Mamalıq və ginekologiya predmeti.Mamalığın və ginekologiyanın təşkilin və inkişafının tarixi. Qadınların səhhətin və əməyin  qorunması haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi. Doğum evlərin və şöbələrinin fəaliyyətinin keyfiyyət göstəriciləri. Mamalıqda deontologiyanın xüsusiyyətləri. Azərbaycan mamalıq-ginekoloji məktəbinin əsas xüsusiyyətləri, onu görkəmli nümayəndələri. Mamalıq və ginekologiya kafedrasının qısa tarixi.

Mayalanma. Dölün bərndaxili inkişaf mərhələləri. Dölə patogen faktorlarının təsiri. Dölün perinatal qorunması.Mayalanma və döl yumurtasının inkişafı. İmplantasiya önü inkişaf dövrü. İmplantasiya, döl gişaların və göbək ciyəsinin quruluşu və əsas funksiyaları. Dölyanı maye: xüsusiyyətləri, tərkibi, mübadiləsi. Bətndaxili həyatının müxtəlif dövrlərində dölün morfoloji və fizioloji xüsusiyyətləri. Dölün qan dövranın və oksigen ilə təmin olunmasının xüsusiyyətləri. Kənar zədəli faktorlarının embiona və dölə təsiri.

 Qadının orqanizmində hamiləlik müddətində baş verən fizioloji dəyişikliklər və hamilələrinin müayinə üsulları. Hamiləlikdə ürək-damar, tənəffüs, endokrin, sidik ifrazı sistemlərinin fəaliyyətinin müayinəsi, ultrasəs müayinəsi (bu növ müayinənin aparılmasının müddəti və əsas məqsədi). Ana-döl sistemində qan dövranın müayinəsində doplerometriyanın rolu.

Doğuş. Qadın orqanizminin doğuşa hazırlığı. Preliminar dövrü. Fizioloji doğuş anlayışı. Doğuş fəaliyyətinin başlanmasının səbəbləri, müasir yanaşma. Doğuş fəaliyyətinin başlanmsına səbəb olan orqanizmin sinir, humoral və digər sistemlərində dəyişikliklər. Uşaqlıq boyunun yetişməsi. Doğuşun müjdəçilərin və preliminar dövrünün simptomokompleksi. Qadın orqanizminin doğuşa hazırlığının əlamətləri.

Doğuşun gedişi və aparılması.Doğuş dövrlərinin xarakteristikası, müxtəlif dövrlərdə doğuşun kliniki gedişatı. Doğuş zamanı uşaqlığın normal yığılma fəaliyyəti. Doğuşun müddəti. Doğuş fəaliyyətinin müasir qeyd olunma üsulları. Doğuşda dölün adaptasiyası. Ciftin ayrılmasının əlamətləri. Müasir şəraitdə doğuşun III dövrünün aktiv aparılma taktikası. Ayrılmış ciftin xaric olunma üsulları. Zahılıq dövrünün aparılması. Erkən zahılıq dövrünün qanaxmalarının səbəbləri profilaktikası. Patoloji və fizioloji qanaxma anlayışı. Ciftin tam olunmasının müayinə üsulları. Aralığın, uşaqlıq yolunun və uşaqlığın tamlığının müayinəsi.

 Doğuş fəaliyyətinin anomaliyaları (patologiyası). Doğuş fəaliyyətinin anomalyalarının XBT-10 üzrə təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Doğuş yollarının hazır olunmasından asıllı olaraq doğuş fəaliyyətini stimulyasiyasının müasir üsulları. Patoloji preliminar dövr və onun müalicəsi. Doğuş fəaliyyətin zəifliyinin səbəbləri. Doğuş fəaliyyəti zəifliyinin diaqnostikasın, müalicəsinin və doğuşun aparılmasının müasir üsulları. Doğuş fəaliyyətinin diskoordinasiyasının klinikası və diaqnostikası. Doğuş fəaliyyətinin diskoordinasiyasının əsas müalicə prinsipləri və tədbiq olunan farmakoterapiyasının əsaslandırılması. Doğuş fəaliyyətinin zəifliyi və diskoordinasiyası nəticəsində ana və döl üçün yaranan fəsadlar.

 Hamiləliyin 2-ci yarsının qanaxmaları.Cift gəlişin, normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasın, doğuşdan sonrakı qanaxmalarının  XBT-10 üzrə təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Cift gəlişi inkişafı üzrə risk qrupları. Ciftin yerləşməsindən asıllı olaraq klinikası, diaqnostikası.  Hamiləlik zamanı planlı və təxirəsalınmaz qeysəriyyə əməliyyatına göstərişlər. Normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasının risk amilləri. Normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasının cift gəlişi ilə differensial diaqnostikası. Normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasında mamalıq taktikası. Normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasının fəsadları. Ciftin yerləşməsinin anomaliyaları üzrə risq qrupları. Ciftin bitişmə sahəsindən asıllı olaraq klinikası, diaqnostikası və mamalıq taktikası. Erkən zahılıq erkən dövrün qanaxmalarının səbəbləri. Hipotonik qanaxmalarda göstərilən yardımının alqoritmi. Damardaxıli lahtalanma (DDL)-sindromu və hemorragik şok. İnfuzion-transfuzion müalicəsi.

Doğuşun III dövrünün və erkən zahılıq dövrün  qanaxmalar. Doğuşun III dövrünün və erkən zahılıq dövrünün dövrlərində qanaxmaları XBT-10 üzrə təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Qanaxma olmadan ciftin və döl gişaların yarılmasının gecikməsi. Ciftin uşaqlığın aşağı seqmentə yerləşməsinin  klinikası və individual mamalıq taktikası. Erkən zahılıq dövrdə qanaxmaların səbəbləri. Hipotonik qanaxmalarda göstərilən yardımının alqoritmi. Damardaxili laxtalanma sindromu və hemorragik şokun diaqnostikası. Patoloji qanaxmalarda infuzion-transfuzion müalicə.

Müasir mamalıqda dar çanaq.Doğuşun gedişində və nəticəsində  ana və döl üçün anatomik dar çanağın əhəmiyyəti, daq çanağın müxtəlif formaların və səviyyəsinin təyin edilməsində xarici və daxili mamalıq müayinəsinin əhəmiyyəti, əlavə müayinə üsulları (ultrasəs  pelviometriya, rentgenopelviometriya, dölün  kardiotokoqrafiyası, dölün US biometriyası), doğuşun aparılmasının prinsipləri və bu patologiyada doğuşun fəsadları.

Ananın doğuş travmatizmi. Doğuş travmatizminin təsnifatı, tezliyi və kiçik canağının travmalarının səbəbləri. Mamalıq travmasının lokalizasiyasından asıllı olaraq kliniki əlamətləri. Müayinə üsulları, tövsiyyə olunmuş kliniki müayinələr, doğuş travmatizminin differensial diaqnostikası. Mamalıq travmalarının müalicə üsulları, nəticələrin səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi. Mamalıq travmalarının profilaktikası, reabilitasiyası, qalın həyatı üçün proqnozu. Uşaqlığın, uşaqlıq boynunun cırılması. Uşaqlığın cırılmasının etiologiyası,  başvermə mexanizmi və təsnifatı. Uşaqlığın çapıq üzrə cırılması. Təhlükəli, başlanan və baş verən uşaqlığın cırılmasının klinikası, diaqnostikası, müalicəsi və profilaktikası.

Dölün hipoksiyası və yenidoğulmuşun asfiksiyası. Dölün hipoksiyasının intensivliyi və müddəti əsasında təsnifatı. Doğuşda dölün hipoksiyasının beynəlxalq təsnifatı (XBT-10). Hamiləlik  və doğuş zamanı dölün hipoksiyasının yüksək risk qrupları. Dölün vəziyyətinin qiymətlədirilməsinin müasir müayinə üsulları. Dölün xroniki bətndaxili hipoksiyasının müalicəsi. Hipoksiyanın ağırlığından asıllı olaraq doğuşun aparılma taktikası. Yenidoğulmuşun müayinəsi, reanimasiya tədbirləri.

Vaxtından əvvəl doğuş və gecikmiş hamiləlik.Vaxtından əvvəl doğuş anlayışı, törədən faktorlar. Düşüyün müxtəlif mərhələlərinin diaqnostikası və müalicəsi. Hamiləliyin vaxtından əvvəl pozulmasının risq amilləri. Vaxtından əvvəl doğuşun klinikası və diaqnostikası, müalicəsi və mamalıq taktikası. Gecikmiş hamiləliyinin kliniki-diaqnostik kriteriyaları, müalicəsi, profilaktikası və mamalıq taktikası.

Hamiləliyin hipertenziv vəziyyətləri. Hamiləliyin hipertenziv vəziyyətlərinin  (HHV) müasir təsnifatı (XBT-10), epidemiologiyası, tezliyi, etiologiyası, HHV risq amilləri, patogenezi, kriteriyaları, klinikası.  HHV təsnifatı klinikası, differensial diaqnostikası, ağırlığından asılı olaraq müalicə üsulları, mamalıq taktikası. Preeklampsiyanın olan hamilələrin ağırlıq  dərəcələrə qörə  müalicəsi. Ağır preeklampsiya klinikası müalicəyə reanimasion tədbirlər, mamalıq taktikası. HHV-nin profilaktikası.

Hamiləlik və ekstragenital xəstəliklər.Arterial hipertenziyanın təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Hamiləlik zamanı hipertonik xəstəliyin klinikası, gediş xüsusiyyətləri, fəsadları. Arterial hipertenziyanın hamiləliyə təsiri. Qadın məsləhətxanasında hipertonik xəstəliyi olan hamilələrə nəzarət, müayinə planı, hospitalizasiyaya göstərişlər. Hipertonik xəstəliyi olan hamilələrdə doğuşun aparılma taktikası, zahılıq dövründə müayinə və müalicəsi. Böyrək xəstəliklərin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Hamiləlik zamanı böyrək xəstəliklərin klinikası, gedişat xüsusiyyətləri, fəsadları. Xroniki piyelonefritin, qromeluronefritin hamiləliyə təsiri. Qadın məsləhətxanasında böyrək xəstəlikləri olan hamilələrə nəzarət, müayinə planı, hospitalizasiyaya göstərişlər.  Böyrək xəstəlikləri olan hamilələrdə doğuşun aparılma taktikası, zahılıq dövründə müayinə və  müalicəsi.

Zahılıq dövrünün xəstəlikləri.Zahlılq dövrünün irinli-septik xəstəliklərinin təsnifatı (XBT-10), tezliyi, etiologiya və patogenezi. Zahlılq dövrünün irinli-septik xəstəliklərinin klinika, diaqnostika və differensial diaqnostikası. Zahlılq dövrünün irinli-septik xəstəliklərin klinikası, müalicə və profilaktikası.

Müasir mamalıqda qeysəriyyə əməliyyatı.Təxirəsalınmaz və planlı qeysəriyyə əməliyyatına mütləq və nisbi göstəriş, əks-göstərişlər, əməliyyatın növləri, onların üstünlüyü və çatışmazlıqları (uşaqlıqda kəsik, yaranın tikilməsi, tikiş materiallarının növləri, ağrısızlaşdırmanın xüsusiyyətləri), əməliyyatönü hazırlıq, aməliyyatdan sonrakı dövrünün aparılma taktikası, erkən və sonrakı dövrlərin fəsadları.

Ailənin planlaşdırılması kontrasepsiya metodları. Qadın  reproduktiv sağlamlığında ailə  planlaşdırılmasının rolu. Ailə planlaşdırılmasının  təşkili.

Kontrasepsiya metodları: hormonal, uşaqlıqdaxili vasitə, baryer metodları, ailə planlaşdırılmasının təqvim vasitələri, cərrahi kontrasepsiya, təxirəsalınmaz kontrasepsiya

Azərbaycanda ginekoloji yardımın təşkili. Aybaşı tsiklin fiziologiyası.Ginekoloji xəstəliklərin simptomatikası. Ginekoloji  stasionar  yardımın təşkili. Qadın reproduktiv sistemin kliniki-fizoloji xüsusiyyətləri. Aybaşı tsikli və onun tənzimi. Müxtəlif yaş dövrlərində qadın cinsiyyət üzvlərinin anatomo-fizioloji xüsusiyyətləri. Hipotalamus-hipofiz-böyrəküstü-yumurtalıq sistemin aybaşı tsiklin requlyasiyasında əhəmiyyəti. Orqan – hədəflərdə (süd vəzilərində, uşaqlıqda) qedən dəyişikliklər. Ginekoloji xəstəliklərin diaqnostikasında ümumi müayinələrin  əhəmiyyəti. Anamnez.

Qadın  cinsiyyət üzvlərinin iltihabı xəstəlikləri. ÜST görə qadın cinsiyyət üzvlərinin iltihabi xəstəliklərinin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası, patogenez. İltihabı prosesesin lakolizasiyasına, inkişaf mərhələsinə və anamnezə görə kliniki təzahürü. Qadın cinsiyyət üzvlərinin iltihabı xəstəliklərinin müayinə metodları və differensial diaqnostikası.

Qadın  cinsiyyət  üzvlərinin iltihabı xəstəlikləri. Qadın cinsiyyət üzvlərinin iltihabı xəstəliklərinin müalicə metodlarının  seçilməsi. Keçirilmiş kəskin iltihabı xəstəliklərdən  sonra reabilitasion tədbirlər. Ektopik hamiləliyə səbəb ola amillər. Keçirilmiş uşaqlıq artımlarının iltihabı xəstəliklər və ya  pelvioperitonitləri sonra kiçik çanaqda olan bitişmə prossesinin və  qadınlarının iltihabı xəstəliklərinin residivinin profilaktikası.

Disfunksional uşaqlıq qanaxmaları (DUQ). DUQ-nın təsnifatı, tezliyi, etiologiyası, patogenez və müalicəsi. Patogenetik variantdan asılı olaraq (follikulun atreziyası və ya follikulun  persistensiyası). DUQ-nın kliniki təzahürü. Yuvenil, reproduktiv və postmenopauzal dövrlərdə DUQ-nın müalicə metodlarının  seçilməsi. Aybaşı funksiyasının  pozulması, profilaktikası.

Genital  endometrioz. Genital endometriozun tezliyi, etiologiyası, patogenez və təsnifatı, xəstəliyin  yayılması lokalizasiya və ifadə dərəcəsindən asılı olaraq kliniki şəkil. Endometriozun diaqnostikası və differensial diaqnostika. Müalicə metodunun  seçilməsi və cərrahi yardım. Aparılmış müalicədən sonra profilaktik tədbirlər və  reabilitasiya.

Uşaqlığın  mioması. ÜST görə miomanın tezliyi etiologiyası, patogenezi. Xəstənin yaşından, şişin lokalizasiyasından və  böyüklüyündən  asılı olaraq kliniki şəkil. Miomanın  diaqnostikası və  differensial diaqnostikası. Müalicə metodlarının seçilməsi və cərrahi müdaxilə. Aparılmış müalicədən sonra profilaktika metodları və  reabilitasion tədbirlər.

Ginekologiyada neyroendokrin sindrom. Aybaşı önü sindrom: patogenez, klinika, diaqnostika, müalicəsi. Postovarioektomik sindrom: patogenez, klinika, diaqnostika, müalicəsi. Klimakterik sindrom: patogenez, klinika, diaqnostika, müalicə: klassifikasiya, patogenez, klinika, diaqnostika, müalicə. Şıxan sindromu: patogenez, klinika, diaqnostika, müalicə. Böyrəküstü vəzin anadangəlmə disfunksiyası: Patogenez, klinika, diaqnostika, müalicə.

Uşaqlıqdankənar hamiləlik. Təsnifatı, patogenez, klinika, diaqnostika, müalicə (cərrahi müdaxilə, onun həcmi). Differensial diaqnostika (yumurtalıqların apopleksiyası,  yumurtalığın sistinin öz ayaqcığı üzərində burulması, miomatoz düyünün nekrozu, pelvioperitonit.

Uşaqlıq boynunun xərçəngönü xəstəlikləri və uşaqlıq boynunun xərçəngi. Uşaqlıq boynunun xərçəngönü xəstəliklərin və uşaqlıq boynunun xərçəngi. Etiologiya, patogenez və təsnifatı, xəstəliyin  inkişaf mərhələsindən asılı olaraq kliniki təzahür. Uşaqlıq boynu xərçənginin diaqnostik metodları və differensial diaqnostika xəstəliyin inkişaf mərhələsindən asılı olaraq müalicə metodunun seçilməsi. Uşaqlıq boynu xərçənginin və uşaqlıq boynunun xərçəngönü xəstəliklərinin profilaktikası.

Endometriumun  xərçəngönü  xəstəlikləri, xərçəngi.Endometriumun hyperplastik proseslərin baş verməsi səbəbləri (EHP) endometriumun hyperplastik proseslərin və xərçənginin patogenezi. EH-nın histoloji təsnifatı və endometriyanın xərçənginin diaqnostikası üçün müayinə metodları. Endometriumun hiperplaziyasının diaqnostika meyyarları EHP müalicə taktikası. EHP müalicəsinin nəticələrinin qiymətləndirilməsi ÜST görə endometriumun  xərçəngin Figo  sistemi üzrə TNM və təsnifatı. Uşaqlıq cisminin xərçənginin müalicə prinsipi. EHP və uşaqlıq  cisminin xərçənginin profilaktikası.

Yumurtalığın şişləri. ÜST-na görə yumurtalığın şişlərinin histoloji təsnifatı,  tezliyi, etiologiyası.  Yumurtalığın şişlərinin müasir  müayinə metodları, yumurtalığın şişlərinin aşkar  edilməsində istifadə olunan müayinələrin alqoritmi. Yumurtalığın xoş və bədxassəli şişlərinin müasir diaqnostika metodları. Yumurtalığın şişəbənzər törəmələri təsnifatı və  şişləri arasında fərq. Yumurtalığın follikulyar sistləri. Sarı cism sisti. Diaqnostika, müalicə taktikası. İltihabı tuboovarial törəmələr. Müalicə taktikası.

Trofoblastik şişlər.Beçəxor, onun destruksiya edən forması, xorionepitelioma. Klinika.Daqnostik müayinə metodları və müalicəsi (kimyaterapiya, cərrahi).

Sonsuz nigah. Ailədə sonsuzluğun səbəbləri. Qadın və kişi sonsuzluğu. Qadın sonsuzluğunun növləri. Sonsuzluğun müxtəlif formalarının diaqnostikası. Müxtəlif növ sonsuzluğun müalicə prinsipləri. Köməkçi reproduktiv  texnologiya, haqqında anlayış.

Perinatal  təbabətin  müasir problemləri. Ana və  perinatal ölümün səviyyəsinin aşağı düşməsində perinatal mərkəzlərin rolu. Tibbi yardımın növləri. Tibbi yardımın keyfiyyətinin nəzarətin sisteması: resursların, texnologiyanın idarə olunması. Nəticələrin monitorlaşdırılması. Tibbi təşkilatların restrukturlaşdırılması. Perinatal yardımın səviyyələri.

Hamilələrin dispanserizasiyası, risq qruplarının  ayırd edilməsi. Mamalıq və ginekologiyada deontologiya. Hamiləliyin  hipertenziv vəziyyətləri (HHV).        HHV ÜST-na görə təsnifatı. Epidematologiya, tezliyi, etiologiyası, HHV meydana çıxmasına şərait yaradan risq əmillər, inkişafının patofizioloji aspektləri, kliniki təzahürü diaqnostikası. HHV-in patogenezi, əsas kliniki formaları, diaqnostik kriteriyaları,  aparılan mütləq və əlavə müayinə metodları. Differensial diaqnostika. Ağırlıq dərəcələrinin qiymətləndirilməsi. Hamiləliyin  hipertenziv vəziyyətləri (HHV). HHV müalicə prinsipi, ağırlıq dərəcəsinə görə müalicəsi, ağır preeklampsiyanın müalicəsinin xüsusiyyətləri. Hypotenziv və  infuzion-transfuzion terapiyanın aparılmasına göstəriş.HHV ağır formalarında hamiləliyin və doğuşun aparılması taktikası. Vaxtından əvvəl doğuşun aparılmasına göstərişlər. Doğuşun başaçatdırılması metodlarının seşilməsi:-Qeysəriyyə əməliyyatına göstəriş; -Təbii yolla doğuşun başa çatdırılmaq aparılması xüsusiyyətləri; -Aparılan müalicənin fəsadları və ağırlaşmaları: maqnezial terapiya göstəriş dozalar. HHV profilaktikası və  proqnozu.

Hamiləliyin  başa çatdırılmaması. Vaxtından qabaq doğuş. Səbəbləri təsnifatı. Özbaşına düşük, təsnifatı, etiologiya, patogenez, profilaktika, müalicə. Hamiləliyin  erkən  başa çatdırılma səbəbləri. Vaxtından qabaq doğuş, etiologiya, vaxtından əvvəl doğuşun gedişatı və  idarə olunması. Ekstrimal çəkisi az olan yenidoğulmuşların qulluğu. Vaxtından qabaq hamiləliyin başa çatdırılmasının  profilaktikası. Hamiləliyin vaxtından qabaq başa çatdırılmasında istmiko-servikal çatmamazlığın rolu. Hamiləliyin vaxtından qabaq başa çatdırılmasının profilaktikasında qadın məsləhətxanasının rolu.

Ekstragenital xəstəliklər zamanı hamiləliyin və doğuşun  aparılmasının əsas prinsipləri.Hamiləliyin  əsas patoloji prosesin kəskinləşməsinə səbəb olan  şərtlər. Ekstragenital patologiya zamanı hamiləliyin gedişatı xüsusiyyətləri (trimestlər üzrə). Hamiləlik zamanı əsas xəstəlikləriyn  gedişatı (terminlər üzrə). Ekstragenital xəstəliklərin qeysəriyyə əməliyyatına göstərişi. Təbii doğum yolları üzrə doğuşun xüsusiyyətləri və aparılma taktikası (dövrlər üzrə). Zahılıq dövrünün xüsusiyyətləri. Risq qrupları, planlı, hospitalizasiyanın məqsədi və vaxtı, təcili  hospitalizasiyaya göstərişlər.  Ekstragenital patologiya zamanı  hamilələrə, doğan qadına və zahı qadına aparılan dərman preparatların xüsusiyyətləri. Hamiləlik zamanı  xəstəliklərin diaqnostikası.

Massiv mamalıq qanaxmalari (hemostaz sistemində qan laxtalanmasının patologiyası və ya patologiyanın olmaması) Müasir müalicə  prinsipləri. Cift gəlişlərinin təsnifatı, normal yerləşmiş ciftin vaxtından qabaq ayrılması, cift bitişmələrinin  anomaliyaları, qanaxmaların, tezliyi, etiologiyası. Cift gəlişlərinin inkişafı üzrə risq qrupları. Ciftin lokalizasiyasından asılı olaraq kliniki əlamətlər, diaqnostika. Hamiləlik zamanı təcili qeysəriyyə  kəsiyi əməliyyatına göstəriş. Planlı qeysəriyyə kəsiyi əməliyyatına göstəriş. Normal yerləşmiş ciftin vaxtından əvvəl qopması (NYCVƏQ) zamanı mamalıq taktikası. NYCVƏQ ağırlaşmaları, ciftin lokalizasiyası, anomaliyaları üzrə risq qrupu. Ciftin yerləşməsi və bitişmələrinə görə kliniki  təzahür. Patoloji bitişməyə görə  mamalıq  taktikası. Erkən zahılıq dövründə qanaxmaların səbəbi. Hipotonik qanaxma zamanı göstərilən yardımın alqoritmi. Hemoragik şok və DDS sindrom. İnfuzion transfuzion terapiya.

Hamilələrdə kəskin qarın. Hamilələrdə “kəskin qarın” (kəskin cərrahi patologiya): kəskin appendisit, kəskin peritonit, bağırsaq keçməməzliyi kəskin xolesistit, kəskin pankreatit. Bu  xəstəliklərin hamiləlik zamanı kliniki gedişatı.

Müasir şəraitdə zahılıq dövründə infeksion-iltihabı xəstəlikləri.ÜST-na görə zahılıq dövrünün irinli-septiki xəstəliklərinin təsnifatı, tezliyi, etiologiya, patogenez. Zahılıq dövrünün irinli-septiki xəstəliklərinin formasından, ağırlığından və  lokalizasiyadan asılı kliniki gedişatı. Zahılıq dövrünün irinli-septiki xəstəliklərinin diaqnostikası və  differensial diaqnostikası. Bu xəstəliklərin formasından asılı olaraq müalicə metodlarının seçilməsi. Zahılıq dövrünün irinli-septiki xəstəliklərin  ağırlaşmaları və profilaktikası.

Ginekologiyada kəskin  qarın. Uşaqlıqdan kənar hamiləlik (UKH), yumurtalığın apopleksiyası, yumurtalıq şişlərinin öz ayaqcığı ətrafında burulması. Klinika, differensial diaqnostika, cərrahi müalicə. Ginekoloji praktikada uşaqlıq qanaxmaları. Uşaqlıq artımlarının iltihabı törəmələrinin cərrahi müalicəyə göstərişi. Cinsiyyət üzvlərinin zədələnmələrində təcili yardım.

Cinsiyyət üzvlərinin inkişaf anomaliyaları.Cinsiyyət üzvlərinin inkişaf anomaliyaları, infantilizm, qonadaların disgeneziyası (kliniki təzahür, diaqnostika, korreksiya metodları). Cinsi yetişkənliyin pozulmaları. Kliniki, hormonal aspektlər, diaqnostika, müalicə.

Aybaşı funksiyasının pozulmaları.ÜST-na görə aybaşı funksiyasının pozulmalarının təsnifatı, tezliyi, etiologiya, patogenez, müalicə. Hipotalamus-hipofiz-böyrəküstü vəzi-yumurtalıq sistemindən pozulmalar nəticəsində aybaşı funksiyasının patologiyası, klinikası, diaqnostikası, müasir korreksiya metodları. Aybaşı funksiyasının pozulmalarının diaqnostikası və differensial  diaqnostika. Aybaşı  funksiyası pozulmalarının  müalicəsi metodlarını seçilməsi (konservativ və ya cərrahi, kombinə edilmiş). Aybaşı funksiyasının pozulmalarının residivlərinin, şişlərinin və ya neyroendokrin proseslərin inkişafının profilaktikası.

Qadın  cinsiyyət üzvlərinin spesifik və  qeyri-spesifik etiologiyalı iltihabı xəstəlikləri. ÜST-na görə qadın cinsiyyət üzvlərinin (QCÜ) iltihabı  xəstəliklərinin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası, patogenezi. Anamnezdən, lokalizasiyadan və iltihabı xəstəliyin  mərhələsindən asılı olaraq kliniki məzahür. QCÜ-nin iltihabı xəstəliklərinin diaqnostikası və differensial diaqnostika. QCÜ-nin iltihabı xəstəliklərinin müalicə metodunun seçilməsi (konservativ və ya cərrahi müalicə, laparoskopik və ya laparotomik yanaşma) QCÜ-nin iltihabı xəstəliklərinin residivlərinin keçilmiş iltihabı xəstəliklərindən və ya pelvioperitonitlən sonra kiçik çanaqda olan bitişmələri nəticəsində ektopik hamiləliyin və sonsuzluğun boru-peritoneal amilinin  profilaktikası.

Süd  vəzilərinin dishormonal xəstəlikləri. Mastopatiya – nədir? Süd vəzlərinin quruluşu. Süd vəzlərinin ontogenezi, süd vəzlərinin funksiyası və requlyasiyası. Mastopatiyaların formaları, patogenez, kliniki şəkil. Differensial diaqnoz. Müalicə.

Süd  vəzilərinin dishormonal xəstəlikləri. Dispanserizasiyanın məqsədi.

Müasir kontrasepsiya.   Qadın reproduktiv sağlamlığının qorunmasında ailə planlaşdırılmasının rolu. Ailə planlaşdırılmasının təşkili. Müasir kontrasepsiya metodları hormonal, uşaqlıq daxili vasitə (UDV), baryer metodları, təbii metodlar, cərrahi kontrasepsiya, təcili  kontrasepsiya.

Sonsuzluq. Köməkçi reproduktiv texnologiya.Qadın sonsuzluğu səbəbi. Diaqnostika (infertilliyin səbəbinin aşkarlanması). Kişi sonsuzluğu. Əsas səbəblər.  Spermaqramın xarakteristikası. Sonsuzluq nigah cütlüyüyinin müayinə metodları. Müalicə metodları. Köməkçi reproduktiv texnologiya. Profilaktika.

Qadın cinsiyyət üzvlərinin bədxassəli xəstəliklərinin diaqnostikasının, müalicəsinin və profilaktikasının əsas prinsipləri. Qasın cinsiyyət üzvlərinin xərçənginin aşkarlanması üzrə skrininq proqramlar. Müasir müayinə metodları. Servikal intraepitelial neoplaziya haqqında anlayış (CİN). Onkoloji prosesin yayılmasından asılı olaraq cərrahi müalicəsinin həcmi.  Genitalının  bədxassəli proseslərinin kompleks müalicəsində kimya və şüa terapiyasının effektivliyi.

Genital üzvlərin bədxəssəli xəstəliklərinin diaqnostikasının profilaktika və  müalicəsinin əsas prinsipləri. Qadın cinsiyyət üzvlərinin xərçəng xəstəliklərini aşkar etmək üçün skrininq proqramlar. Müasir müayinə metodları. Onkoloji prosessinin yayılmasından asılı olaraq cərrahi müalicənin həcmi. Genital üzvlərin bədxəssəli prosesslərinin kompleks müalicəsində kimyaterapiyanın və  şüa terapiyanın  effekti. “Mamalıq vı ginekologiya” fənninin praktik bölmələrinin məzmunu (praktik, klinik, məşğələlər, sərbəst işlər). IV kurs tələbələr üçün mamalıq fənnindən  klinik məşğələlərin məzmunu.

Mamalıq stasionarının strukturu və işinin təşkili. Mamalıq stasionarının strukturu. Qəbul şöbəsinin, mamalıq, zahılıq, hamiləliyin patologiyası şöbələrinin işinin təşkili. Hamiləliyin diaqnostika üsulları. Doğuşdan qabaq verilən məzuniyyətin vaxtının və  gestasiya müddətininin hesablanması.Təcrübi bacarıqlar. Düzgün anamnezi toplamaq və  hamiləliyin müddətinin təxmini diaqnozunun qoyulması bacarığı. Hamilənin obyektiv müayinəsinin  aparılması və  onun nəticəsinin güzgün qiymətləndirilməsi. USM müayinəsin interpretasiyası, kardiotokoqrammın nəticəsinin düzgün giymətləndirilməsi və əlavə müayinə metodlarını tətbiq etmək bacarığı.

Doğuş yolları. Anatomik və mamalıq nöqteyi nəzərindən çanaq.Döl doğuş obyekti kimi. Doğuş yollarının anlayışı. Anatomik və mamalıq nöqteyi nəzərindən çanaq. Böyük çanağın ölçüləri, kiçik çanağın ölçülərinin orienti kimi. Həqiqi konyuqatın ölçülməsinin üsulları. Doğan qadının vəziyyətinin dəyişilməsi ilə çanağın aparıcı oxunun və  əyilmə bucağının dəyişmə imkanı. “Yetişmiş” yenidoğulmuşun fizioloji  əlamətləri. Dölün başının quruluşunun anatomik xüsusiyyətləri. Dölün uşaqlıqda yerləşməsini səciyyələndirən mamalıq terminləri.

Təcrübə bacarıqlar: Dölün gələcək hissəsinin doğuş yolları ilə irəliləməsinin çanaq müstəvilərinin qiymətləndirilməsi üçün aparıcı nöqtələrinin təyin olunma bacarığı. Qadında  pelviometriyanın icrası və onun nəticəsinin qiymətləndirməsi bacarığı. Kiçik  çanağın girəcək müstəvisinin qiymətləndirilməsi məqsədi ilə həqiqi konyuqatın ölçülməsi bacarığı. “Yetişmiş”  yenidoğulmuşun qiymətləndirilməsi. Dölün uşaqlıq boşluğunda yerləşməsini təyin etmək

Hamilə qadınların müayinə üsulları. Qadın məsləhətxanasının məqsədləri vəzifələri. Hamilələrin ambulator müayinə üsulları. Hamilələrin risq qrupları və risq amilləri haqqında məlumat. Təcrübi bacarıqlar: Düzgün anamnezin məqsədyönlü toplanması və bunun əsasında ilkin diaqnozun qoyulması. Hamilənin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsullarının tətbiqi və kardiotokoqrammın nəticələrinin qiymətləndirilməsi, USM tədqiqatın göstəricilərinin interpretasiya bacarığı. Hamilələrin laborator müayinəsinin göstəricilərinin interpretasiyası bacarığı. Risq amillərinin əvvəlcədən nəzərə alınması, pasiyentin uyğun risk qrupuna salınması bacarığı,  hamiləyə individual nəzarət planının tərtibi.

Doğuş. Orqanizmin doğuşa hazırlığı. Preliminar dövr. Fizioloji doğuş anlayışı. Doğuş fəaliyyətinin başlanması səbəbləri, müasir nəzəriyyələr. Doğuşun başlanılmasının və prelimunar dövrün simptomokompleksi. Qadın orqanizminin doğuşa hazırlıq əlamətləri.Praktik bacarıqlar: Doğuşun başlanılması əlamətlərinin diaqnozunun qoyulması bacarığı. “Yalançı” doğuş (preliminar dövr) dövrünü spontan doğum fəaliyyətindən fərqləndirmək  bacarığı. Orqanizmin doğuşa hazırlıq əlamətlərinin aşkar etmək bacarığı.

Doğuşun gedişi və doğuşun aparılması Doğuşun dövrlərinin xarakteristikası,müxtəlif dövrlərdə doğuşun klinik gedişi. Doğuş zamanı uşaqlığın normal yığılma fəaliyyəti. Ənsə  gəlisinin ön və arxa görkəmlərində doğuşun biomexanizmi. Praktik bacarıqlar: Doğuş zamanı uşaqlığın yığılma fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi. Doğuş və erkən zahılıq dövrlərində fizioloji qan itkisin qiymətləndirmək bacarığı. Partoqrammanı tərtib və  interpretasiya etmək bacarığı

Fizioloji zahılıq dövrü. Fizioloji neonatal dövr. Fizioloji zahılıq dövrü anlayış (puerperium). Bu dövrdə  orqanların və sistemlərin dəyişməsi. Zahılıq dövründə uşaqlığın involyusiyasının və  subinvolyusiyasının kriteriləri. Zahı qadına müşahidənin alqoritmi. Zahı qadına qulluğun  prinsipləri, rejim və  pəhriz. Döşlə əmi dirmənin davamlığının zəruriliyi. Yenidoğulmuşların əsas tranzitor vəziyyətləri. Praktik bacarıqlar: Zahılıq dövründə uşaqlığın involyusiyasının qiymətləndirilməsi bacarığı. Zahıları müayinə etmək və zahılıq dövründə onların vəziyyətinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Zahılara rejim, pəhriz,  döşlə əmizdirmə məsələlərində məsləhət vermək bacarığı. Yenidoğulmuşun vəziyyətini qiymətləndirmək. Döşlə əmizdirmənin davamlığının prinsiplərini bilmək və kontrasepsiya üsullarını seçimək bacarığı.

Doğum fəaliyyətinin anomaliyaları. Doğuş fəaliyyətinin anomaliyalarının ÜST   təsdiqlədiyi əsasən (XBT-10) təsnifatı, tezliyi etiologiyası. Orqanizmin doğuşa hazırlığının diaqnostikasının üsulları. Uşaqlıq boynunun “Yetişgənliyinin” təyini. Doğuş yollarının yetişgənliyindən asılı olaraq doğuş fəaliyyətinin induksiyasının müasir üsulları. Patoloji preliminar dövr. Doğuşu fəaliyyətinin zəifliyinin səbəbləri. Doğuş fəaliyyətinin zəifliyinin diaqnostikası və müasir müalicə üsulları. Diskooordinasiyalı doğum fəaliyyəti. Klinika, diaqnostika. Doğum fəaliyyətinin diskooordinasiyası zamanı müalicənin əsas prinsipləri və  icra olunan terapiyanın farmakoloji əsaslandırılması. Doğuş zəifliyi və  diskooordinasiyalı doğuşu fəaliyyəti zamanı ana və döl üçün ağırlaşmalar. Praktik  bacarıqlar: Məqsədyönlü olaraq  anamnezin toplanılması və ona əsasən ilkin diaqnozun qoyulması bacarığı. Zahının obyektiv müayinəsinin icrası və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı.Əlavə müayinə üsullarının tətbiqi bacarığı və bimanual (uşaqlıq yolu) müayinənin nəticələrinin, doğuş yollarının doğuşa hazırlığının, KTQ-müayinənin, uşaqlığın obyektiv müayinəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Klinik müayinənin kardiotokoqrafiyanın göstəriciləriə əsasən uşaqlığın yığılma fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, medikamentoz preparatların təsirini əsaslandırmaq  bacarığı.Doğum  fəaliyyətinin anomaliyasının təxmini diaqnozunu qoymaq bacarığı. Partoqrammanı doldurmaq və onu interpretasiya etmək bacarığı.

 Hamiləliyin II yarısının  qanaxmaları. Cift gəlişlərinin, normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasının, ciftin anomal birləşməsinin, zahılıq qanaxmalarının ÜST (XBT-10) əsasən təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Cift gəlişi inkişafına əsasən risq qrupları. Ciftin lokalizasiyasından asılı olaraq klinika, diaqnostika. Hamiləlikdə  təcili  qeysəriyyə kəsiyinə göstərişlər. Planlı operativ doğuşa göstərişlər. NYCVA-nın (normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılması) inkişaf risq amilləri. Cift gəlişinin klinikası, diaqnostikası, differensial diaqnostikası. NYCVA zamanı mamalıq taktikası. NYCVA ağırlaşmaları. Praktik bacarıqlar: Məqsədəyönlü olaraq anamnezi toplamaqnılması və ona əsasən ilkin diaqnozun qoyulması bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin icrası və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsullarının tətbiqi, USM-nin, KTQ göstəricilərinin interpretasiya bacarığı. Təxmini diaqnozun qoyulması bacarığı. Ciftin gəlişinə şübhə doğuran, NYCVA, ciftin anomal birləşməsi, uşaqlıq hipotoniyası olan  hamilələrin aparılma taktikasını təyin etmək bacarığı. Reabilitasiya (bərpa) tədbirlərini seçmək və təyin etmək

Doğuşun son və erkən zahılıq dövrlərində qanaxmalar. Cift birləşməsinin nomaliyalarının inkişafı üzrə risq qrupları. Ciftin birləşmə/bitişmə sahəsindən asılı olaraq yaranan klinika. Patoloji birləşmənin növündən asılı olaraq mamalıq taktikasının tətbiqi. Erkən zahılıq dövründə qanaxmaların səbəbləri. Hipotonik qanaxmalarda yardımın göstərilməsi alqoritmi. Hemorragik şok və DDL-sindromu. İnfuzion-transfuzion terapiya. Praktik bacarıqlar: Məqsədyönlü olaraq anamnezi toplamaq və ona əsasən təxmini diaqnozu qoymaq bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsini aparmaq və onun nəticələrini qiymətləndirmək  bacarığı. Doğuşun son və  zahılıq  dövrlərində, o cümlədən qeysəriyyə kəsiyi əməliyyatı zamanı qan itkisini təyin etmək bacarığı. Uşaqlığın xarici massaji üsuluna yiyələnmək, hipotonik qanaxma zamanı yardım göstərmək bacarığı. İnfuzion-transfuzion terapiyanın icrası prinsiplərini bilmək.

Müasir mamalıqda dar çanaq. Anatomik və  klinik dar çanağın təsnifatı,tezliyi, etiologiyası. Dar çanağının mümkün formalarında doğuşun biomexanizmi. Dar çanağın diaqnostikasının üsulları. Dar çanaqda hamiləliyin gedişi və aparılması. Doğuş taktikasının seçimi. Doğuşda anada və döldə ağırlaşmaların profilaktikası. Paktik bacarıqlar: Məqsədyönlü olaraq anamnezi toplamaq və ona əsasən təxmini diaqnozun qoyulmasının mümkünlüyünü qiymətləndirmək. Pasiyentin obyektiv müayinəsini aparmaq və onun nəticələrini qiymətləndirmək bacarığı. Əlavə müayinə üsullarının tətbiq etmək və xarici pelviometriya, USM, uşaqlıq yolu müayinəsinin nəticələrini qiymətləndirmək bacarığı. Anatomik yaxud dar çanağın təxmini diaqnozunu qoymaq bacarığı.

Ananın və dölün doğuş travmatizmi. Doğuş travmatizminin təsnifatı, tezliyi və çanaq dibinin zədələrinin səbəbləri. Doğuş travmatizmindən asılı olaraq yerləşməsindən asılı olaraq klinik əlamətlərin və simptomların müxtəlifliyi. Diaqnostik metodlar, məsləhət olunan klinik tədqiqatlar, doğuş travmatizminin differensial diaqnostikası. Mamalıq zədələrinin müalicə üsulları, müalicənin effektivliyi. Doğuş zədələrinin profilaktikası və reabilitasiyası, həyat üçün proqnozlar. Praktik bacarıqlar Məqsədyönlü olaraq anamnezi toplamaq və ona əsasən doğuşun patoloji gedişinə səbəb olan risq amillərini qiymətləndirmək bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsini aparmaq və onun nəticələrini qiymətləndirmək. Əlavə müayinə üsullarını tətbiq etmək  və  sistoskopiya, ekskretor uroqrafiya, sidik kisəsinə metilen boyanın (metilen boyanın) yeridilməsinin, USM göstəricilərinin nəticələrini qiymətləndirmək bacarığı. Texniki diaqnozu qoymaq bacarığı və doğuş zədələrinin cərrahi müalicəsinə dair klinik məsləhətlərin verilməsi. Müalicənin evvektivliyinin qiymətləndirilməsi və  həyat üçün proqnozun tərtibi bacarığı. Kompleks reabilitasiya tətbirlərini təyin etmək bacarığı.

Dölün hipoksiyası və yenidoğulmuşun asfiksiyası. Dölün hipoksiyasının müddətinə, intensivliyinə və inkişaf mexanizminə görə təsnifatı. Doğuşda dölün hipoksiyasının bəynəlxalq təsnifatı (XBT-X). Hamiləlik və doğuş zamanı dölün hipoksiyasının yüksək inkişaf qrupları. Dölün  vəziyyətinin qiymətləndirilməsinin müasir üsulları. Dölün xronik bətndaxili hipoksiyasının kompleks terapiyasının əsaslandırılması. Hipoksiyanın gedişinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla  adekvat doğuş usulunun seçilməsi. Yenidoğulmuşun vəziyyətinin qiymətləndirilməsi. Reanimasion tədbirlər. Praktik bacarıqlar: Məqsədəyönlü olaraq anamnezi toplamaq və onun əsasında təxmini diaqnozu qoymaq bacarığı. Pasiyent obyektiv müayinəsinin icra etmək və onun  nəticələrinin qiymətləndirmək bacarığı. Dölün ürək vurğularının auskultasiya etmək bacariğı. Dölün vəziyyətinin müasir qiymətləndirmə üsullarını tətbiq etmək bacarığı, USM, KTQ göstəricilərini interpretasiya etmək bacarığı. Təxmini diaqnozu qoymaq bacarığı. Dölün xronik bətndaxili hipoksiyası olan xəstələrdə müalicə taktikasını təyin etmək  bacarığı. Apqar şkalası ilə yenidoğulmuşun vəziyyətini qiymətləndirmək. Yenidoğulmuşun reanimasiya üsullarını bilmək.

Azərbaycanda  ginekoloji yardımın təşkili. Aybaşı siklinin fiziologiyası. Ginekoloji xəstəliklərin simptomları. Ginekoloji stasionar xidmətin təşkili. Qadın  cinsiyyət orqanlarının anatomiyası və  fiziologiyası. Mamalıqda müayinə metodları. Praktik vərdişlər: Məqsədyönlü anamnezin toplanması və öncədən diaqnozun qoyulması bacarmaq. Xəstənin obyektiv müayinələrini aparmağı və nəticələri qiymətləndirmək bacarığı. Əlavə müayinə metodlarının tətbiqini bacarmaq və kiçik çanaq orqanlarının USM-nin, Histerosalpinqoqrafiyanın, kompyutor tomoqrafiyanı və funksional diaqnostika testlərinin nəticəlrini qiymətləndirməyi  bacarmaq.

 Azərbaycanda  ginekoloji yardımın təşkili. Aybaşı siklinin fiziologiyası.

Ginekoloji xəstəliklərin simptomları. Qadın cinsiyyət üzvlərinin iltihab xəstəliklərinin təsnifatı (ÜST görə (XBT-10) rastgəlmə tezliyi, etiologiya, patogenez. İltihab prosesinin mərhələsindən, anamnezdən və yerləşməsindən asılı  olaraq xəstəliyin klinikası. İltihabı  xəstəliklərin diaqnozu və differensial diaqnozu. Qadın cinsiyyət orqanlarının iltihab xəstəliklərinin müalicə üsullarının seçilməsi (konservativ, cərrahi, laparoskopik və ya laparatom yolla). Genital orqanların iltihab proseslərinin residivlərinin profilaktikası. Pelvioperitonit və ya uşaqlıq artımlarının iltihab proseslərindən sonra kiçik çanaqdakı bitişmələrin nəticəsində hamiləliyin olma ehtimalı.  Praktik  bacarıqlar: Təxmini diqnozun qoyulması üçün məqsədyönlü anamnezin toplanması bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və nəticələrin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayınə metodlarının və onların nəticələrinin qiymətləndirmək bacarığı: uşaqlıq boynu, uşaqlıq yolundan qarın boşluğu aspiratdan sitoloji yaxmaların götürülməsi. Ultrasəs və kolposkopik müayinələr histero və laparoskopiya, bakterioskopiya və bakterioloji müayinələr. Kiçik çanaq orqanlarının iltihab xəstəliklərinin təxmini diaqnozunun qoyulması bacarığı. İltihab xəstəliklərinin  müxtəlif mərhələlərində xəstələrin aparılması taktikası. Reabilitasiya  tədbirlərinin seçilməsi və təyini.

Disfunksional uşaqlıq qanaxmaları. ÜST (XBT-10) uyğun aybaşı funksiyasının pozğunluqlarının təsnifatı və  disfunksional uşaqlıq qanaxmalarının tezliyi, etiologiyası, patogenezi, müalicəsi. Disfunksional uşaqlıq qanaxmalarının diaqnostikası və differensial diaqnostikası. Hormonal hemostaz (göstəriş, sxemlər). Aybaşı funksiyasının pozğunluğunun  residivlərinin  profilaktikası. Praktiki  bacarıqlar: Məqsədyönlü anamnez toplamaq bacarığı və  təxmini diaqnozun qoyulması. Pasientin obyektiv müayinələrin və nəticələrini qiymətləndirmək  bacarığı. Əlavə müayinə metodlarının və onların nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı: funksional diaqnostika testləri üzrə müayinələr (bazal temperaturun ölçülməsi, uşaqlıq boynu testlərinin – seliyin yerilməsi, “qıjı simptomu”, bəbək  simptomu”, kariopiknik  indeksin sayılması). uşaqlıq yolu və boynunun sitoloji yaxmasının müayinəsi; qan zərdabında radioimmunoloji və immunoferment üsulla hormonların müayinəsi(FSH, LH, LH/FSH nisbəti, Prolaktin, AKTH, STH, TTH, estradiol, kortizol, tiroksin, triyodtironin, Testesteron, DGA-S); Exo-ensefaloqrafiya, reo-ensefaloqrafiya; Histerosalpinqoqrafiya; Kompyuter və maqnit-rezonans tomoqrafiya, kəllənin rentgenoqrafiyası hipofiz və endokrin orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək məqsədi ilə; Ultrasəs müayinəsi (transabdominal və transvaginal); Endoskopik müayinə metodları: histeroskopiya, kolposkopiya. Cərrahi hemostaza göstərişləri müəyyən etmək  bacarığı

Genital endometrioz. Genital endometriozun tezliyi, etiologiyası, patogenezi və təsnifatı. Endometriozun lokalizasiyası, yayılması, simptomlarına görə klinik mənzərəsi. Endometriozun diaqnostika və differensial diaqnostikası. Müalicə metodları və cərrahiyyə üsullarının seçilməsi. Müalicədən sonra aparılan profilaktika və reabilitasiya metodları. Praktik vərdişlər: Məqsədyönlü anamnezin toplanması bacarığı və təxmini diaqnozun qoyulması. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin və nəticələrin qiymətləndirilməsi bacarığı. Xəstəliyin diaqnostikası məqsədiylə əlavə müayinə metodlarının istifadə bacarığı Təxmini diaqnozun qoyulması. Xəstənin müalicə taktikasını müəyyən  etmək. Reabilitasiya tədbirlərini seçilmək və tətbiq etmək.

Uşaqlığın mioması. ÜST üzrə miomanın tezliyi, etiologiyası, patologiyası və təsnifatı. Şişin ölçüsü, lokalizasiyası və xəstənin yaşından asılı olaraq xəstəliyin klinik mənzərəsi. Miomanın diaqnostikası və differensial diaqnostikası. Müalicə metodlarının seçilməsi. Aparılan müalicədən sonrakı profilaktika və reabilitasiya metodları. Praktik vərdişlər: Məqsədyönlü anamnez toplanmasına uyğun təxmini diaqnoz qoymaq bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinələrinin aparılması və nəticələrin qiymətləndirilməsi. Əlavə müayinə metodlarının xəstəliyin diaqnozunu qoymaq üçün istifadə edilməsi. Təxmini diaqnozun qoyulması bacarığı. Xəstənin müalicə taktikasını seqməyi bacarmaq. Reabilitasiya tədbirlərini seçmək və tətbiq etməyi bacarmaq.

Uşaqlıqdankənar hamiləlik. ÜST-na görə  ektopik hamiləliyin təsnifatı,tezliyi, etiologiyası (XBT-10). Ektopik hamiləliyin anamnezdən, yerləşməsindən, pozulmasının müxtəlif növlərindən asılı olan klinik mənzərəsi. Ektopik hamiləliyin diaqnostika metodları və differensial diaqnostikası. Ektopik hamiləliyin müalicə metodu (laparoskopik və ya laparotomik müdaxilə üsulu). Təkrar uşaqlıqdan kənar hamiləlik hallarının profilaktikası. Keçirilmiş ektopik hamilliyin fəsadları. Təcrübi vərdişlər: Məqsədyönlü anamnez toplanması və ona uyğun təxmini diaqnozun qoyulması. Pasiyentin obyektiv müayinəsini aparmaq və alınan nəticələri qiymətləndirmək  bacarığı. Əlavə müayinə metodlarını tətbiq edərək kuldosentez, USM nəticələrini qiymətləndirərək interpretasiya etmək  bacarığı. Uşaqlıqdankənar hamiləliyin  təxmini diaqnozunu qoymağı bacarmaq. Pozulmuş boru hamiləliyi şübhəsi olan xəstənin aparılması taktikasını bacarmaq. Reabilitasiya tədbirlərin seçmək və tətbiq etmək.

Uşaqlıq boynunun xərçənq və  xərçənqönü xəstəlikləri. Uşaqlıq boynunun xərçənq və xərçənqönü xəstəliklərinin etiologiyası, patogenezi və təsnifatı. Xəstəliyin  mərhələsindən asılı olaraq kliniki mənzərəsi. Uşaqlıq boynunun xərçənq və xərçəngönü xəstəliklərinin diaqnostika və  difdiaqnostika metodları. Xəstəliyin  dövrlərindən  asılı olaraq  müalicə metodlarının seçilməsi. Xərçəng və xərçəngönü xəstəliklərin profilaktikası. Praktik vərdişlər: Məqsədəyönlü anamnez toplayaraq təxmini diaqnoz formalaşdırmaq bacarığı. Xəstənin obyektiv müayinəsini aparmaqla nəticələri qiymətləndirmək. Əlavə müayinə metodlarını bilməklə, nəticələri qiymətləndirməklə xəstəliyin diaqnozunu qoymağı bacaqmaq. Kliniki diaqnozu formalaşdırmağa bacarmaq. Xəstənin aparılması metodunu bilmək. Reabilitasiya tədbirlərini seçmək və təyin  etmək.

Yumurtalığın şişləri. Yumurtalıq şişlərinin ÜST-na əsaslanan təsnifatı. Yayılma tezliyi, etiologiya. Yumurtalığın şiş və şişəbənzər  törəmələrinin xoş və bədxassəli şişlərinin fərqi. Yumurtalığın follikulyar sisti. Sarı cism sisti. Diaqnostika. Müalicə taktikası. İltihabı tuboovarial  törəmələr. Müalicə taktikası. Hormon ifraz edən  yumurtalıq şişləri. Yumurtalıq şişlərinin müasir diaqnostikası metodları. Xoş və bəd xassəli yumurtalıq şişlərinin müasir müalicə metodları. Təcrübi verdişlər: Məqsədəyönlü anamnez toplamaqla təxmini diaqnozu qoymağı bacarmaq. Pasiyentin obyektiv müayinələrini aparmaqla yanaşı nəticələri qiymətləndirməyi bacarmaq. Əlavə müayinə metodlarını tətbiqi  edərək USM nəticələrini qiymətləndirməyi bacarmaq. Yumurtalıq şişinin təxmini diaqnozunu qoymağı bacarmaq. Xoş və bədxassəli  törəmələr zamanı xəstənin müalicə taktikasının aparılmasını bacarmaq. Əməliyyatdan sonrakı dövrün idarə olunması

Perinatal tibbin müasir problemləri. Dölün antenatal mühafizəsi. Tibbi-genetik məsləhət. Hamiləlik zamanı ultrasəs və biokimyəvi skrining.  Xorionbiopsiya, amniosentez, kordosentez. Dölün biofiziki  profilinin qiymətləndirilməsi. Praktik  vərdişlər: Kardiotokoqrafdan istifadə etmək bacarığı. Kardiotokoqrammanın interpretasiya etməyi bilmək. Hamiləlik müddətindən asılı olaraq dölün vəziyyətinin qiymətləndirməyi bacarmaq. Döl doğulandan sonra “istilik zəncirini” təmin etməyi bacarmaq

Hamiləlikə qadınların dispanserizasiyası. Risq qruplarının təyin olunması. Qadın  məsləhətxanasının məqsəd və vəzifələri. Hamilələrin  ambulator  müayinə üsulları. Hamiləliyin  diaqnostikası. Hamilələrdə risq qrupları və risq faktorları anlayışı. Praktik vərdişlər: Məqsədyönlü anamnez toplanması və hamiləyə uyğun təxmini diaqnozu qoymaq bacarığı. Hamilənin obyektiv  müayinələri aparmaq və nəticələrini qiymətləndirmək bacarığı. Əlavə müayinə metodlarını, həmçinin kardiotokoqramma, ultrasəs müayinəsinin nəticələrini şərh etmək. Hamilənin laborator müayinələrinin nəticələrini şərh etmək  bacarığı. Risq faktorundan asılı olaraq risq faktorları qiymətləndirməklə hamilənin fərdi aparılması planını tərtib etmək.

Hamiləliyin hipertenziv vəziyyətləri (HHV). ÜST görə HHV təsnifatı (XBT-10) klinik  formaları, risq amilləri epidemiologiyası, tezliyi, etiologiyası. HHV inkişafının patofizioloji aspektləri, orqanlarda gedən  dəyişikliklər. HHV patogenezi. HHV əsas kliniki əlamətləri, kriteriyaları, xroniki hipertenziya, hestasion hipertenziya, preeklampsiya haqqında anlayış. HHV mütləq və əlavə müayinə metodları. Differensial diaqnostika. Ağırlıq dərəcəsinin qiymətləndirilməsi. HHV aörılıq dərəcələrinə görə terapiya prinsipləri. Hamilələrdə erkən toksikozun kliniki əlamətlər müalicə xüsusiyyətləri. Hipotenziv və infuzion-transfuzion müalicəyə göstəriş və aparılması. Preeklampsiyanın ağır formalarına görə hamiləliyin və doğuşun aparılması taktikası. Təcili əməliyyata göstəriş. Doğuş yolunun seçilməsi: 1) qeysəriyyə kəsiyi göstəriş; 2) təbii doğum yolundan doğuşun  aparılması xüsusiyyətləri. Fəsadlaşma və  müalicənin əlavə təsirləri (maqnezium Sulfatın yüksək dozası, infuzion-transfuzion terapiyada kolloid və kristalloidlərin nisbəti). HHVprofilaktikası, proqnozu. Praktik vərdişlər: Məqsədyönlü anamnez toplamaqla təxmini diaqnoz qoymaq bacarığı. Obyektiv müayinə aparmaqla laborator göstəriciləri şərh etmək bacarığı. USM, KTQ və  digər əlavə müayinələrin nəticələrini şərh etməyi bacarmaq. HHV-nın ağırlıq dərəcəsini qiymətləndirməyi bacarmaq. HHV-nın ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq hamilənin stasionar müalicəsi üçün uyğun tibbi müəssisəni seçməyi bacarmaq. HHV-nın ümumi müalicə prinsiplərinə uyğun mərhələli medikamentoz terapiyanı təyin  etməyi bacarmaq. Təyin olunan  müalicə effekt vermədiyində müalicəni dəyişməyi  bacarmaq. Doğum tarixində əsaslandırılmamış təyinatların və  olabiləcək səhvlərin təhlilini bacarmaq. Hamiləliyi uzatmaq məqsədiylə risq amillərini nəzərə alaraq profilaktik tədbirlərin təyin  etməyi bacarmaq.

 Hamiləliyin  pozulması vaxtından qabaq doğuşlar. Hamiləliyin  pozulması anlayışı. Hamiləliyin  pozulmasının  əsas səbəbləri. Düşüklər müxtəlif mərhələlərinin diaqnostik meyarları. Özbaşına düşüklər müxtəlif mərhələlərində müalicə prinsipləri. Vaxtından qabaq doğuşun risq amilləri. Vaxtından qabaq doğuşlar. Müxtəlif mərhələlərinin klinikası və diaqnostika. Vaxtından qabaq doğuşların gedişi xüsusiyyətlər və mamalıq taktikasının seçilməsi. Vaxtından qabaq doğuşlar müalicə prinsipləri. Praktiki vərdişlər: Vaxtından qabaq doğuşların diaqnozunu qoymaq bacarığı. Vaxtından qabaq doğuş təhlükəsini başlanmış vaxtından qabaq doğuşdan seşməyi bacarmaq. Vaxtından qabaq doğuşun risq amilləri müəyyən etməyi bitmək. Doğuş zamanı uşaqlığın yığılma qabiliyyətini qiymətləndirə bilmək. Yenidoğulmuşun yetişkənlik əlamətlərini müəyyən  etmək.

Ekstragenital xəstəliklərdə hamilələrin də doğuşun  aparılmasının əsas prinsipləri. Hamiləliyin  fəsadsız qedişatı. Patoloji prosesi ağırlaşdıra biləcək hamiləlik tərəfdən olan  şərtlər. Hamiləliyin trimestrləri üzrə gedişinə ekstragenital patologiyaların təsiri. Hamiləlikdə xəstəliyin gedişinin xüsusiyyətləri.  Ekstragenital patologiya səbəbindən qeysəriyyə kəsiyinə  göstəriş. Təbii doğuş yolları ilə doğuşun gedişi və aparılması. Zahılıq dövrünün xüsusiyyətləri. Risq qrupları, planlı hospitalizasiyanın müddəti və  məqsədi. Təcili hospitalizasiyaya göstəriş. Ekstragenital patologiya zamanı, hamilələrin, doğan və zahı qadınların. Medikamentoz müalicəsinin xüsusiyyətləri. Hamiləlikdə xəstəliklərin  diaqnozu. Praktik  vərdişlər: Hamilə, doğan və zahı qadıının obyektiv müayinələrinin aparılması. Laborator funksional və müayinələrin aparılması və  nəticələrinin qiymətləndirilməsi  bacarığı. Hamiləlikdə və zahılıq dövründə xəstəliyin müalicə kursunun tərtib etməyi bacarmaq. Xəstəyə mamalıq stasionarından çıxdığı zaman, xəstəlik ağırlaşdığında məsləhət  verməyi və zahılıq dövründə profilaktikasını aparmağı bacarması.

Massiv mamalıq qanaxmaları. Müasir müalicə prinsipləri. ÜST görə (XBT-10) cift  gəliişi, normal yerləşmiş ciftin vaxtından əvvəl ayrılması, ciftin bitişmə anomaliyaları, zahılıq qanaxmalarının təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Cift gəlişinin yaranmasına görə risq qrupları. Ciftin yerləşməsindən  asılı olaraq  yaranan klinika, diaqnostika. Hamiləlik zamanı təcili olaraq qeysəriyyə kəsiyi əməliyyatına göstərişlər. Planlı cərrahi doğuşa göstərişlər. Normal yerləşmiş ciftin vaxtından əvvəl ayrılmasının  risq amilləri. Cift gəlişinin klinika, diaqnostika, differensial diaqnostikası. Normal yerləşmiş ciftin vaxtından əvvəl ayrılması zamanı mamalıq taktikası (NYCVƏA) ağırlaşmaları. Ciftin bitişmə anomaliyasına görə risq  qrupları. Ciftin bitişmə sahəsinə görə yaranan klinika. Patoloji birləşmənin növündən asılı olaraq mamalıq taktikası. Erkən zahılıq dövrü qanaxmalarının səbəbləri. Hipotonik qanaxma zamanı göstərilən yardımın alqoritmi. Hemorragik şok və DDL  sindromu. İnfuzion və  transfuzion terapiya. Praktiki vərdişlər: Anamnezin məqsədyönlü toplanması bacarığı və ona əsasən təxmini diaqnozun qoyulması imkanının  qiymətləndirilməsi. Ciftin obyektiv müayinəsinin aparılması bacarığı və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi. Əlavə müayinə üsullarını tətbiq edilməsi bacarığı, USM və KTQ məlumatlarının şərhi. Təxmini diaqnoz qoymaq bacarığı. Cift gəlişi, normal yerləşən ciftin vaxtından əvvəl ayrılması ( NYCVƏA), ciftin bitişmə anomaliyaları, uşaqlıq hipotoniyasına sübhə olan xəstələrin  aparılma taktikasının müəyyənləşdirilməsi  bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin  edilməsi. Son  və  zahılıq dövründə, eləcə də qeysəriyyə kəsiyi əməliyyatı zamanı qan itkirisinin müəyyən  edilmə bacarığı. Uşaqlığın xarici massaji üsuluna yiyələnmək, hipotonik qanaxma zamanı yardım  etməyi bacarmaq. İnfuzion – transfuzion terapiyanın aparılması prinsiplərini bilmək.

Hamilələrdə kəskin qarın. Hamilələrdə cərrahi patologiyanın  epidemioloji məlumatları və onların  proqnozu. Hamilələrdə appendisit, xolesistit,  pankreatitin  gedişinin  xüsusiyyətləri. Hamilələrdə bağırsaq keçməməzliyinin xüsusiyyətləri. Kəskin qarın zamanı diaqnostika və taktika. Saxlanılmış hamiləliyi olan  qadınlarda əməliyyatdan sonrakı dövrün aparılma xüsusiyyətləri. Praktiki vərdişlər: Hamilələrdə kəskin appendisitin diaqnostikasını bacarmaq. Əməliyyatdan  sonrakı dövrdə hamilə qadınların aparılması qaydasını bacarmaq.

  Mamalıq maşaları. Dölün vakuum ekstraksiyası. Mamalıq maşaları və vakuum ekstraksiyanın qoyulmasına  göstəriş və əks göstəricilər. Mamalıq maşaları və vakuum ekstraksiyanın qoyulma  şərtləri. Mamalıq maşaları və  vakuum ekstraksiya qoyulması əməliyyatdan sonrakı ağrılaşmalar. Ağırlaşmaların  profilaktikası. İri döl zamanı doğuşun gedişi və aparılması.  Praktik vərdişlər: Anamnezin məqsədyönlü toplanması bacarığı və doğuş üsulunun   seçilməsi. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması bacarığı və doğuş üsulunun seçilməsi. Düzgün doğuş üsulunun seçilməsi üçün əlavə müayinə üsulu tətbiqini bacarmaq. Hamiləliyin  aparılma taktikasının və doğuş üsulunun müəyyənləşdirilməsi bacarığı. Mamalıq maşalarını  qoymaq bacarığı.

Müasir  şəraitdə zahılıq dövrünün  infeksion-iltihabı xəstəlikləri. ÜST görə (XBT-10)  zahılıq dövrünün  irinli-septik  xəstəliklərinin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası, patogenezi. Zahılıq dövrünün irinli-septik xəstəliklərinin forması, gedişinin  ağırlığı, lokalizasiyasından asılı olaraq klinik şəkli. Zahılıq  dövrünün irinli-septik xəstəliklərinin diaqnostika və  differensial  diaqnostika üsulları. Zahılıq dövrünün  irinli-septik xəstəliklərinin gedişinin ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq müalicə üsulunun  seçilməsi. Zahılıq dövrünün  irinli-septik xəstəliklərinin ağırlaşma və  profilaktikası.  Praktik  vərdişlər: Anamnezin toplanması, pasientin  baxışı və alınan  məlumatlara  əsasən  təxmini diaqnozun qoyulması bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılmasını və onun nəticələrini qiymətləndirməyi  bacarmaq. Əlavə müayinə üsulları-USM, histeroskopiya, laborator məlumatların tətbiqini bacarmaq. Zahılıq dövrünün  irinli-septik xəstəliklərinin təxmini diaqnozunun qoyulması  bacarmaq. Zahılıq dövrünün irinli-septik xəstəliklərinin forma və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq xəstənin aparılma taktikasını müəyyənləşdirməyi  bacarmaq. Zahılıq dövrünün  irinli-septik xəstəlikləri olan  pasiyentlərdə  profilaktika və  reabilitasiya tədbirlərinin  düzgün təyinini  bacarmaq.

Xəstələrin  əməliyyatdan öncə hazırlığı və  əməliyyatdan sonra aparılması. Planlı cərrahi müalicəyə əks göstərişlər. Xəstənin əməliyyatöncəsi hazırlığı anlayışı. Erkən əməliyyatdan sonrakı dövrün aparılmasının xüsusiyyətləri hansılardır? Əməliyyatdan  sonrakı ağırlaşmaların  profilaktika tədbirləri hansılardır? Əməliyyatdan sonrakı infeksion ağırlaşmaların profilaktikası nədən ibarətdir? Əməliyyatdan sonrakı tromboembolik ağırlaşmaların profilaktikası nədən ibarıtdir? Ginekologiyada  cərrahi müdaxilə hansı növlərə  bölünür? Cərrahi müdaxilənin həcminin  seçilməsi nədən asılıdır? Ginekoloji əməliyyatda hansı növ anestezioloji vəsaitlərdən istifadə olunur? Planlı cərrahi müalicəyə hazırlanan xəstələrə hansı əməliyyatöncəsi laborator müayinələr aparılır? Praktik  vərdişlər. Cərrahi müalicəyə  hazırlaşan xəstədən məqsədyönlü anamnezin  toplanması və  ondan asılı olaraq klinik diaqnoz qoymaq imkanın qiymətləndirilməsi bacarığı. Cərrahi müalicəyə  hazırlaşan pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsulları olan sitoloji müayinə və uşaqlıq yolu və  uşaqlıq boynunun selikli qişasından  götürülmüş yaxmaların bakterioskopik və bakterioloji müayinə üsullarının və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı.

Uşaqlıq miomasının diaqnostika və müalicənin müasir aspektləri. ÜST görə (XBT-10) miomanın  tezliyi, etiologiyası, patogenezi və  təsnifatı. Şişin  lokalizasiyası, ölçüsü və xəstənin yaşından asılı olaraq klinik şəkil. Miomanın  diaqnostika və  differensial diaqnostika üsulları. Müalicə və cərrahi müdaxilə üsulunun seçilməsi. Aparılan   müalicədən sonra  profilaktika və  reabilitasiya üsulları. Praktik  verdişlər: Anamnezin məqsədəönlü toplanması və  onun əsasında  təxmini  diaqnozun qoyulması imkanının  qiymətləndiri bacarığı. Pasiyent obyektiv müayinəsinin aparılması və onun  nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Xəstəliyin  diaqnostikasında əlavə müayinə üsullarının  tətbiqi  bacarığı.          Təxmini diaqnozun qoyulması bacarığı. Xəstənin aparılması taktikasının  seçilməsi bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin  edilməsi.

Genital  endometriozun diaqnostika və  müalicəsinin müasir aspektləri.        

Cinsiyyət  üzvləri  endometriozunun tezliyi, etiologiyası, patogenezi və təsnifatı. Xəstəliyin  lokalizasiyası,  yayılması və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq klinik şəkli. Endometriozun diaqnostika və differensial  diaqnostika üsulları. Müalicə və cərrahi müdaxilənin seçilməsi. Aparılan  müalicədən  sonra profilaktika və  reabilitasiya üsulları. Praktik  vərdişlər: Anamnezin məqsədyönlü toplanması və onun  əsasında  təxmini  diaqnoz qoyulması imkanın  qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasientin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi  bacarığı. Xəstəliyin  diaqnostikasında əlavə müayinə üsulunun  tətbiqi bacarığı. Təxmini  diaqnozun qoyulması. Xəstənin  aparılma taktikasının  seçilməsi bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin  edilməsi.

Ginekologiyada kəskin qarın. Ginekologiyada “kəskin  qarın” səbəbləri. ÜST görə (XBT-10)  ektopik hamiləliyin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Uşaqlıqdan kənar hamiləliyin anamnezdən, lokalizasiyadan,  növdən, ektopik hamiləliyin pozulma tipindən asılı olaraq klinik şəkli. Ektopik hamiləliyin  diaqnostika və differensial diaqnostika üsulları. Ektopik hamiləliyin müalicə üsulunun seçilməsi (laparoskopik və ya  laparotomik yolla). Yumurtalığın apopleksiyası: etiopatogenez, təsnifat, diaqnostika, müalicə. Yumurtalıq şişlərinin ayaqcığının burulması: etiopatogenez, təsnifat, diaqnostika, müalicə. Miomatoz düyünün nekrozu: etiopatogenez, təsnifat, diaqnostika, müalicə. Pelvioperitonit: etiopatogenez, təsnifat, diaqnostika, müalicə. Praktik vərdişlər: Anamnezin məqsədəyönlü toplanması və onun əsasında texniki diaqnozun qoyulması imkanının qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin  qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsullarının tətbiqi və koldosentez nəticəsinin qiymətləndirilməsi: USM məlumatlarının şərhi bacarığı. Uşaqlıqdankənar hamiləliyin  təxmini diaqnozu qoyulması bacarığı. Qüman olunan pozulmuş uşaqlıqdankənar hamiləlikdə xəstənin aparılma taktikasının müəyyən  edilməsi bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin  edilməsi.

Aybaşı tsiklin pozulması. ÜST görə (XBT-10)  aybaşı funksiyasının pozulmasının təsnifatı, tezliyi, etiologiyası, patogenezi, müalicəsi. Aybaşı funksiyasının pozulmaları olan  qadınlarda hipotamus-hipofiz-böyrəküstü-yumurtalıq sistemində olan  dəyişiklər, kliniki əlamətlər. Aybaşı funksiya pozğunluqlarının diaqnostika və differensial diaqnostikası. Aybaşı funksiyasının pozulmalarının müalicə üsulunun seçilməsi. Aybaşı funksiyasının pozulmaları profilaktikası, şişəbənzər və ya digər hiperplastik proseslərin inkişaf mümkünlüyü. Praktik  vərdişlər: Anamnezin məqsədyönlü toplanması və onun əsasında təxmin diaqnoz qoyulması imkanının qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsulları və onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi  bacarığı: funksional diaqnostika  testlərinə görə müayinə (bazal  hərarətin  ölçülməsi, uşaqlıq boynu testlərinin qiymətləndirilməsi – uşaqlıq boynu  seliyinin dartılması, “küknar yarpağı”, “bəbək simptomu”, kariopiknotik indeksin hesablanması). Uşaqlıq yolu və  uşaqlıq boynu selikli qışasından götürülmüş yaxmanın sitoloji müayinəsi. Hormonların (FSH, LH, LH/FSH, Prolaktin, AKTH, STH, TTH, estradiol, kortizol, tiroksin, triyodtironin, testosteron, DHEA-S) radioimmunoloji və immunoferment analiz köməyi ilə qan  zərdabında təyin edilməsi EXO – ensefaloqrafiya, reo-ensefaloqrafiya Histerosalpinqoqrafiya, Hipofiz və  daxili sekresiya üzvlərinin vəziyyətini qiymətləndirilmək üçün kompüter və  maqnit-rezonans tomoqrafiya, kəllənin rentgenoqrafiyası. USM (transabdominal və transvaginal). Endoskopik müayinə üsulları: lapaoskopiya, histeroskopiya, kolposkopiya. Kiçik çanaq üzvləri iltihabı xəstəliklərinin  təxmini diaqnozunun qoyulması bacarığı. İltihabı xəstəliklərin  müxtəlif nozologiya və yayılma dərəcəsi olan  xəstələrin aparılma taktikasını müəyyənləşdirmək bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin  seçilməsi və təyin  edilməsi

Qadın cinsiyyət üzvlərinin spesifik etiologiyalı  iltihabı xəstəlikləri. ÜST görə  (XBT-10) qadın  cinsiyyət  üzvlərinin iltihabı  xəstəliklərinin təsnifatı, tezliyi, etiologiyası,  patogenezi. Genital vərəm (patogenez, diaqnostika, müalicə,  profilaktika). Qalxan  süzənək (patogenez, diaqnostika, müalicə, profilaktika). Cinsi yolla yayılan infeksiyalar və reproduktiv sağlamlıq. Praktik  vərdişlər:       Amanmezin məqsədyönlü toplanması və onun əsasında texniki diaqnozun  qoyulması imkanının qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Əlavə müayinə üsulu, sitoloji üsul və uşaqlıq yolu, uşaqlıq boynu  selikli qışası, kiçik çanaqdan götürülmüş yaxmanın nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı. İltihabı xəstəliklərin müxtəlif nozologiya və  yayılma dərəcəsi olan  xəstəliklərin aparılma taktikasının müəyyənləşdirilməsi bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin edilməsi

Cinsiyyət üzvlərinin qeyri-spesifik etiologiyalı iltihabı xəstəlikləri.  İltihabı prosesin anamnezdən, lokalizasiyadan, mərhələdən asılı olaraq klinik şəkli. Qadın  cinsiyyət üzvlərinin iltihabı xəstəliklərinin diaqnostika və  differensial diaqnostika üsulları. İrinli tuboovarial törəmələr. Qadın  cinsiyyət üzvləri iltihabı xəstəliklərin müalicə üsulunun  seçilmi (konservativ, cərrahi). Kiçik çanaqda uşaqlıq  artımlarının keçirilmiş iltihabı prosesi və pelvioperitonitdən sonra yaranan  bitişmə prosesi zamanı cinsiyyət üzvlərinin iltihabı proseslərinin residivi və mümkün ola bilər ektopik hamiləliyin profilaktikası. Praktik vərdişlər:  Anamnezin məqsədəyönlü toplanması və onun əsasında təxmini diaqnoz qoyulması imkanının  qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Kiçik çanaq üzvlərinin iltihabı xəstəliklərinin təxmini diaqnozun qoyulması bacarığı. İltihabı xəstəliklərin müxtəlif nozologiya və yayılma dərəcəsi olan   xəstələrin aparılma taktikasını müəyyənləşdirmək bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin  edilməsi

Müasir kontrasepsiya üsulları.   Müasir kontrasepsiya üsulları. Hormonal kontraseptiv təyini zamanı fərdi yanaşma. Uşaqlıqdaxili vasitə “Mirena”-nın  istifadəsinə göstəriş. Kombinə oral kontraseptivlərə göstəriş əksgöstəriş, müalicəvi effekti. Praktik  vərdişlər: Qadının müxtəlif yaş dövrlərində kontrasepsiyanın müxtəlif üsullarının seçilməsi bacarığı. Uşaqlıqdaxili və  hormonal kontrasepsiya zamanı müxtəlif ağırlaşmaları aşkar etmə  bacarığı. Hormonal kontrasepsiyadan əvvəl vacib olan  müayinəni təyin  etmə  bacarığı. Təcili  kontrasepsiyanın təyini bacarığı

Sonsuzluq. Yardımçı reproduktiv texnologiyalar. Sonsuzluq, təsnifatı. Sonsuzluğun səbəbləinin  diaqnostikası. Sonsuz nigah zamanı  cütlüklərin müayinə alqoritmi. Sonsuzluğun endokrin formasının müalicəsi. Yardımçı reproduktiv texnologiyalar haqqında anlayış.  Praktik vərdişlər: Spermoqramma şərhinin bacarığı. Sonsuzluq zamanı müayinə planının təşkili bacarığı. Uşaqlıq boruları keçməməzliyində histerosalpinqoqrammanın qiymətləndirilməsi bacarığı.

Endometriumun xərçəngönü vəziyyətləri və xərşəngi.   Endometriumun hiperplaziyası (ocaqvarı, diffuz). Endometriumun hiperplastik proseslərinin diaqnostikası. Endometriumun hiperplaziyasının müalicəsi. Endometriumun xərçənginin ÜST görə (XBT-10 TNM və FİGO sistem üzrə təsnifatı. Uşaqlıq cismi  xərçənginin anamnezdən, yaşdan, növdən asılı olan klinik şəkli. Uşaqlıq cismi xərçənginin diaqnostika və differensial diaqnostika üsulları. Uşaqlıq cismi xərçənginin müalicə prinsipləri. Uşaqlıq cismi xərçənginin profilaktikası.   Praktik vərdişlər:  Anamnezin məqsədyönlü toplanması və onun əsasında təxmini diaqnoz qoyulması imkanının qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasientin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Kiçik çanaq üzvlərinin USM məlumatı nəticələrinin, histoloji nəticələrin qiymətləndirilməsi bacarığı. Endometriumun xərçəngi olan xəstələrin aparılması taktikasının müəyyənləşdirilməsi bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin seçilməsi və təyin edilməsi.

Yumurtalığın şişləri və  şişəbənzər törəmələri.  ÜST görə (XTB-10) umurtalıq şişlərinin histoloji təsnifatı, tezliyi, etiologiyası. Yumurtalıq şişlərinin və  şişəbənzər törəmələrinin, xoşxassəli və bədxassəli şişlərinin fərqi. Yumurtalığın follikulyar sisti. Sarı cismi sisti, diaqnostika, müalicə taktikası. İltihabı tuboovarial törəmə. Müalicə taktikası. Yumurtalığın hormon ifraz edən  şişləri. Yumurtalıq şişlərinin müasir diaqnostika üsulları. Yumurtalığln xoşxassəli və  bədxassəli şişlərinin müasir müalicə üsulları. Praktik vərdişlər: Anamnezin məqsədyönlü toplanması və onun əsasında təxmini diaqnoz qoyulması imkanının qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi bacarığı.Əlavə müayinə üsullarının  tətbiqi və USM nəticələrinin qiymətləndirilməsi bacarığı. Yumurtalıq şişlərinin təxmini diaqnozunun qoyulması bacarığı. Xoşxassəli və bədxassəli törəmələr zamanı xəstənin aparılma taktikasının müəyyən edilməsi bacarığı. Əməliyyatdan sonrakı dövrün aparılması.

Uşaqlıq boynunun xərçəngönü xəstəlikləri və  xərçəngi.  Uşaqlıq boynunun xərçəngönü və xərçənginin etiologiya, patogenez və təsnifatı. Xəstəlik  mərhələlərindən asılı olaraq klinik şəkil. Uşaqlıq boynu xərçənginin diaqnostika və  differensial diaqnostika üsulları. Xəstəliyin  mərhələsindən asılı olaraq müalicə üsullarının  seçilməsi. Uşaqlıq boynunun  xərçəngönü və xərçəbginin profilaktika üsulları. Praktik  vərdişlər: Anamnezin məqsədəyönlü toplanması və onun əsasında texniki diaqnoz qoyulması imkanının  qiymətləndirilməsi bacarığı. Pasiyentin obyektiv müayinəsinin aparılması və onun nəticəsinin qiymətləndirilməsi  bacarığı. Xəstəliyin  diaqnostika üçün əlavə müayinə üsullarını bilmək və onların nəticələrini qiymətləndirmək. Klinik diaqnozu formalaşdırmaq bacarığı. Xəstələrin  aparılma taktikasını seçmək bacarığı. Reabilitasiya tədbirlərinin  seçilməsi və təyin  edilməsi.