktik məşğələ)

 Ədəbiyyat

Saat

1

Maddələr mübadilə­sinin ümumi qanunauyğunluqları. Katabolizmin spesifik və ümu­mi mər­hələləri. Katabolizmin I və II ümumi yolları.  Elektron daşınma zənciri. Oksid­ləş­mək­lə fos­fo­ril­ləşmə.

Laboratoriya işi: Qanda piroüzüm tur­şu­sunun təyini. Suksi­nat­de­hid­­roge­na­za fer­men­tinin aktiv­liyinin təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 208-218, 193-203

1.2. A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 156-160

2

2

Qida karbohidratlarının biokimyəvi xüsusiyyətləri, həzmi. Qanda karbohidratların miqdarı, dəyişiklikləri. Qlikoliz, qlü­­ko­neo­­­genez - qlikoliz ilə qarşılıqlı əla­­­qə­si, tənzimi.  Pentozafosfat yolu ilə qlükozanın çevrilməsi.

 

Laboratoriya işi: Qanda qlükozanın qlükozooksidaza üsulu ilə miqdarı təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 10-26, 233-253

1.2. A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 145

2

3

Qlikogenin  mübadiləsi, prosesin tən­zimi. Karbohid­rat mübadiləsinin tənzimedilmə mexanizmləri. Karbohidrat mübadiləsinin pozulmaları. Şəkərli diabet.

Laboratoriya işi: Qli­ko­zilləş­miş hemoqlo­binin təyi­ninin əhə­miy­yəti.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 226-233, 246-265

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 148-149

2

4

Zülal  mübadiləsi: Zülalların həzmi, sorulması, çürüməsi, həzmin pozulmaları, mal­ab­sorbsiya sindromu.

Laboratoriya işi: Mədə sirəsinin vəsfi və miq­darı ana­lizi.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 267-280

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 50-58

2

5

Amintur­şu mübadiləsi­nin ümumi yolları  Ammonyakın orqanizmə zəhərləyici təsirinin mexanizmi və zərərsizləşdi­ril­­mə­sinin yolları.

Laboratoriya işi: Qanda kar­ba­mi­din təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 280-306

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 255, 259

2

6

Dəmirin mübadiləsi. Hemoqlobinin biosintezi reaksiyaları, tənzimi. Porfiriyalar.

Laboratoriya işi: Qanda hemoqlobinin təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 326-332

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 67

2

7

Öd piqmentlərinin zərərsizləşdirilməsinin və orqanizmdən xaric edilməsinin pozulmaları. Sarılıqların differensial diaqnostikası.

Laboratoriya işi: Qanda bilirubinin təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 332-338

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s.

2

8

Nukleoproteinlərin həzmi. Purin və pirimidin nukleotid­lərinin mübadiləsi, sintezinin əsas mərhə­lələri, katabo­liz­mi. Nukleotidlərin metabolizminin pozulmaları.

Laboratoriya işi: Qanda sidik turşusunun tə­yi­ni.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 338-356

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 264-265

2

9

Lipidlərin biokimyəvi xüsusiyyətləri, təsnifatı. Lipidlərin mübadiləsi, həzmi. Öd turşularının həzmdə rolu. Hüceyrədaxili lipoliz.

Laboratoriya işi: Qanda sidik turşusunun tə­yi­ni

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 30-35, 383-391

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 87-88

 

10

Ketogenez, ketoliz, organizm üçün əhəmiyyəti. Hüceyrədaxili lipoliz.  Piy turşularının ka­tabolizminin növlə­ri: α-, b- və ω-oksidləşmə. Piy turşu­la­rının b-ok­sid­ləşməsi, energetik əhəmiyyəti.

1.1. Islаmzаdə F.I., Əfəndiyev А.M., Islаmzаdə F.Q. Insаn biо­kim­yаsının əsаs­lаrı (dərslik, II cild). Bаkı, 2015-ci il, s. 391-402

  1.  

2

11

Aralıq qiymətləndirmə
  1.  

2

12

Piy  turşularının bio­sintezi.  Ketogenez, ketoliz prosesləri. Xolesterinin bio­sintezi. Lipid mübadiləsinin neyroendokrin tənzimi. 

Laboratoriya işi: Qanda triqliseridlərin təyini. Xoles­teri­nin miqdari təyini əhəmiyyəti.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 402-421

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 96, 106-109

2

13

Lipidlərin sintezi: Piy turşularının bio­sintezi. Xolesterinin bio­sintezi.   Triasilqli­seridlərin, fosfo­li­pidlərin biosintezi. Qanın lipo­pro­te­in­lərinin növləri, müba­dilə xüsusiyyətləri. Lipid mübadiləsinin neyroendokrin tənzimi.

Laboratoriya işi: Qanda triqliseridlərin təyini. Xoles­teri­nin miqdarı təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 402-421

1.2.   A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 96, 106-109

2

14

Qanın funksional biokimyası, kimyəvi tərkibi. Qanın bufer sistemlərinin turşu-qələvi müvazinətində rolu. Laxtalanma amilləri.

Laboratoriya işi: Qanda ümumi zülalın təyini.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 434-460

1.2. A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 61-63

2

15

Qaraciyərin funksional biokimyası. Requlyator-homeostatik, antitoksik və ekskretor funksiyası.  Dərman preparatlarının zərərsizləşməsinin yolları.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 463-470

1.2. A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

  1. A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 61-63

2

16

Böyrəklərin funksional biokimyası. Sidiyin ümumi xassələri və tərkibi, patoloji komponenetləri.

Laboratoriya işi: Normal və patoloji sidiyin analizi.

1.1. Qarayev A.N. Bioloji kimya (rezidenturaya hazır­laşmaq üçün vəsait). 2023, s. 470-481, 418-489, 493-511

1.2. A.M.Əfəndiyev, F.Q.İslamzadə,

A.N.Qarayev, A.Ə.Eyyubova Bioloji kimyadan laboratoriya məşğələləri, 2019, s. 227-231

2

17

Situasiya məsələləri və testlər əsasında tədris olunan mövzuların mənimsənilməsi.
  1.  

1