English
Русский
Epidemiologiya - epidemik prosesin inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənən elmdir; bu elm insanlar arasında yoluxucu xəstəliklərin yayılma prosesini - infeksiya mənbəyi, yoluxma mexanizmi və həssas orqanizm, sosial şəraitdən asılı olaraq yeni yoluxmanın əmələ gəlməsini öyrənir. Epidemiologiyanın təbabət elmində, xüsusilə, yoluxucu xəstəliklər və peşə xəstəlikləri sahəsində əhəmiyyəti böyükdür. Epidemiologiya elminin mütərəqqi üsulları müasir təbabətdə somatik xəstəliklərlə mübarizədə də geniş istifadə edilir. Hazırda profilaktikanın sərhədlərinin infeksion patologiyanın sərhədlərindən kənara çıxması nəticəsində nəinki təkcə infeksion, həm də qeyri-infeksion xəstəliklərin öyrənilməsində populyasion yanaşmanın tətbiqi nəticəsində “Qeyri-infeksion xəstəliklərin epidemiologiyası” (QİXE) meydana gəlmişdir. QİXE somatik, qeyri-infeksion mənşəli kütləvi yayılan xəstəlikləri epidemioloji müayinə metodu vasitəsilə öyrənir. Həmçinin xəstəxanadaxili infeksiyalar (XDİ) problemi böyük tibbi-sosial əhəmiyyət daşıyır. Ona görə də, müasir dövrdə hər bir tibb işçisinin, o cümlədən kiçik tibb heyətinin epidemioloji biliklərə malik olması, onların yayılması yollarını bilməsi, əksepidemik tədbirlərə riayət etmələri, xəstəliklərin profilaktikası üzrə tədbirləri aparması və s. haqqında məlumatlanması müasir dövrün tələblərindəndir.
“Biostatistika” fənni ilk növbədə istənilən növ tibbi informasiyanın kompüter və ya digər elektron hesablama texnikasının köməyi ilə yığılması, emalı, saxlanması, axtarışı, təqdim edilməsinin təşkili ilə məşğul olur. Tibbi və biloloji obyektlərin öyrənilməsi, əsasən müşahidə və müayinələrə əsaslanır. Müşahidə və müayinələr əsasında əldə olunan məlumatlar faktlardan ibarət olur. Əldə edilmiş faktların analizi bu məlumatları sistemləşdirməyə, qiymətləndirməyə və elmi nəticələrin əldə olunmasına kömək edir.
Biostatistika tibb elmində böyük əhəmiyyətə malikdir, çünki o, bütün elmi nəticələrin obyektivliyini və etibarlılığını təmin edən sübuta əsaslanan təbabətin fundamental alətidir. Biostatistikanın qabaqcıl metodları müasir tibbdə həm infeksion, həm də xroniki (qeyri-infeksion) xəstəliklərlə mübarizədə geniş istifadə olunur. Hal-hazırda, statistik analizin sərhədlərinin orta qiymətlərin təsvirindən kənara çıxması nəticəsində, kliniki məlumatlarda müalicənin uzunmüddətli nəticələrini, dəyişkənliyi və mürəkkəb qanunauyğunluqları öyrənmək üçün populyasiya yanaşması metodlarını tətbiq edən proqnostik modelləşdirmə və sağ qalma analizi kimi sahələr yaranmışdır.
Beləliklə, biostatistika elmi məlumatlarla klinik təcrübə arasında fundamental körpü rolunu oynayır. Bu məlumatları savadlı şəkildə interpretasiya etmək və tətbiq etmək bacarığına malik mütəxəssislərin hazırlanması, səhiyyənin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və əhalinin rifahına birbaşa təsir edən tibb təhsilinin strateji vəzifəsidir.
|
№ |
Fakültələr |
Kurs |
Fənlər |
Auditoriya saatları |
|
|
Mühazirə |
Praktika |
||||
|
1 |
Müalicə profilaktika |
II |
Epidemiologiya və biostatistika |
16 |
34 |
Təhsil pilləsi: əsas baza ali tibb təhsili
İxtisas: Tibb
Fənnin məqsədi: Epidemiologiya fənnin ümumi məqsədləri və ya vəzifələri: epidemiologiya ilə bağlı olan əsas konsepsiyaları və metodları tədqiq edərək əhalinin sağlamlığının qorunması, yoluxmasının qarşısının alınması, xəstəliklərin baş verməsinin səbəb-nəticə əlaqələrinin öyrənilməsi yolu ilə mühüm qərarların verilməsi və qəbul edilməsi, lazımi təhükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsi, əhalinin sağlamlıq göstəricilərinin təhlili sayəsində risk qruplarının və risk amillərinin təyin edilməsi, epidemioloji vəziyyətin pisləşməsinin qarşısının alınması, onların sağlamlığının qorunması üzrə səhiyyə xidmətlərinin fəaliyyətinin effektiv planlaşdırılması yollarını tədris etməkdir.
Biostatistika fənni tibb universiteti tələbələri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Biostatistika fənni – tələbələrin müstəqil tədqiqat işlərinin planlaşdırılması, alınmış nəticələrin kəmiyyət və keyfiyyət analizinin aparılması və analiz nəticəsində öyrənilən tibbi və ya bioloji obyektin (prosesin) yeni xüsusiyyətlərinin aşkara çıxarılmasında riyazi-statistik aparata malik elm sahəsidir.
Fənnin təlim nəticəsi:
- yoluxucu xəstəlik ocağının epidemioloji müayinəsini aparmağı, onun sərhədlərini, epidemioloji müşahidəyə, izolyasiyaya, məhdudlaşdırıcı tədbirlərə, laborator və klinik müayinələrə məruz qalan şəxsləri təyin etməyi bilir;
- laborator müayinə üçün nümunələri götürməyi (yoluxucu xəstələrdən və ətraf mühit obyektlərindən materialın götürülməsi metodlarına yiyələnməyi) bacarır;
- infeksiya mənbəyi, törədicinin yoluxma amillərini aşkar və ayırd etməyi bilir;
- müxtəlif nozoformalar zamanı hospitalizasiya müddətini və rejim-məhdudlaşdırıcı tədbirlərin davametmə müddətini, xəstəliyi keçirənlər və yoluxma riskinə məruz qalan şəxslər üzərində dispanser müşahidənin aparılması qaydasını bilir;
- müxtəlif infeksiyalar zamanı obyektlərin cari və yekun dezinfeksiyasının, deratizasiyasının və dezinseksiyasının aparılmasını bacarır;
- profilaktik və əksepidemik tədbirləri təşkil etməyi və yerinə yetirməyi bilir;
- biostatistikaanın nəzəriyyələri və əsasları ilə tanışlıq;
- biostatistikaanın metodlarının öyrənilməsi;
- hər hansı tibbi və ya bioloji prosesi obyekt kimi qiymətləndirməyi, statistik hesablamaları aparmağı bacarır;
- əlaqələrin və hadisələrin dinamikada statistik təhlil metodlarını istifadə edə bilir;
- əhalinin sağlamlığı və səhiyyə təşkilatlarının fəaliyyətini səciyyələndirən sosial-iqtisadi göstəricilərin hesablanması üçün lazım olan ilkin məlumatları toplayır və təhlil edir.
Fənnin məzmunu. Epidemiologiya - epidemik prosesin inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənən elmdir; bu elm insanlar arasında yoluxucu xəstəliklərin yayılma prosesini - infeksiya mənbəyi, yoluxma mexanizmi və həssas orqanizm, sosial şəraitdən asılı olaraq yeni yoluxmanın əmələ gəlməsini öyrənir. Epidemiologiyanın təbabət elmində, xüsusilə, yoluxucu xəstəliklər və peşə xəstəlikləri sahəsində əhəmiyyəti böyükdür. Epidemiologiya elminin mütərəqqi üsulları müasir təbabətdə somatik xəstəliklərlə mübarizədə də geniş istifadə edilir. Hazırda profilaktikanın sərhədlərinin infeksion patologiyanın sərhədlərindən kənara çıxması nəticəsində nəinki təkcə infeksion, həm də qeyri-infeksion xəstəliklərin öyrənilməsində populyasion yanaşmanın tətbiqi nəticəsində Qeyri-infeksion xəstəliklərin epidemiologiyası (QİXE) meydana gəlmişdir. QİXE somatik, qeyri-infeksion mənşəli kütləvi yayılan xəstəlikləri epidemioloji müayinə metodu vasitəsilə öyrənir. Həmçinin xəstəxanadaxili infeksiyalar (XDİ) problemi böyük tibbi-sosial əhəmiyyət daşıyır. Ona görə də, müasir dövrdə hər bir tibb işçisinin, o cümlədən kiçik tibb heyətinin epidemioloji biliklərə malik olması, onların yayılması yollarını bilməsi, əksepidemik tədbirlərə riayət etmələri, xəstəliklərin profilaktikası üzrə tədbirləri aparması və s. haqqında məlumatlanması müasir dövrün tələblərindəndir.
Müasir elmi-texniki tərəqqi bütün ixtisasçılar qarşısına yeni tələblər qoyur. Hər bir isxtisasçı öz sahəsini dərin bilməklə yanaşı ətrafda baş verən hadisələrin öyrənilməsinə və aşkar etdiyi qanunauyğunluqları insanların rifahı naminə istifadəsinə şərait yaratmalıdır. Bu baxımdan tibb sahəsində çalışacaq ixtisasçıların üzərinə daha böyük məsuliyyət düşür.
Biostatistika tibbi və bioloji məlumatların kompüter texnologiyalarından istifadə etməklə toplanması, təhlili, saxlanması, axtarışı və nəticə olaraq təqdim edən fundamental metodoloji fəndir. Tibb və biologiyada obyektlərin öyrənilməsi əsasən müşahidələrə və müayinələrə əsaslanır ki, burada alınan məlumatlar hər zaman əhəmiyyətli dərəcədə təsadüfilik və dəyişkənlik ilə xarakterizə olunur. Biostatistik metodlar vasitəsilə bu faktların təhlili məlumatları sadəcə sistemləşdirməyə və saxlamağa deyil, həm də bir sıra kritik əhəmiyyətli vəzifələri yerinə yetirməyə kömək edir.
Xüsusilə, biostatistika əldə edilmiş nəticələrin etibarlılığını və əsaslılığını qiymətləndirmək üçün etibarlı üsullar təqdim edir. p-qiyməti (p-value) və etibarlılıq intervalı kimi geniş istifadə olunan statistik metodlar məhdud pasiyent seçimində əldə edilən nəticələri geniş tətbiq üçün bütün ümumi populyasiyaya şamil etmək mümkünlüyünün əminlik dərəcəsini müəyyən edir.
Nəticə etibarı ilə, biostatistika mövcud məlumatların təhlili əsasında yeni, yoxlanıla bilən elmi hipotezlər formalaşdırmağa və gələcək tədqiqatların effektiv dizaynını hazırlamağa imkan verir, bununla da yanlış və ya faydasız nəticələrə səbəb ola biləcək metodoloji səhvlərin qarşısını alır.
Mühazirə mövzularının planı
|
№ |
Mövzu |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Epidemiologiyanın müasir tibb elmləri arasında yeri. Qeyri-infeksion xəstəliklərin epidemiologiyası. Epidemik proses haqqında təlimin əsasları. İnsanın infeksion xəstəliklərinin təsnifatı. |
1.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.21, 42, 63, 109 1.2.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.11, 36. 1.3. Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.26-27; 45-56; 60-75; 80-82 |
2 |
|
2 |
Fekal–oral yoluxma mexanizminə malik infeksiyaların epidemiologiyası |
2.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.371. 2.2.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.247-249. |
2 |
|
3 |
Hava-damcı yoluxma mexanizminə malik infeksiyaların epidemiologiyası |
3.1.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.266s 3.2.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.246. 3.3.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.183-246. |
2 |
|
4 |
Transmissiv yoluxma mexanizminə malik infeksiyaların epidemiologiyası. Xəstəxanadaxili infeksiyaların epidemiologiyası |
4.1. İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012, s.501, 690. 4.2.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.387. |
2 |
|
5 |
Zoonoz xəstəliklərin epidemiologiya və profilaktikası |
5.1. İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.525. 5.2.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.310, 327. 5.3. Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.525; 589; 605; 632 |
2 |
|
6 |
Biostatistikanın predmeti və inkişaf tarixi. Tibbdə və ictimai səhiyyədə statistik metodların rolu. Biostatistik tədqiqatların planlaşdırılması və aparılması mərhələləri.Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistikanın tibbi tədqiqatlarda tətbigi. Böyük ədədlər qanunu.Paylanma növləri Tədqiqatın əsas mərhələləri. |
6.1. Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh. 47-61 6.2 İ.A.Qafarov Biostasistika Bakı 221. 238 səh. Səh 8-12. |
2 |
|
7 |
Təsviri (diskriptiv) statistika. Variasiya sırası anlayışı. Orta dəyərlər (moda, median, arifmetik orta). Kvartillər. Dəyişkənlik meyarları (amplituda, standart kənarlaşma). Dispersiya. Dəyişmə əmsalı. Etibarlılıq intervalı. Üç siqma qaydası. Assimmetriya. Eksess. Müqayisə əlamətləri. Diskriminant analiz. Keyfiyyət göstəriciləri. Minimal həcm. Müqayisə meyarları. X2- Pirson kriteriyası. Şanslar nisbəti. Testin həssaslığı.Testin dəyəri. ROC-analizi. |
7.1. Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” , s. 47-61 7.2.А.Н. Герасимов. Медицинская статистика. Учебное пособие. 2007. М.: Медицинское информационное агентство. |
2 |
|
8 |
Korrelyasiya analizi. Xətti korrelyasiya. P-Sperman ranqlı korrelyasıyası. Korrelyasiya analizlərinin qrafiki təsviri. Reqressiya təhlili. Xətti reqressiya. Logistik reqressiya təhlili. Proqnozlaşdırma. Dispersiyon anliz. ANOVA u-ANOVA.m-ANOVA testləri. Dəyişmə əmsalı.Biostatistik tədqiqatlarda istifadə olunan proqram təminatları. |
8.1 İ.A.Qafarov Biostasistika Bakı 221. 238 səh. Səh 46-144. 8.2.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh. 41-45
|
2 |
Təcrübə məşğələlərinin planı
|
№ |
Mövzu (təcrübə məşğələsı) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
|
1 |
Epidemiologiyanın anlayışı. Epidemik proses haqqında təlim. Canlı keçiricilər |
1.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.23, 63, 217. 1.2.Беляков В.Д., Яфаев Р.Х. Эпидемиология: Учебник. М.:Медицина, 1989, s.11. 1.3.Зуева Л.П., Яфаев Р.Х. Эпидемиология. СПб.: Фолиант, 2006, s.10. |
2 |
|
|
2 |
Dezinfeksiya, növləri və üsulları. Sterilizasiya |
|
2 |
|
|
3 |
Dezinseksiya növləri və üsulları. Deratizasiya, dezinfeksiya kameraları |
3.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s. 246-249. 3.3.İ.Ə.Ağayev başq. Dezinfeksiya işi. Dərs vəsaiti. Bakı, 2008, s.13, 93, 134, 160 |
2 |
|
|
4 |
Yoluxucu xəstəliklərin spesifik profilaktikası. TİBP və onların xarakteristikası. Aralıq qiymətləndirmə - İmtahan Mərkəzi |
4.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.251 4.2.Ağayev İ.Ə., Vahabov E.F., Xələfli X.N., Tağıyeva F.Ş. İmmunprofilaktika. Dərs vəsaiti, Bakı, 2016, s.3, 24, 60. 4.3.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.139-159. |
2 |
|
|
5 |
Bağırsaq infeksiyalarının epidemiologiya və profilaktikası |
5.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.371 5.2.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.228-230; 230-264 |
2 |
|
|
6 |
Aerozol infeksiyaların epidemiologiya və profilaktikası |
6.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.266-297 6.2.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.307-328; 379-398 |
2 |
|
|
7 |
Zoonoz infeksiyaların epidemiologiya və profilaktikası |
7.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.525 7.2.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, 816 с. |
2 |
|
|
8 |
Müxtəlif yoluxma mexanizminə malik infeksiyaların ocaqlarında aparılan əksepidemik tədbirlər |
8.1.İ.Ə.Ağayev, X.N.Xələfli, F.Ş.Tağıyeva. Epidemiologiya.Dərslik, Bakı, 2012,s.106 8.2.Покровский В.И., Пак С.Г., Брико Н.И., Данилкин Б.К. Инфекционные болезни и эпидемиология: Учебник. 2-е изд. М.:ГЭОТАР-Мед, 2004, s.82-94. |
2 |
|
|
9
|
Biostatistikanın predmeti və inkişaf tarixi. Biostatistik tədqiqatların planlaşdırılması və yerinə yetirilmə mərhələləri. Biostatistikanın əsas anlayışları. Mütləq və nisbi kəmiyyətlər. Praktik məsələlərin həlli.
|
9.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. 9.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s. səh 10-28 9.2.IBM SPSS 26 Step by step. https://routledgetextbooks.com/textbooks/ 9780367174354 /student.php 9.3.Translation of EXCEL functions. https://www. excelfunctions.eu/ 9.3.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh.66-92. |
2 |
|
|
10
|
Ehtimal nəzəriyyəsi və statistika elmindən məlum olan bir sıra anlayış və faktlar. Təsadüfi hadisələr. Ehtimal. Böyük ədədlər qanunu. Binominal paylanma-Bernulli paylanması. Puasson paylanması. Normal paylanma.t-Stüdent paylanması. F-Fişer paylanması. Qrafiklərin təsfiri. Praktik məsələlərin həlli. |
10.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. 6.2.Qurbanova N.H., Talıbova D.A. İnformatika. Bakı, 2018, 326s. səh 10-28
10.2.IBM SPSS 26 Step by step. https://routledgetextbooks.com/textbooks/ 9780367174354 /student.php
10.3.Translation of EXCEL functions. https://www. excelfunctions.eu/ 10.4.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh.66-92. |
2 |
|
|
11 |
Cədvəl prosessorları. Cədvəl prosessorlarında tibbi informasiyanın daxil edilməsi. Kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri. Seçimlər. Asılı olmayan yığımlar. Asılı yığımlar. Nizamlama Ranqlama. “0 hipotezi”. Səhvlər. Xətalar, dəqiqlik. Müqayisələr. Praktik məsələlərin həlli. |
11.1.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh. 141-145
11.2.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с. səh.48-71 11.3.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh.səh. 96-134. |
2 |
|
|
12
|
Variasiya analizi. Variasiya sıralarının əsas parametrləri. Orta hesabi göstərici. Orta kvadratik göstərici. Orta kubik göstərici. Orta həndəsi göstərici. Orta harmonik göstərici. Orta xətti meyl. Dispersiya. Orta kvadratik meyl. Standart xəta. Asimmetriya. Eksses. Praktik məsələlərin həlli. |
12.1.Авива Петри, Кэролайн Сэбин. Наглядная медицинская статистика. Перевод с английского под редакцией В.Л. Леонова. 3-е издане. 2015. М.: “Гэотар-Медиа” səh. 141-145
12.2.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с. səh.48-71 12.3.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh.səh. 96-134. |
2 |
|
|
13
|
Variasiya əmsalı. 95% etibarlıq intervalı. Normallaşdırılmış meyl. Median. Moda. Kvartillər. Persentillər. Minimum, maksimum, sıranın eni. Variasiya göstəricilərinin qrafik təsvirləri. Poliqon Histoqram. Praktik məsələlərin həlli. |
13.3.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с. Səh.117-134 13.1.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с.səh. 11-128 13.2.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 90-135 |
2 |
|
|
14
|
t-Stüdent meyarı. M-Mozes meyarı. Z-Kalmaqorov Smirnov meyarı. W-Vald-Volfovic meyarı. Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları t-Stüdent meyarı, H-Kruskal-Uollis meyarı, Me- median meyarı, C-T-Conkher-terpster meyarı. Praktik məsələlərin həlli. |
14.1.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с. Səh.117-134 14.2.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с.səh. 11-128 14.3.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 90-135 |
2 |
|
|
15
|
Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları. d- student meyarı, T – Uilkokson, z- işarələr meyarı, MH- marqinal həmcinslik meyarı. Asılı olan iki qrupun kəmiyyət göstəricilərinin müqayisə meyarları. F-Fridman meyarı, W- Kendal meyarı, Q-Kokhran meyarı. Variasiya göstəricilərinin müqayisə analizlərinin qrafiki təsfirlıri. Praktik məsələlərin həlli. |
15.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 137-166. 15.2.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh. 136-153. 15.3.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 137-166. |
2 |
|
|
16 |
Diskriminant analiz. Keyfiyyət göstəriciləri əsasında tədqiqatın minimal həcminin hesablanması. Kəmiyyət göstəriciləri üçün dispersiya analizi (ANOVA uANOVA, mANOVA testləri). Keyfiyyət göstəriciləri üçün dispersiya analizi. Şanslar nisbəti. Testin həssaslığı, spesifikliyi və diaqnostik dəyəri. Dispersiya analizi. Birfaktorlu, ikfaktorlu, çoxfaktorlu dispersiya. Praktik məsələlərin həlli. |
16.1.Qafarov İ.A. Biostatistika. Bakı, 2021, 238s. Səh. 137-166. 16.2.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. Səh. 136-153. 16.3.Козлов Д.А., Серогодский В.В., Финков М.В., Excel 2016: Полное руководство. М.: Наука и техника, 416с. 16.4.Петри А., Сэбин К. Наглядная статистика в медицине / Пер. с англ. В.П. Леонова. М.: ГЭОТАР-МЕД, 2009, 168с. |
2 |
|
|
17 |
Korrelyasiya analizi. Xətti korrelyasiya. ρ-Spearman korrelyasiyası. Korrelyasiya analizlərinin qrafik təsvirləri. Reqressiya analizi. Reqressiya tənlikləri (xətti, polinomial, üstlü, eksponensial, loqarifmik). Biostatistik təqdiqatlarda istifadə olunan proqram təminatı. Statistik proqramm paketləri. İnteraktiv web səifələr. MS EXCEL cədvəl prossesorunun biostatistikada istifadə edilən funksiyaları. Praktik məsələlərin həlli. |
17.1.Козлов Д.А., Серогодский В.В., Финков М.В., Excel 2016: Полное руководство. М.: Наука и техника, 416с.
17.2.Койчубеков Б.К. Биостатистика. Алма-аты, 2014, 134с. 17.3.Лакин Г.Ф. Биометрия. М.: Высшая школа, 1990, 352с. 17.4.Петри А., Сэбин К. Наглядная статистика в медицине / Пер. с англ. В.П. Леонова. М.: ГЭОТАР-МЕД, 2009, 168с.
17.5.Севастьянов Б.А. Курс теории вероятностей и математической статистики. М.: Книги по требованию, 2012, 256с. |
2 |
