English
Русский
İşləyən əhali dünya əhalisinin yarısını təşkil edirərək, iqtisadi və sosial inkişafa əsas töhvəni verir. Onların sağlamlığı bir sıra amillərdən, o cümlədən bədbəxt hadisələrin baş verməsinə, xərçəng, sümük-əzələ, qan-damar sistemi xəstəlikləri, eşitmə pozğunluqları, yoluxucu xəstəliklər, stresslə əlaqədar pozğunluqların yaranmasına səbəb olan iş yerlərinin risk amillərindən və bu risklərlə yanaşı ictimai və fərdi amillərdən, həmçinin tibbi-sanitariya xidmətlərinə əlçatamlıqdan asılıdır. Sağlam işçi məhsuldarlığın artırılması və iqtisadi inkişafın ilk şərti hesab edilir. Bu proqram işçilərin sağlamlığının qorunmasının bütün aspektlərini, o cümlədən peşə risklərinin ilkin qarşısının alınması, iş yerlərində sağlamlığın qorunması və təbliği, məşğulluq şəraiti və səhiyyə sisteminin işçilərin sağlamlığına daha yaxşı reaksiyası məsələlərini əhatə edir.
Fənnin məqsədi: müxtəlif istehsalat sahələrində işləyənlərin sağlamlığı üzrə nəzəri və praktiki biliyə malik olan qanunverici materiallar əsasında, müasir metodiki yanaşmalardan istifadə etməklə profilaktik tədbirlərin hazırlanması, həyata keçirilməsi, istehsalat işçilərinin sağlamlığının qorunmasından ibarətdir.
Fənnin təlim nəticəsi: Fənnin mənimsənilməsi nəticəsində tələbələr bu mövzular üzrə fizioloji və fiziki müayinələri bacarmalıdır.
1. İstehsalat mühitində müxtəlif istehsalat amillərini bilir.
2. İstehsalatda işçilərin sağlamlıq vəziyyətinə amillərin təsirini bilir.
3. Təhlükəsiz əmək şəraiti necə yaratmağını bilir.
4. İstehsalat mühitində yorğunluğun qarşısını almağını bilir.
5.Ümumi və peşə xəstəliklərinin azaldılması istiqamətində profilaktik sağlamlaşdırıcı tədbirbirlərin hazırlnmasını bilir.
6. Riskli peşə sahələrində işləyənlərin peşə təhlükələrinə məruz qalan qiymətləndirə və azalda bilir.
7. Peşə xəstəliklərini və xəsarətləri erkən aşkar etmək üçün tibbi nəzarət həyata keçirə bilir.
Fənnin məzmunu
Azərbaycan Tibb Universiteti tərəfindən “İctimai səhiyyə” təhsil proqramında məcburi fənn kimi müəyyən edilmişdir.
1.Bu fənn əmək proseslərinin, müxtəlif istehsalat amillərinin işçilərin sağlamlığına və onların əmək qabiliyyətinə təsirinin qarşısını almaq üçün müasir metodiki yanaşmalardan istifadə etməklə profilaktik tədbirlərin hazırlanması və həyata keçirlməsindən ibarətdir.
2. Fənni tədris etmək üçün istifadə olunan konseptual struktur və onun niyə bu xüsusi konsepsiyada təşkil edildiyi. Peşə sağlamlığı risklərinin ilkin profilaktikasına üstünlük verilməlir. Sağlamlığın qorunması və möhkəmləndirilməsi bütün tibbi-gigiyenik tədbirlər iş yerində həyata keçirilməlir və xüsusi konsepsiya təşkil edilir..
3. İş yerlərində olan peşə riski amilləri və onların orqanizmə təsiri, onların aradan qaldırılması yolları, işçilərin profilaktik tibbi müayinələri, işləyənlərin sağlamlığının qorunmasını öyrədir.
4. Tələbələr istehsalatda işçi mühitdə zərərli amillərin orqanizmə təsirini, gigiyenik normalaşdırılmasının mahiyyəti və prinsiplərini, sağlamlığın qorunmasını, profilaktik və sağlamlaşdırıcı tədbirlərin hazırlanması üçün bilik və bacarıqlar aldıqlarına görə materialı öyrənmək istəyirlər.
5. Tələbə yiyələndiyi bacarıqlardan harada istifadə edə biləcək. İstehsalatın tibb məntəqələrində
6. Fənni öyrəndikdən sonra tələbələr üçün karyera imkanlarını göstərin. İstehsalatın tibb məntəqələrində
Fənnin tədris formatı
Əyani
|
№ |
Topic Mövzu (mühazirə) |
Readings (Ədəbiyyat) |
Saat |
|
1
|
Əmək sağlamlığında tibb bacılığı fənninin vəzifələri və məqsədi. Əmək sağlamlığı, risk anlayışı, peşə riskləri. Peşə xəstəlikləri, zərərləri və profilaktikası
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
2 |
Erqonomika anlayışı və əməyin psixogigiyenasının əsasları. Yorulma və həddən artıq yorulmanın mexanizmi və profilaktikası. Əməyin elmi təşkili, əmək estetikası
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
3 |
İstehsalat mikroiqliminin növləri, istilik mübadiləsi və istilik tənzimi. Mikroiqlim şəraitinin normallaşdırılması prinsipləri.
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
4 |
Yüksək və alçaq atmosfer təzyiqi şəraitində əmək gigiyenası
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
5 |
İstehsalat tozları zərərli və təhlükəli istehsalat amili kimi. İstehsalat zəhərlərinin təsnifatı, orqanizmə daxilolma və xaricolma yolları orqanizmdə taleyi. Doza və konsentrasiyadan asılı olaraq zəhərlərin toksikliyi və təhlükəliyi.
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
6
|
Səs-küy, vibrasiya, infra və ultra səslər əlverişsiz istehsalat mühiti amili kimi. Lazer şüalanması və elektromaqnit sahəsi gigiyenik problem kimi.
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
7 |
İstehsalat ventilyasiyası və işıqlanmasının gigiyenik əsasları.
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2
|
|
8 |
Neft-qazçıxartma sənayesində əmək gigiyenası. Kənd təsərüffatında əmək gigiyenası
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2 |
|
9 |
İstehsalat qəzaları və travmatizm. Gigiyenik biliklərin yayılması və sanitariya maarifi işinin forma və metodları
|
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2
|
|
10 |
Qoruyucu vasitə kimi fərdi mühafizə vasitələri |
Н. Ф. Измеров, В. Ф. Кириллов. Гигиена труда: учебник. Москва : ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с. S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva və C.Y.Salihova “Xüsusi əmək gigiyenası”. Dərslik. Bakı- 2015
|
2
|
|
№ |
Topic Mövzu (praktik məşğələ) |
Readings (Ədəbiyyat) |
Saat |
|
1 |
Əmək sağlamlığında tibb bacılığı işinin məzmunu, vəzifələri. İşləyənlərin sağlamlığının qorunması üzrə yerli və beynəlxalq sənədlər.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
2 |
Əmək fiziоlоgiyаsı və müаyinə üsullаrı. Sinir sisteminin funksional vəziyyətinin müayinəsi.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
3 |
İş zamanı əzələnin iş qabiliyyətinin müayinəsi.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
4 |
İş zamanı tənəffüs sisteminin funksiyasının müayinəsi (sərbəst iş)
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
5 |
İş zamanı qan dövranının müayinəsi.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
6 |
Əmək şərаitinin qiymətləndirilməsi, хronometraj, iş pozasının müayinə metodları
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
7 |
Psixi sağlamlığın qiymətləndirilməsi. İş şəraitinin psixi sağlamlığa təsiri
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
8 |
İstehsalat şəraitində meteoroloji şəraitin orqanizmə təsiri (temperatur, rütubətin, hava cərəyanı sürətinin təyini) . |
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
9 |
Müvəqqəti əmək qabiliyyətini itirməklə ümumi xəstələnmələrin öyrənilməsi, uçotu və təhlili.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
|
10 |
Peşə xəstəlikləri və zəhərlənmələrin qeydi, uçotu və başvermə səbəblərinin araşdırılması.
|
В.Ф.Кириллов «Руководство к практическим занятиям по гигиене труда». Москва – 2008 Ali Naci YILDIZ and all. İş sağliği ve güvenliği meslek hastaliklari. 2020, 1014 p. R.A.Orucov; “İstehsalat zəhərləri və peşə zəhərlənmələri” Bakı – 2015 R.H.Əliyeva, S.Ə.Xəlilova “Əmək gigiyenası” Bakı – 2018 Гигиена труда: учебник / под ред. Н. Ф. Измерова, В. Ф. Кириллова. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2016. - 480 с.: Metodik vəsaitlər |
2 |
