Normal fiziologiya tibbi elmlər sistemində insan orqanizminin həyat fəaliyyətinin əsas qanunauyğunluqlarını öyrənən fundamental elm sahələrindən biridir və müasir tibbin nəzəri-metodoloji əsasını təşkil edir. Bu elm sahəsi sağlam insan orqanizminin funksional xüsusiyyətlərini, tənzimlənmə mexanizmlərini, adaptasiya və kompensasiya imkanlarını öyrənməklə yanaşı klinik tibbin inkişafı üçün mühüm elmi baza yaradır. Fiziologiya sağlam həyat tərzinin fizioloji əsaslarını müəyyənləşdirir, xəstəliklərin profilaktikasında və funksional diaqnostikada mühüm rol oynayır, insan orqanizminin funksional ehtiyatlarının və adaptasiya imkanlarının qiymətləndirilməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan normal fiziologiya tibbi təhsilin baza fənlərindən biri kimi gələcək həkimlərin elmi dünyagörüşünün formalaşmasında, klinik təfəkkürünün inkişafında və tibbi fəaliyyətin elmi əsaslarının mənimsənilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan Tibb Universitetinin Normal fiziologiya kafedrası zəngin tarixi ənənələrə malik olub ölkədə fiziologiya elminin formalaşması və inkişafında mühüm rol oynamışdır. Kafedra 1920-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsində yaradılmış və bununla Azərbaycanda eksperimental təbabətin əsası qoyulmuşdur. Müxtəlif dövrlərdə kafedraya rəhbərlik etmiş görkəmli alimlərin elmi fəaliyyəti nəticəsində fiziologiya elminin ölkədə inkişafı üçün möhkəm elmi baza formalaşmışdır. Professor P.Y.Rostovtsev, professor S.R.Ocaqverdizadə, professor Q.M.Qəhrəmanov və digər alimlərin apardıqları elmi tədqiqatlar fiziologiyanın müxtəlif sahələrinin inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Akademik A.İ.Qarayevin elmi fəaliyyəti isə Azərbaycanda fiziologiya elminin inkişafında xüsusi mərhələ təşkil etmiş və bu istiqamətdə yeni elmi məktəbin formalaşmasına səbəb olmuşdur.

Müasir dövrdə kafedranın fəaliyyəti professor Arif Məmmədovun rəhbərliyi ilə sistem fiziologiyası elmi məktəbinin prinsipləri əsasında inkişaf etdirilir. Bu istiqamətdə aparılan elmi tədqiqatlar insan orqanizminin funksional sistemlərinin fəaliyyət mexanizmlərinin öyrənilməsi, psixoemosional gərginlik və emosional stressin neyrofizioloji əsaslarının araşdırılması, aviasiya psixofiziologiyası və insan amili probleminin öyrənilməsi kimi aktual elmi istiqamətləri əhatə edir. Bu tədqiqatlar həm fundamental fiziologiya elminin inkişafına, həm də tətbiqi tibbi sahələrdə yeni elmi yanaşmaların formalaşmasına xidmət edir.

Normal fiziologiya kafedrasının inkişaf strategiyası müasir tibbi təhsilin və elmi tədqiqatların prioritet istiqamətlərinə uyğun olaraq formalaşdırılmışdır və onun əsas məqsədi fiziologiya elminin fundamental prinsiplərinin müasir elmi nailiyyətlərlə inteqrasiyasını təmin etmək, tədris prosesinin keyfiyyətini yüksəltmək, elmi tədqiqat fəaliyyətini genişləndirmək və beynəlxalq elmi əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdir. Bu strategiya çərçivəsində kafedranın fəaliyyətinin əsas istiqamətləri tədrisin modernləşdirilməsi, elmi tədqiqatların genişləndirilməsi, maddi-texniki bazanın müasirləşdirilməsi və beynəlxalq akademik əlaqələrin gücləndirilməsi ilə bağlıdır.

Kafedrada tədris prosesi tələbələrin peşəkar kompetensiyalarının formalaşdırılmasına yönəlmiş müasir təhsil prinsipləri əsasında təşkil olunur. Tədris prosesində tələbə mərkəzli yanaşma tətbiq edilir və bu yanaşma tələbələrin yalnız nəzəri bilik əldə etməsinə deyil, həm də həmin bilikləri praktik tibbi fəaliyyətə tətbiq etmə bacarıqlarının inkişafına xidmət edir. Tədris proqramının məzmunu insan orqanizminin hüceyrə, toxuma, orqan və sistem səviyyələrində normal fəaliyyət mexanizmlərinin, eləcə də onların neyrohumoral tənzimlənmə yollarının ardıcıl və sistemli şəkildə öyrənilməsini nəzərdə tutur. Bu yanaşma tələbələrdə fizioloji proseslərin səbəb-nəticə əlaqələrinin elmi əsaslarla izah olunması bacarığını formalaşdırır və gələcək klinik fənlərin mənimsənilməsi üçün möhkəm nəzəri baza yaradır.

Tədris prosesində praktiki məşğələlərin rolu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Praktik məşğələlər zamanı tələbələr elektrokardioqrafiya, elektroensefaloqrafiya və digər funksional müayinə metodlarının aparılması və nəticələrinin interpretasiyası ilə tanış olur, eksperimental fizioloji təcrübələrin aparılması və alınan nəticələrin elmi təhlili üzrə ilkin bacarıqlar əldə edirlər. Bu proses tələbələrin analitik düşünmə qabiliyyətinin inkişafına, elmi tədqiqat fəaliyyətinə marağın formalaşmasına və eksperimental fiziologiya sahəsində ilkin praktiki təcrübənin əldə olunmasına imkan yaradır.

Kafedranın inkişaf strategiyasında elmi tədqiqat fəaliyyətinin genişləndirilməsi mühüm yer tutur. Aparılan tədqiqatların əsas istiqaməti insan orqanizminin funksional sistemlərinin fəaliyyət mexanizmlərinin, neyrohumoral tənzimlənmə proseslərinin, psixoemosional gərginlik və emosional stressin fizioloji əsaslarının öyrənilməsinə yönəlmişdir. Bu istiqamətdə baş beynin bioelektrik aktivliyinin elektroensefaloqrafik metodlarla tədqiqi, müxtəlif funksional vəziyyətlərdə orqanizmin adaptasiya mexanizmlərinin araşdırılması, həmçinin somatometrik göstəricilərlə ürək-damar sistemi parametrləri arasında qarşılıqlı əlaqələrin öyrənilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Aparılan elmi tədqiqatlar nəticəsində əldə olunan elmi nəticələr beynəlxalq elmi jurnallarda dərc olunur, beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda təqdim edilir və gənc tədqiqatçıların elmi fəaliyyətə cəlb olunmasına şərait yaradır.

Kafedranın fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də innovativ texnologiyaların tədris və tədqiqat prosesinə inteqrasiyasıdır. Bu məqsədlə laboratoriyalar müasir fizioloji tədqiqat avadanlıqları ilə təchiz olunmuş, elektroensefaloqrafiya, kardiovizor və digər müasir cihazların tətbiqi ilə elmi tədqiqatların aparılması üçün geniş imkanlar yaradılmışdır. Eyni zamanda rəqəmsal təhsil resurslarının yaradılması, elektron tədris platformalarının tətbiqi və interaktiv təlim metodlarının istifadəsi tədris prosesinin səmərəliliyinin artırılmasına və tələbələrin müasir texnologiyalarla işləmək bacarıqlarının inkişafına xidmət edir.

Normal fiziologiya kafedrasının inkişaf strategiyasında beynəlxalq elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsi də mühüm yer tutur. Bu istiqamətdə müxtəlif ölkələrin elmi-tədqiqat institutları və universitetləri ilə əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, birgə elmi layihələrin həyata keçirilməsi və akademik mübadilə proqramlarının təşkili nəzərdə tutulur. Milli Aviasiya Akademiyası, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fiziologiya İnstitutu, Rusiya Elmlər Akademiyasının P.K.Anoxin adına Normal Fiziologiya İnstitutu və digər elmi müəssisələrlə əməkdaşlıq kafedranın elmi potensialının gücləndirilməsinə və yeni elmi istiqamətlərin inkişafına şərait yaradır.

Kafedranın inkişaf strategiyasında maddi-texniki bazanın gücləndirilməsi də mühüm yer tutur. Bu məqsədlə laborator və tədris bazasının müasirləşdirilməsi, yeni eksperimental tədqiqat imkanlarının yaradılması və mövcud avadanlıqların yenilənməsi nəzərdə tutulur. Kafedrada yaradılmış kompüter sinifləri, tədris laboratoriyaları və eksperimental tədqiqat bazası tələbələrin praktiki bacarıqlarının inkişafına və elmi tədqiqat fəaliyyətinin genişləndirilməsinə xidmət edir.

Beləliklə, Normal fiziologiya kafedrasının inkişaf strategiyası müasir tibbi təhsilin və elmi tədqiqatların tələblərinə uyğun olaraq tədrisin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, elmi fəaliyyətin genişləndirilməsinə və beynəlxalq elmi əməkdaşlığın inkişafına yönəlmiş kompleks və sistemli fəaliyyət proqramını əks etdirir. Bu strategiyanın həyata keçirilməsi nəticəsində kafedranın elmi-pedaqoji potensialı daha da güclənəcək, fiziologiya elminin inkişafına mühüm töhfələr veriləcək və yüksək ixtisaslı tibbi kadrların hazırlanması istiqamətində yeni nailiyyətlər əldə olunacaqdır.