Bizi izləyin:
Heydər Əliyev
Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat (İctimai Səhiyyə)
Bölmələrimiz
Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat (İctimai Səhiyyə)

“Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat” fənni ilk növbədə istənilən növ tibbi informasiyanın kompüter və ya digər elektron hesablama texnikasının köməyi ilə yığılması, emalı, saxlanması, axtarışı, təqdim edilməsinin təşkili ilə məşğul olur. Tibbi və biloloji obyektlərin öyrənilməsi, əsasən müşahidə və müayinələrə əsaslanır. Müşahidə və müayinələr əsasında əldə olunan məlumatlar faktlardan ibarət olur. Əldə edilmiş faktların analizi bu məlumatları sistemləşdirməyə, qiymətləndirməyə və elmi nəticələrin əldə olunmasına kömək edir.

 

Fakültələr

Kurs

Fənlər

Auditoriya saatları

Mühazirə

Praktika

1

Ictimai Səhiyyə

II

Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat

20

20

 

Təhsil pilləsi:  əsas baza ali tibb təhsili

İxtisas: Fizioterapiya və tibbi reabilitasiya

Fənnin məqsədi:     “Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat” fənni tibb universiteti tələbələri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Biostatistika fənni – tələbələrin müstəqil tədqiqat işlərinin planlaşdırılması, alınmış nəticələrin kəmiyyət və keyfiyyət analizinin aparılması və analiz nəticəsində öyrənilən tibbi və ya bioloji obyektin (prosesin) yeni xüsusiyyətlərinin aşkara çıxarılmasında riyazi-statistik aparata malik elm sahəsidir.

 

Fənnin təlim nəticəsi:

  1. Biostatistikaanın nəzəriyyələri və əsasları ilə tanışlıq
  2. Biostatistikaanın metodlarının öyrənilməsi
  3. Hər hansı tibbi və ya bioloji prosesi obyekt kimi qiymətləndirməyi, statistik hesablamaları aparmağı bacarır.
  4. Əlaqələrin və hadisələrin dinamikada statistik təhlil metodlarını istifadə edə bilir.
  5. Əhalinin sağlamlığı və səhiyyə təşkilatlarının fəaliyyətini səciyyələndirən sosial-iqtisadi göstəricilərin hesablanması üçün lazım olan ilkin məlumatları toplayır və təhlil edir.

 

 

Fənnin məzmunu.

“Fizioterapiyada biostatistika və elmi tədqiqat” fənni ilk növbədə istənilən növ tibbi informasiyanın kompüter və ya digər elektron hesablama texnikasının köməyi ilə yığılması, emalı, saxlanması, axtarışı, təqdim edilməsinin təşkili ilə məşğul olur. Tibbi və biloloji obyektlərin öyrənilməsi, əsasən müşahidə və müayinələrə əsaslanır. Müşahidə və müayinələr əsasında əldə olunan məlumatlar faktlardan ibarət olur. Əldə edilmiş faktların analizi bu məlumatları sistemləşdirməyə, qiymətləndirməyə və elmi nəticələrin əldə olunmasına kömək edir.

 

1. Mühazirə mövzularının planı

Mövzu

Ədəbiyyat

Saat

1

Biostatistikanın predmeti və inkişaf tarixi. Tibbdə və ictimai səhiyyədə epidemioloji tədqiqatlar zamanı risk amillərinin aşkarlanması, onların arasındakı qanunauyğunluqlarının öyrənilməsində və müvafiq profilaktik tədbirlərinin hazırlanmasında statistik metodların rolu. 

1.1. Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.10-17.

1.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.21-39

1.3. А.Н. Герасимов. Медицинская статистика. Учебное пособие. 2007. М.: Медицинское информационное агентство. Səh.2-11

2

2

Ehtimal nəzəriyyəsi anlayışı və elementləri. Təsadüfi hadisələr. Klassik və empirik ehtimallar. Böyük ədədlər qanunu. Ehtimalın paylanma növləri. Bernuli paylanması, Puason paylanması. Student paylanması. Normal paylanma qanunu. F-Fişer paylanması. χ2 paylanması.

2.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.10-17.

2.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.21-39

2.3.А.Н. Герасимов. Медицинская статистика. Учебное пособие. 2007. М.: Медицинское информационное агентство. Səh.12-18

2

3

 

Biostatistik tədqiqatlarının planlaşdırılması və yerinə yetirilmə mərhələləri. Biostatistikanın əsas anlayışları. Reprezentativlik və randomizasiya. Aslı olmayan yığımlar. Aslı yığımlar. Nizamlama, ranqlama, “0 hipotez”, səhlər, xətalar, dəqiqlik, müqayisələr. Mütləq və nisbi kəmiyyətlər haqqında anlayış.

 

3.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238, səh.48-84.

3.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.41-45

3.3.А.Н. Герасимов. Медицинская статистика. Учебное пособие. 2007. М.: Медицинское информационное агентство. Səh.8-28

2

4

 

Təsviri (diskriptiv) statistika. Variasiya analizi. Variasiya sırası. Variasiya sırasının əsas parametrləri. Orta dəyərlər (orta hesabı göstərici, orta kvadratik göstərici, orta kubik göstərici, orta həndəsi göstərici, orta harmonic göstərici, moda, mediana). Dəyişkənlik meyarları (orta xətti meyil, dispersiya, orta kvadratik meyil, standart xəta).

 

4.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.90-126.

4.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.41-45

4.3.А.Н. Герасимов. Медицинская статистика. Учебное пособие. 2007. М.: Медицинское информационное агентство. Səh.8-28

2

5

 

Normal paylanmada “kənara çıxmalar”. Assimetriya və eksses anlayışı. Variasiya əmsalı. 95% ehtibarlılıq intervalı. Normalaşdırılmış meyl.

 

5.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

5.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

5.3 Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171.

2

6

 

“Siçrayan” kəmiyyətlər.  “3 siqma” qaydası. Kvantillər, persentillər. Kəmiyyət göstəricilərin əsasında tədqiqatın minimal həcmin hesablanması. Biostatistikada dürüstlük anlayışı. Standart xətanın azaltma qaydaları.

 

6.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

6.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

6.3 Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171.

2

7

 

Asılı olmayan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərin müqayisə meyarları. t-Stüdent meyarı, U-manna-Uitni meyarı,  M-Mozes meyarı, Z-Kalmaqorov-Smirnov meyarı. Asılı olmayan 2 və daha çox qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyyarları. Asılı olan 2 qrupun kəmiyyət göstəricilərin müqayisə meyarları. d-Stüdent meyarı, T – Uilkokson, z- işarələr meyarı, MH- marqinal həmcinslik meyarı. Qrafik təsfirlər.

7.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

7.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

2

8

 

Diskriminant analiz. Keyfiyyət göstəricilər əsasında minimal həcmin hesablanması. Keyfiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları. t-Stüdent meyarı (ekstensivlik göstəriciləri üçün), t-Stüdent meyarı (intensivlik göstəriciləri üçün). χ2 kriteriyası, şanslar nisbəti analizi, testin həssaslığı, spesifkliyi və diqnostik dəyəri. ROC analizi. Risk əmsalları.

 

8.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

8.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

8.3 Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171.

2

9

 

Korrelyasiya analizi. Xətti korrelyasiya. Tədqiqatın minimal sayının təyin edilməsi. Xətti korrelyasiya əmsalı. P-Sperman korrelyası. Assosiasiya əmsalı. Qarşılıqlı əlaqə əmsalı. Xətti reqresiya analizi. Logistik reqressiya. Koks reqressiyası. Kaplan-meyer qiymətləndiricisi.

9.1. Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

9.2. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171. 6.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

9.3. Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

9.4. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171.

 

10

Dispersiya analizi. Kəmiyyət göstəriciləri üçün dispersiya analizi (Anova, u Anova, m Anova testləri). Keyfiyyət göstəriciləri üçün dispersiya analizi. Biostatistik tədqiqatlarda istifadə olunan proqramm təminatı, statistik proqramm paketləri. İnteraktiv web səhifələr. MS EXCEL cədvəl prossesorunun biostatistikada istifadə edilən funksiyaları. SPSS proqramına giriş.

10.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

10.2 Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 118-171. 6.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.170-232.

10.3.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.94-118

2

 

Təcrübə məşğələlərinin planı

Mövzu (təcrübə məşğələsı)

Ədəbiyyat

Saat

1

 

 

 

Biostatistikanın predmeti və inkişaf tarixi. Biostatistik tədqiqatların planlaşdırılması və yerinə yetirilmə mərhələləri. Biostatistikanın əsas anlayışları. Mütləq və nisbi kəmiyyətlər. Praktik məsələlərin həlli.

1.1. Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.8-12.

1.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

1.3Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

2

2

 

Ehtimal nəzəriyyəsi və statistika elmindən məlum olan bir sıra anlayış və faktlar. Təsadüfi hadisələr. Ehtimal. Böyük ədədlər qanunu. Binominal paylanma-Bernulli paylanması. Puasson paylanması. Normal paylanma.t-Stüdent paylanması. F-Fişer paylanması. Qrafiklərin təsfiri. Praktik məsələlərin həlli.

 

2.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 30-46

 

2.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s.

 

2.3.IBM SPSS 26 Step by step. https://routledgetextbooks.com/textbooks/ 9780367174354 /student.php

 

2.4.Translation of.eu/ EXCEL functions. https://www. Excelfunctions

2

3

Cədvəl prosessorları. Cədvəl prosessorlarında tibbi informasiyanın daxil edilməsi. Kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri. Seçimlər.  Asılı olmayan yığımlar.  Asılı yığımlar.  Nizamlama Ranqlama. “0 hipotezi”. Səhvlər. Xətalar, dəqiqlik. Müqayisələr. Praktik məsələlərin həlli.

3.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.8-12.

3.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

3.4. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

2

4

 

Variasiya analizi. Variasiya sıralarının əsas parametrləri. Orta hesabi göstərici. Orta kvadratik göstərici. Orta kubik göstərici. Orta həndəsi göstərici. Orta harmonik göstərici. Orta xətti meyl. Dispersiya. Orta kvadratik meyl. Standart xəta. Asimmetriya. Eksses. Praktik məsələlərin həlli.

 

4.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238, səh.8-12.

4.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s. səh.135-147

4.3.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

4.4. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

2

5

Variasiya əmsalı. 95% etibarlıq intervalı. Normallaşdırılmış meyl. Median. Moda. Kvartillər. Persentillər. Minimum, maksimum, sıranın eni. Variasiya göstəricilərinin qrafik təsvirləri. Poliqon Histoqram. Praktik məsələlərin həlli.

 

5.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238, səh.8-12.

5.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

5.3. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

5.4.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с., Səh.189-221.

5.6.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с., Səh. 37-64.

2

6

 

t-Stüdent meyarı.  M-Mozes meyarı. Z-Kalmaqorov Smirnov meyarı. W-Vald-Volfovic meyarı.  Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları t-Stüdent meyarı, H-Kruskal-Uollis meyarı, Me- median meyarı, C-T-Conkher-terpster meyarı. Praktik məsələlərin həlli.

 

6.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.8-12.

6.2.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с., Səh.255-300.

6.3.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с., Səh.66-92.

6.4.Петри А., Сэбин К. Наглядная статистика в медицине / Пер. с англ. В.П. Леонова. М.: ГЭОТАР-МЕД, 2009, 168с.134-149.

6.5.Севастьянов Б.А. Курс теории вероятностей и математической статистики. М.: Книги по требованию, 2012, 256с., Səh. 138-190.

2

7

 

Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları. d- student meyarı, T – Uilkokson, z- işarələr meyarı, MH- marqinal həmcinslik meyarı. Praktik məsələlərin həlli.

 

7.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238, səh.8-12.

7.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

7.3. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

7.4.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с., Səh.189-221.

7.5.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с., Səh. 37-64.

2

8

Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları. F-Fridman meyarı, W- Kendal meyarı, Q-Kokhran meyarı. Variasiya göstəricilərinin müqayisə analizlərinin qrafiki təsfirlıri. Praktik məsələlərin həlli.

8.1 Qafarov İ.A. Biostatistik. Bakı 2021. səh. 238 səh.8-12.

8.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh.47-61

8.3. Под редакцией В.А.Решетникова. Основы статистического анализа в медицине. Səh. 10-34.

8.4.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с., Səh.189-221.

8.5.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с., Səh. 37-64.

2

9

Diskriminant analiz. Keyfiyyət göstəriciləri əsasında tədqiqatın minimal həcminin hesablanması. Kəmiyyət göstəriciləri üçün dispersiya analizi (ANOVA uANOVA,  mANOVA  testləri). Keyfiyyət  göstəriciləri  üçün dispersiya analizi. Şanslar nisbəti. Testin həssaslığı, spesifikliyi və diaqnostik dəyəri. Dispersiya analizi. Birfaktorlu, ikfaktorlu, çoxfaktorlu dispersiya. Praktik məsələlərin həlli.

9.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s., 137-169.

9.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s., səh. 70-217

 

9.3.IBM SPSS 26 Step by step. https://routledgetextbooks.com/textbooks/ 9780367174354 /student.php

 

9.4.Translation of  EXCEL functions. https://www. excelfunctions.eu/

 

9.5.Козлов Д.А., Серогодский В.В., Финков М.В., Excel 2016: Полное руководство. М.: Наука и техника, 416с., Səh. 388-410.

2

10

Korrelyasiya analizi. Xətti korrelyasiya. ρ-Spearman korrelyasiyası. Korrelyasiya analizlərinin qrafik təsvirləri. Reqressiya analizi. Reqressiya tənlikləri (xətti, polinomial, üstlü, eksponensial, loqarifmik). Biostatistik təqdiqatlarda istifadə olunan proqram təminatı. Statistik proqramm paketləri. İnteraktiv web səifələr. MS EXCEL cədvəl prossesorunun biostatistikada istifadə edilən funksiyaları. Praktik məsələlərin həlli.

10.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s.,137-169.

10.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s., səh. 70-217

 

10.3.IBM SPSS 26 Step by step. https://routledgetextbooks.com/textbooks/ 9780367174354 /student.php

 

10.4.Translation of  EXCEL functions. https://www. excelfunctions.eu/

 

10.5.Козлов Д.А., Серогодский В.В., Финков М.В., Excel 2016: Полное руководство. М.: Наука и техника, 416с., Səh. 388-410.

2