English
Русский
Yeniyetmələrin psixoloji giyenası fənni gigiyenanın elmi sahəsi kimi yeniyetmələrin sinir-psixi sağlamlıq vəziyyətini, müxtəlif amillərin (təbii, tədris, istehsalat, sosial-məişət və s.) təsiri ilə əlaqədar onun dinamikasını öyrənir və bu tədqiqatlar əsasında yeniyetmələrin sağlamlığının qorunması və möhkəmləndirilməsi üçün daha əlverişli şəraitin yaradılması məqsədi ilə mühitin və orqanizminin funksiyalarına sağlamlaşdırıcı təsir göstərən elmi əsaslandırılmış tədbirlər hazırlayır.
Fənnin məqsədi: Tələbələrdə yeniyetmələrin psixi sağlamlığının öyrənilməsinin müasir istiqamətləri, müxtəlif biopsixosial amillərin təsiri ilə əlaqədar psixi inkişaf qanunauyğunluqları, yeniyetmələrin psixi sağlamlığının qorunması və möhkəmləndirilməsi üçün əlverişli şəraitin yaradılması haqqında biliklərin formalaşdırılmasıdır.
Fənnin təlim nəticələri:
1. Psixogigiyenanın yaş xüsusiyyətlərini və psixofiziolji inkişafda kritik dövrlərin xüsusiyyətlərini bilir.
2. Psixi sağlamlığa təsir edən amilləri araşdırmağı və təhlil etməyi bilir.
3. Psixi sağlamlıq meyarlarını qiymətləndirməyi bilir.
4. Psixi sağlamlığı qiymətləndirməyi və rəy formalaşdırmağı bilir.
5. Psixi sağlamlığın pozulmasının yaranması risk şəraitində psixogigiyenik yardım göstərməyi bacarır.
Fənnin məzmunu Gigiyenanın elmi sahəsi kimi psixogigiyenanın yaş xüsusiyyətlərini, yeniyetmələrin sinir- psixi sağlamlıq vəziyyətini və müxtəlif amillərin (təbii, tədris, istehsalat, sosial-məişət və s.) təsir dinamikasını öyrənir, bu tədqiqatlar əsasında yeniyetmələrin sağlamlığının qorunması və möhkəmləndirilməsi üçün daha əlverişli şəraitin yaradılması məqsədi ilə mühitin və orqanizminin funksiyalarına sağlamlaşdırıcı təsir göstərən elmi əsaslandırılmış tədbirlər hazırlayır. Ali təhsilli informasiya cəmiyyətinin və biliklərə əsaslanan iqtisadiyyatın tələblərinə uyğunlaşdırmaqla yüksək keyfiyyətli rəqabətə davamlı insan kapitalının formalaşdırır. Tələbələr yeniyetmə orqanizminin inkişaf xüsusiyyətlərini, sağlamlığın formalaşmasına zərərli təsir edən amilləri, rast gələn xəstəliklərin qarşısının alınması məqsədilə müxtəlif mühit amilləri üçün profilaktik və sağlamlaşdırıcı tələb və normativlərin hazırlanması üçün bilik və bacarıqlar aldıqlarna görə materialı öyrənmək istəməlidirlər.
Tələbələr yiyələndiyi bilik və bacarıqları qanunvericilik əsasında sanitariya -epidemioloji nəzarət xidmətini Səhiyyə təşkilatları, GEM, İctimai səhiyyə və uşaq müəssisələrində uşaq əhalisinin sağlamlığı üzərində həyata keçirəcəklər.
Fənnin tədris formatı
1. Əyani
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Psixogigiyena elmi gigiyena elminin bir bölməsi kimi, məqsədi, vəzifələri. Psixoprofilaktika anlayışı |
1.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 1.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 1.3. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 1.4. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 1.5. Mental Health in schools: a manual World Health Organization |
2 |
|
2 |
Psixogigiyena və psixoprofilaktikanın üsulları |
2.1. Психогигиена. Курс лекций. Витебск. ВГУ имени П.М. Машерова 2016 2.2. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 2.3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 2.4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 2.5. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
3 |
Psixi sağlamlıq təyini, psixi sağlamlıq qrupları, psixi sağlamlığın əsas kriteriyaları. Psixi sağlamlığa təsir edən risk amilləri |
3.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 3.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 3.3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 3.4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 3.4. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
4 |
Psixi sağlamlıq tibbi sosial problem kimi. Psixogigiyenanın yaş xüsusiyyətləri. Uşaq və yeniyetmələrin psixofizioloji inkişafında kritik dövrlər |
4.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 4.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 4.3.. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 4.2. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 4.3. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
5 |
Tədris, təlim psixogigiyenası, adaptasiya, dezadaptasiya |
5.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 5.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 5.3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 5.4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 5.5. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
6 |
Əmək və istirahətin psixogigiyenası. Uşaqlarda yuxu və onun psixogigiyenik mahiyyəti |
6.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 6.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 6.3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 6.4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 6.5. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
7 |
Məişət və qidalanmanın psixogigiyenası. İdman və fiziki tərbiyə psixogigiyenik tədbir kimi |
7.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 7.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 7.3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 7.4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 7.5. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
8 |
Yeniyetməlik dövründə travma və zorakılıq |
8.1. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 8.2. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 8.3. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 8.4. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
9 |
Stressin psixogigiyenası və psixoprofilaktikası |
9.1. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие. Минск БГМУ 2021. 9.2. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 9.3. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 9.4.. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 9.5. Mental Health in schools: a manual World Health Organization |
2 |
|
10 |
Yeniyetmələr arasında zəzərli vərdişlər və onların psxi sağlamlığa təsiri.Yeniyetmələr arasında suiqəsd, intihara meyllilik, psixi pozulmaların yaranmasında sosial amillərin rolu |
10.1. Психогигиена. Курс лекций. Витебск.ВГУ имени П.М. Машерова 2016 10.2.Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 10.3. Mental Health in schools: a manual World Health Organization 10.4. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. |
2 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1-2 |
Psixogigiyena anlayışı, vəzifələri və bölmələri. Psixoprofilaktika |
1. 1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 2. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие.Минск БГМУ 2021. 3. Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030. World Health Organization 4. Mental Health in schools: a manual World Health Organization |
4 |
|
3-4 |
Yeniyetmələrin fiziki və cinsi inkişaf xüsusiyyətləri. Bioloji yaşın qiymətləndirilməsi |
3.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 3.2.В.В.Юрьев, А.С.симаходский, Н.Н.воронович рост и развитие ребенка. 2007. 260с. 3.3. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков, руководство к практическим занятиям, М. – 2012. Fəsil 1. 3.4. Gürzəliyev S.A., Məmmədova Z.B., Süleymanzadə N,Q., Həsənova S.Ə., Balayeva Ş.M., İsmayılova Z.Q., mustafayeva İ.İ. “Bakı şəhəri məktəblilərinin fiziki inkişaf standartları və qiymətləndirmə cədvəlləri”.2015. 31s. |
4 |
|
5-6 |
Yeniyetmələrdə psixi inkişaf xüsusiyyətləri və qiymətləndirilmə üsulları |
5.1.. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 5.2 .В.В.Юрьев, С.Cимаходский, Н.Н.Воронович рост и развитие ребенка. 2007. 260с. 5.3. О. Н. Замбржицкий. Психогигиена и психопрофилактика Учебно-методическое пособие.Минск БГМУ 2021. |
4 |
|
7-8 |
Emosional idrakın və sinir sisteminin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi |
7.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 7.2.Психология личности. Альманах псикологических тестов. М. 1996, 400с. 7.3.Психологические тесты Том 1, 2. Под редакцией А. А.Карелина. 2001. 248с. |
4 |
|
9-10 |
Yeniyetmələrdə stress vəziyyətinin təyini üsulları |
9.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 9.2.Психология личности. Альманах псикологических тестов. М. 1996, 400с. 9.3.Психологические тесты Том 1, 2. Под редакцией А. А.Карелина. 2001. 248с.А. А.Карелина. 2001. 248с. |
4 |
|
11-12 |
Yeniyetmələrin qidalanma xüsusiyyətləri və monitorinqi. Stressin profilaktikasında qidalanmanın rolu |
11.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 11.2.Bаrаnоv А.А., Аlğbiükiy V.Ö. Основные тенденции здоровье детского население Росии – M.: союз редиатров Росии, 2011. – 116 s. 11.3. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков, руководство к практическим занятиям, М. – 2012 Fəsil 1. |
4 |
|
13-14 |
Tədris, tərbiyə prosesinin psixogigiyenası |
13.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 13.2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков, руководство к практическим занятиям, М. – 2012 Fəsil 1. |
4 |
|
15-16 |
Yeniyetmələr arasında zərərli vərdişlər onların tədqiqat üsulları |
15.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 15.2. Кучма В.Р. «Руководство по гигиене детей подростков, медцинскому обеспечению обучающихся в образовательных организациях», М. – 2019 Том 1. Глава 1.3 15.3. Кучма В.Р. «Гигиена детей и подростков», М. – 2014. |
4 |
|
17-18 |
Yeniyetmələrin həyat keyfiyyətinin və həyat tərzinin təyini üsulları |
17.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 17.2. Кучма В.Р. «Руководство по гигиене детей подростков, медцинскому обеспечению обучающихся в образовательных организациях», М. – 2019 Том 2. Глава 2.5. 17.3.“Məktəbli uşaqlar arasında sağlam vərdişlərin tədqiqi” (Health Behavior in School-Aged Children - HBSC) sorğusu |
4 |
|
19-20 |
Subyektiv əmin-amanlıq vəziyyətinin və psixoemosional statusun qiymətləndirilməsi |
20.1. Z.Q. İsmayılova, Ş.M.Balayeva, N.Q.Süleymanzadə, İ.İ.Mustafayeva, Q.S.Qəniyeva Yeniyetmələrin psixoloji gigiyenası Bakı, 2025. Dərslik 325s. 20.1.Психология личности. Альманах псикологических тестов. М. 1996, 400с. 20.2.Психологические тесты Том 1, 2. Под редакцией А. А.Карелина. 2001. 248с. |
4 |
|
|
Cəmi |
|
40 |
