Bizi izləyin:
AZE
Bizi izləyin:
Heydər Əliyev
Ana Səhifə
Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsi fənni
Bölmələrimiz
Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsi fənni

“Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsi” fənni iş mühitində insan sağlamlığına təsir göstərə biləcək amillərin öyrənilməsi, onların qiymətləndirilməsi və qarşısının alınması yollarını araşdıran mühüm ixtisas fənlərindən biridir. Müasir istehsalat və xidmət sahələrində müxtəlif fiziki, kimyəvi, bioloji və psixososial risk faktorları işçilərin sağlamlığı üçün potensial təhlükə yarada bilər. Bu baxımdan əmək gigiyenası iş mühitində mövcud olan zərərli və təhlükəli amillərin müəyyən edilməsi, onların insan orqanizminə təsirinin öyrənilməsi və sağlam iş şəraitinin təmin edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tədris prosesində tələbələr əmək gigiyenası sahəsində müasir yanaşmalar, risklərin sistemli qiymətləndirilməsi və profilaktik tədbirlərin tətbiqi ilə bağlı nəzəri və praktiki biliklər əldə edirlər. Bu biliklər iş mühitində sağlam və təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılmasına, peşə xəstəliklərinin və istehsalatla bağlı sağlamlıq problemlərinin qarşısının alınmasına xidmət edir.

Fənnin məqsədi: magistrantlara əmək fəaliyyəti prosesində iş mühitində mövcud olan fiziki, kimyəvi, bioloji və psixososial risk amilləri haqqında sistemli biliklər vermək, bu amillərin insan sağlamlığına təsir mexanizmlərini izah etmək və onların elmi əsaslarla qiymətləndirilməsi bacarığını formalaşdırmaqdır. Fənn çərçivəsində tələbələr risklərin identifikasiyası, təhlili və idarə olunması metodlarını, əmək gigiyenası üzrə normativ-hüquqi sənədləri və beynəlxalq standartları öyrənirlər.

 

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Əmək gigiyenasının və risklərin qiymətləndirilməsinin əsas anlayışlarını və prinsiplərini izah edir.

2. Əmək mühitində mövcud olan zərərli və təhlükəli istehsal amillərini müəyyən edir və qiymətləndirir.

3. Peşə risklərinin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi metodlarını tətbiq edir.

4. Əmək şəraitinin gigiyenik qiymətləndirilməsini aparır.

5. Risklərin azaldılması və idarə olunması üzrə profilaktik tədbirləri planlaşdırır.

6. Əmək gigiyenası sahəsində normativ-hüquqi sənədləri praktikada tətbiq edir.

 

Fənnin məzmunu

“Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsi” fənninin tədris proqramı magistrantlara peşə fəaliyyəti zamanı iş mühitində mövcud olan risk amillərinin elmi əsaslarla öyrədilməsi və idarə olunması məqsədilə hazırlanmışdır. Proqram əmək gigiyenasının nəzəri əsaslarını, peşə sağlamlığının qorunması prinsiplərini və risklərin qiymətləndirilməsinə dair müasir yanaşmaları əhatə edir. Tədris prosesində fiziki, kimyəvi, bioloji və psixososial amillərin insan sağlamlığına təsiri, onların ölçülməsi və gigiyenik normativlərlə müqayisəsi geniş şəkildə izah olunur.

Proqramda risklərin identifikasiyası, təhlili və qiymətləndirilməsi mərhələləri, keyfiyyət və kəmiyyət metodları, həmçinin risklərin idarə olunması strategiyaları xüsusi yer tutur. Eyni zamanda, əmək gigiyenası və əməyin mühafizəsi sahəsində milli qanunvericilik, beynəlxalq konvensiyalar və standartlar proqramın mühüm tərkib hissəsidir. Praktiki məşğələlər və nümunəvi situasiya təhlilləri vasitəsilə tələbələr real iş mühitlərində risklərin qiymətləndirilməsi və profilaktik tədbirlərin planlaşdırılması bacarıqlarını inkişaf etdirirlər.

Tədris proqramı nəticəsində magistrantlar peşə risklərini kompleks şəkildə qiymətləndirə bilən, sağlam və təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılmasına töhfə verən, analitik düşüncəyə malik mütəxəssislər kimi formalaşırlar.

 

Fənnin tədris formatı

Əyani

 

№

Mövzu (mühazirə)

Ədəbiyyat

Saat

 

1

 

 

Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsinin predmeti, məqsədi və ictimai sağlamlıq sistemində rolu
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  5. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

 

2

 

 

2

 

 

İş mühitində zərərli və təhlükəli amillərin ümumi təsnifatı
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  3. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

 

 

2

 

3

 

 

 

Fiziki risk amilləri (səs-küy, vibrasiya, mikroiqlim, radiasiya və s.) və onların sağlamlığa təsiri
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  3. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

 

 

2

 

4

 

 

 

Kimyəvi risk amilləri və istehsalatda məruz qalmanın gigiyenik qiymətləndirilməsi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019

 

 

2

 

 

 

 

5

Bioloji risk amilləri və peşə yoluxucu xəstəliklər
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  3. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

 

 

 

2

6

Psixososial risk amilləri və əmək fəaliyyətində stressin sağlamlığa təsiri
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024

2

 

7

Əmək şəraitinin gigiyenik normativləri və yol verilən hədlər
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  3. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

8

Risklərin identifikasiyası və ilkin qiymətləndirilməsi metodları
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

9

Peşə risklərinin kəmiyyət və keyfiyyət qiymətləndirilməsi yanaşmaları
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

10

Risklərin idarə olunması və profilaktik tədbirlərin planlaşdırılması
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  3. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999
  4. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  5. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

 

Cəmi

 

20

 

№

Mövzu (praktik məşğələ)

Ədəbiyyat

Saat

1

 

 

Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsinin inkişaf mərhələləri və müasir yanaşmalar
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

 

2

2

 

 

Əmək gigiyenası və risklərin qiymətləndirilməsinin ictimai sağlamlığa təsirinin real nümunələr əsasında təhlili
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

 

2

3

 

 

 

Müxtəlif istehsalat sahələrində risk amillərinin müəyyənləşdirilməsi
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

 

2

4

 

 

 

İş yerlərində fiziki risk amillərinin aşkarlanması və qiymətləndirilməsi
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

 

 

5

Səs-küy və vibrasiyanın ölçülməsi və gigiyenik normativlərlə müqayisəsi
  1. .S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

 

2

6

Mikroiqlim amillərinin (temperatur, rütubət, hava axını) sağlamlığa təsirinin təhlili və risklərinin qiymətləndirilməsi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

2

 

7

İstehsalatda kimyəvi maddələrə məruz qalmanın risklərinin qiymətləndirilməsi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

8

Kimyəvi risklər üzrə təhlükəsizlik məlumat vərəqlərinin təhlili
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

9

Bioloji risk amilləri ilə bağlı peşə yoluxucu xəstəliklərin nümunələri
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

10

Sağlamlıq müəssisələrində bioloji risklərin idarə olunması
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

11

Psixososial risk amillərinin müəyyənləşdirilməsi üçün metodların tətbiqi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

12

İş stressi və “yanma sindromu”nun (burnout) təhlili
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

13

Əmək şəraitinin gigiyenik normativlərinin praktiki tətbiqi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024

2

14

Yol verilən həddlərin aşılması hallarının təhlili
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

15

Risklərin identifikasiyası üzrə nəzarət siyahısı və matrislərin hazırlanması
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

16

İlkin risk qiymətləndirilməsinin aparılması üzrə praktik tapşırıq
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

17

Keyfiyyət risk qiymətləndirilməsi metodlarının müqayisəli təhlili
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

18

Kəmiyyət risk qiymətləndirilməsi üzrə sadə hesablamaların aparılması
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

19

Peşə risklərinin prioritetləşdirilməsi üsulları
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

20

Risk matrisinin qurulması və interpretasiyası
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

21

Risklərin azaldılması üzrə texniki və təşkilati tədbirlərin seçilməsi
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

22

Profilaktik tədbirlər planının hazırlanması
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019

2

23

Risklərin azaldılmasında texniki və təşkilati tədbirlərin rolu
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

24

Real iş mühiti üzrə risklərin qiymətləndirilməsi (situasiya məsələləri)
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004
  2. Steven S. Sadhra & Krishna G. Rampal, Occupational Health: Risk Assessment and Management, 1999

2

25

Əməyin mühafizəsi üzrə milli qanunvericiliyin praktiki tətbiqi
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

2

26

Beynəlxalq əmək təhlükəsizliyi standartlarının müqayisəli təhlili
  1. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019
  2. AIOH, Principles of Occupational Health and Hygiene, 2024
  3. ILO, Fundamental Principles of Occupational Health and Safety, 2008

2

27

Əmək gigiyenası sahəsində monitorinq və audit prinsipləri
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013
  2. Wiley, Handbook of Occupational Safety and Health, 2019

2

28

İstehsalat qəzalarının və peşə xəstəliklərinin səbəblərinin təhlili
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

2

29

Risklərin idarə olunmasında multidissiplinar yanaşma
  1. Megan Tranter, Occupational Hygiene and Risk Management, 2004

2

30

Təhlükəsiz və sağlam iş mühitinin formalaşdırılmasına dair nümunələr
  1. S.A.Gürzəliyеv, R.H.Əliyеva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyеva Əmək gigiyenası, dərslik 2013

 

2

 

Cəmi

 

60