English
Русский
“Əmək sağlamlığında standart və hüquqi aspektlər” fənni əmək mühitində işçilərin sağlamlığının qorunması, təhlükəsiz və sağlam iş şəraitinin yaradılması, eləcə də bu sahədə mövcud olan hüquqi və normativ mexanizmlərin öyrənilməsinə yönəlmiş mühüm ixtisas fənlərindən biridir. Müasir əmək bazarında istehsalat proseslərinin mürəkkəbləşməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və müxtəlif risk faktorlarının artması əmək sağlamlığının qorunmasını daha da aktual edir. Bu baxımdan əmək sağlamlığının təmin edilməsi yalnız tibbi və profilaktik tədbirlərlə deyil, həm də müvafiq hüquqi tənzimləmə və beynəlxalq standartların tətbiqi ilə həyata keçirilir.
Fənnin məqsədi:
Bu fənnin əsas məqsədi magistrantlara əmək sağlamlığı sahəsində mövcud beynəlxalq və milli standartlar, qanunvericilik aktları, normativ tələblər və hüquqi mexanizmlər haqqında sistemli və dərin biliklər verməkdir. Əmək sağlamlığı və təhlükəsizliyi üzrə dövlət siyasətinin hüquqi əsaslarını izah etmək; İş yerlərində sağlam və təhlükəsiz mühitin təmin olunması üçün normativ hüquqi aktların tətbiq qaydalarını öyrətmək; Azərbaycan Respublikasında əmək hüquqları, işçilərin sağlamlığının qorunması və risklərin idarə edilməsinə dair qanunların mahiyyətini təhlil etdirmək;bacarığını formalaşdırmaqdır.
Fənnin təlim nəticəsi:
- Əmək sağlamlığı və təhlükəsizliyi sahəsində milli və beynəlxalq qanunvericilik bazasının prinsip və tələblərini izah edə bilirlər.
- İş yerlərində təhlükəsizlik standartlarının tətbiqi və hüquqi tənzimləmə mexanizmlərini analiz edə və qiymətləndirə bilirlər.
- İşəgötürən və işçilərin hüquq və vəzifələrini hüquqi sənədlərə əsaslanaraq müəyyən edə bilirlər.
- Peşə xəstəlikləri və istehsalat qəzalarının hüquqi nəticələrini və qarşısının alınma tədbirlərini qiymətləndirə bilirlər.
- Əmək mühitində risklərin idarə olunması üzrə nəzarət, audit və monitorinq prosedurlarını hüquqi çərçivədə tətbiq edə bilirlər.
- Beynəlxalq təşkilatların (ILO, WHO, ISO və s.) standartlarını yerli qanunvericiliklə müqayisə edərək uyğunlaşdırma bacarığı nümayiş etdirirlər.
- Müəssisələrdə əmək sağlamlığı üzrə normativ-hüquqi sənədlər hazırlamaq və ekspertiza aparmaq qabiliyyətinə malik olurlar.
- Əmək hüququnun pozulması hallarında hüquqi mübahisələrin həlli yollarını əsaslandıra bilirlər.
Fənnin məzmunu
“Əmək sağlamlığında standart və hüquqi aspektlər” fənni Azərbaycan Tibb Universiteti tərəfindən İctimai Səhiyyə ixtisasının Əmək sağlamlığı ixtisaslaşması üzrə təhsil proqramında müəyyən edilmiş seçmə fənndir.
Bu fənn magistrantlara əmək sağlamlığı və təhlükəsizliyi sahəsində hüquqi-normativ tələblərini öyrədir. Fənnin məzmunu aşağıdakı əsas istiqamətləri əhatə edir.Əmək sağlamlığının mahiyyəti, məqsədi və idarəetmə prinsipləri;Azərbaycan Respublikasında əmək hüquqları və sağlam iş şəraitinin hüquqi təminatı;Əmək Məcəlləsinin və əlaqəli normativ hüquqi aktların əmək təhlükəsizliyinə dair müddəaları; İşçilərin sağlamlığının qorunması üzrə işəgötürənin və işçinin hüquq və vəzifələri; Peşə xəstəlikləri və istehsalat qəzalarının qarşısının alınması, hüquqi məsuliyyət və sosial müdafiə mexanizmləri.Risklərin qiymətləndirilməsi, nəzarət və audit sistemlərinin hüquqi aspektləri.Beynəlxalq təşkilatların (ILO, WHO və s.) əmək sağlamlığı standartları və onların tətbiqi. ISO 45001 və digər idarəetmə standartlarının hüquqi tələbləri. Əmək mübahisələrinin həlli yolları və məhkəmə təcrübəsi. Müəssisələrdə normativ-hüquqi sənədlərin hazırlanması və icrası.
“Əmək sağlamlığında standart və hüquqi aspektlər” fənninin gigiyenik baxımdan geniş tədqiq edilməsi və tədrisi vacib hesab edilir. Təlim nəticəsində alınan bilik və bacarıqlar gələcəyin Əmək sağlamlığı üzrə mütəxəsislərin fəaliyyətlərinin tənzimləmələrin nəzəri əsaslarını, tətbiq mexanizmlərini və beynəlxalq standartların daha keyfiyyətli olmasına xidmə t edəcək.
Fənnin tədris formatı
Əyani
|
№ |
Mövzu (mühazirə) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1 |
Əmək sağlamlığında qanunvericilik |
S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva “Əmək gigiyenası”(dərslik, Bakı 2013)səh. 478-479 |
2 |
|
2 |
Sanitariya-epidemioloji sağlamlıq haqqında |
Azərbaycan Respublikasının qanunu. (Bakı 1992) |
2 |
|
3 |
Sanitariya-epidemioloji sağlamlıq haqqında |
Azərbaycan Respublikasının qanunu. (Bakı 1992) |
2 |
|
4 |
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi |
Azərbaycan Respublikasının qanunu. (Bakı 1999) |
2 |
|
5 |
Əmək məcəlləsi. İşçinin və işə götürənin öhdəlikləri. Təhlükəsiz iş şəraiti |
Azərbaycan Respublikasının qanunu. (Bakı 1999) |
2 |
|
6 |
Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında (maddə 10- 15) |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997 |
2 |
|
7 |
Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997 |
|
|
8 |
İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununu. |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU Bakı şəhəri, 11 may 2010-cu il |
|
|
9 |
İşLƏYƏN ƏHALİ arasinda iİlkin VƏ İCBARİ TİBB MÜAYİNƏLƏRİN aparilma qaydalar |
Əmək məcəlləsi. maddə:62,226,231 Azərbaycan Respublikasının qanunu. (Bakı 1999) |
2 |
|
10 |
İş yerlərinin sağlamlaşdırılmasına tibbi yanaşma |
Əmək məcəlləsi: Əməyin mühafizəsi Bakı. 1999 |
2 |
|
|
Cəmi |
|
20 |
|
№ |
Mövzu (praktik məşğələ) |
Ədəbiyyat |
Saat |
|
1
|
Əmək sağlamlığı həkiminin hüquqi aspektləri (əsas qanunverici və normativ sənədlər)
|
S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva “Əmək gigiyenası” dərslik. Bakı 2013. Səh. 478-479 |
2 |
|
2 |
Azərbaycan Respublikasının sanitar qanunvericiliyinin əsas vəzifələri, sanitariya qaydaları (SQ), sanitariya normaları (SN), gigiyenik normativlərlə (GN), rəhbərlik (R), metodik göstərişlər (MG) və metodik tövsiyələrlə (MT) tanışlıq |
S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva “Əmək gigiyenası” dərslik. Bakı 2013. Səh. 479-480 Azərbaycan Respublikasında əməyin mühafizəsi üzrə normativ-hüquqi aktlar toplusu. |
2 |
|
3 |
Beynəlxalq əmək təşkilatlarının konvensiya və tövsiyələri İSO 45001 ilə tanışlıq |
Beynəlxalq əmək təşkilatlarının konvensiyaları. İSO. ISO 45003:2021.Psychological health and safety at work. — Geneva, 2021 |
2 |
|
4 |
Beynəlxalq standartlar ilə tanışlıq |
Beynəlxalq əmək təşkilatlarının konvensiyaları.İSO ISO 45003:2021.Psychological health and safety at work. — Geneva, 2021 |
2 |
|
5 |
Əmək sağlamlığı və təhlükəsizliyi üzrə əsas anlayışlar |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
6 |
Əməyin mühafizəsində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının rolu |
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası |
2
|
|
7 |
Əhalinin Sanitar Epidemioloji salamatlığı və onun təmin edilməsinin əsasları |
“Sanitar-Epidemioloji salamatlıq haqqında” qanun. Bakı. 1992 |
2 |
|
8 |
Əhalinin sağlamlığının qorunmasında əsas prinsiplər və dövlətin vəzifələri ( Maddə1-3) |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997. |
2 |
|
9 |
Əhalinin sağlamlığının qorunmasının təşkili |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997 |
2 |
|
10 |
Əmək məcəlləsinin əsas müddəaları |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
|
|
11 |
İş yerlərində müəssisə, işçi, işə götürənlərin əsas vəzifələri |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
12 |
Əmək məcəlləsinin tətbiq edildiyi “Ələt azad iqtisadi zonası” və digərləri. |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
13 |
İş yerlərində: əmək kollektivi, əmək müqaviləsi, kollektiv müqavilə, kollektiv saziş, iş yeri, əmək funksiyasına aid qanunlar |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
14 |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
|
15 |
Əhalinin sağlamlığının qorunmasında əsas prinsiplər və dövlətin vəzifələri. (Maddə 4-6) |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997 |
2 |
|
16 |
İş yerlərində Əhalinin sağlamlığının qorunmasının təşkili |
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU 1997 |
2 |
|
17 |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
|
18 |
İcbari tibbi müayinələrin aparılması qaydaları |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
19 |
Peşə xəstəlikləri və istehsalatda bədbəxt hadisələri üzrə sığorta olunanların peşə kateqoriyaları |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
20 |
Zərərli istehsalat amillərindən əməyin təhlükəsizliyi və mühafizəsi |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
21 |
Peşə risklərinin qiymətləndirilməsi metodlarının elmi əsasları |
S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva “Əmək gigiyenası” dərslik. Bakı 2013. Səh. 16-19 “Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
22 |
Peşə təhlükələri və risk faktorlarının qiymətləndirilməsi |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
23 |
İş yerlərində təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılması üçün profilaktik tədbirlərin planlaşdırılması |
S.A.Gürzəliyev, R.H.Əliyeva, R.A.Orucov, M.Y.Nəbiyeva “Əmək gigiyenası” dərslik. Bakı 2013. Səh.19-26 “Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. |
2 |
|
24 |
Təhlükəsizliyin təmini üçün profilaktik tədbirlərin sənədləşdirmə və nəzarət prinsipləri |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. Azərbaycan Respublikasının “Əməyin mühafizəsi haqqında” Qanunu. |
2 |
|
25 |
Müasir istehsalat proseslərində yaranan yeni peşə risklərin hüquqi və normativ tənzimləmə təklifləri |
“Azərbaycan Respublikasının Əmək məcəlləsi” Bakı. 1999. İş yerlərində risklərin qiymətləndirilməsi Qaydaları (mövcud normativ aktlar). Azərbaycan Respublikasının “Əməyin mühafizəsi haqqında” Qanunu. |
2 |
|
|
Cəmi |
|
50 saat |
