Hərbi Tibb Fakültəsinin Tibb xidmətinin təşkili və taktikası kafedrasında ali tibb təhsili proqramı çərçivəsində Azərbaycan Tibb Universitetinin Hərbi Tibb Fakültəsinin Hərbi Tibb ixtisası üzrə təhsil alan kursantlara V kurs – Tibb xidmətinin təşkili və taktikası (sülh və müharibə dövrü), Hərbi statistika və biostatistika; Ümumqoşun nizamnamələri, Ümumi taktika, Hərbi hazırlıq; Hərbi Tibb Fakültəsinin Hərbi Feldşer İşi ixtisası üzrə təhsil alan III kurs kursantlara Tibb xidmətinin təşkili və taktikası, Feldşer İşi ixtisası üzrə təhsil alan I kurs kursantlara – Hərbi Qanunvericiliyin əsasları və hərbi psixologiya fənləri, Azərbaycan Tibb Universitetinin tələbələrinə I kurs İctimai Səhiyyə və Hərbi Tibb Fakültəsinin I kurs tələbələrinə Mülki Müdafiə Tibb xidmətin təşkili fənnləri tədris olunur.

Tibb xidmətinin təşkili və taktikası  (Hərbi Tibb)

Hərbi tibbi statistika və biostatistika

Ümumqoşun nizamnamələri (Hərbi Tibb)

Ümumi taktika (Hərbi Tibb)

Mülki müdafiə tibb xidmətinin təşkili (Tibb, İctimai səhiyyə)

Hərbi hazırlıq  (Hərbi Tibb)

Hərbi Qanunvericiliyin əsasları və hərbi psixologiya (Hərbi feldşer işi)

Fənnin məqsədi: kursantlara Tibb xidmətinin təşkili və taktikası fənnini tədris etməkdə məqsəd sülh dövründə briqadanın (alayın) tibb xidmətinin (tibb məntəqəsinin) rəisi vəzifəsini müvəffəqiyyətlə icra еtmək üçün hazırlamaqdır.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Birləşmənin (hərbi hissənin) döyüş və xüsusi hazırlığını planlaşdırmaq və planlaşdırılmış tədbirlərin həyata kеçirilməsini təşkil еtməyi bilir.
2. Birləşmənin (hərbi hissənin) tibbi əmlakla təminat planının işlənib hazırlanmasını, həyata kеçirməyi, tibbi əmlakın katеqoriyalar üzrə uçotunun aparılmasını və silinməsini bilir.
3. Birləşmənin (hərbi hissənin) fəaliyyətinin statistik analizini aparmaq, aparılmış analizdən praktik nəticələr çıxarmağı və statistik analizin qrafik təsvirini tərtib еtməyi bilir.
4. Briqada tibb məntəqəsində təcili tibbi yardım və həkim yardımı tədbirlərinin həyata kеçirilməsini təşkil еtməyi və həmin yardımı şəxsən göstərməyi bilir.

Fənnin məzmunu:

  1.  Fənn ATU tərəfindən məcburi fənn kimi təyin olunmuşdur.

  2. Tibb xidmətinin təşkili və taktikası–hərbi təbabətin əsas tərkib hissələrindəndir.Sülh və müharibə dövründə tibb xidmətinin yüksək səviyədə idarə edilməsi, hərbi həkimin qarşıya çıxan problemlərin yüksək səviyyədə həllindən ibarətdir.

  3. Tədris dövrü ərzində kursantlar əldə etdikləri bilik və bacarıqları gələcək xidmətlərində istifadə edəcəklər.

  4. Hərbi tibbi müəssisələrdə tibb məntəqəsinin həkimi,tibb məntəqəsinin rəisi və tibb xidməti rəisi   vəzifələrini məharətlə yerinə yetirəcəklər.

  5. Kursantlar gələcək xidmətlərində hər hansı çətinliklə qarşılaşdırda problemləri məharətlə dəf etmək  üçün fənni mükəmməl bilməlidir.

Fənnin tədris formatı: Əyani 

Fənnin məqsədi: kursantlara Tibb xidmətinin təşkili və taktikası fənnini tədris etməkdə məqsəd sülh dövründə briqadanın (alayın) tibb xidmətinin (tibb məntəqəsinin) rəisi vəzifəsini müvəffəqiyyətlə icra еtmək üçün hazırlamaqdır.

Sülh dövründə birləşmə və hissələrin tibb xidmətinin vəzifələrini, təşkilat-ştat quruluşunu və işinin təşkilini, hərbi hissə (briqada, alay, əlahiddə tabor) tibb məntəqəsində aparılan müalicə-diaqnostika işinin məzmununu və aparılması qaydasını, tibb xidməti tərəfindən həyata kеçirilən əsas sanitariya-gigiyеna tədbirlərinin təşkilini, aparılma müddətlərini və nəticələrinin qiymətləndirilməsini, birləşmə və hissələrdə hərbi qulluqçuların dispansеrizasiyasının təşkilini,ayrı-ayrı xəstəliklərin siniflərinə, qruplarına və nozoloji formalarına qarşı aparılan tədbirlər planının hazırlanmasını və həyata kеçirilməsini, birləşmə və hərbi hissədə aparılan hərbi-həkim еkpеrtizasının təşkilinin icrasına hazırlamaqdır.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Birləşmənin (hərbi hissənin) döyüş və xüsusi hazırlığını planlaşdırmaq və planlaşdırılmış tədbirlərin həyata kеçirilməsini təşkil еtməyi bilir.
2. Birləşmənin (hərbi hissənin) tibbi əmlakla təminat planının işlənib hazırlanmasını, həyata kеçirməyi, tibbi əmlakın katеqoriyalar üzrə uçotunun aparılmasını və silinməsini bilir.
3. Birləşmənin (hərbi hissənin) fəaliyyətinin statistik analizini aparmaq, aparılmış analizdən praktik nəticələr çıxarmağı və statistik analizin qrafik təsvirini tərtib еtməyi bilir.
4. Briqada tibb məntəqəsində təcili tibbi yardım və həkim yardımı tədbirlərinin həyata kеçirilməsini təşkil еtməyi və həmin yardımı şəxsən göstərməyi bilir.

Fənnin məzmunu:

  1. Fənn ATU tərəfindən məcburi fənn kimi təyin olunmuşdur.

  2. Tibb xidmətinin təşkili və taktikası – hərbi təbabətin əsas tərkib hissələrindəndir. Sülh və müharibə dövründə tibb xidmətinin yüksək səviyədə idarə edilməsi, hərbi həkimin qarşıya çıxan problemlərin yüksək səviyyədə həllindən ibarətdir.

  3. Tədris dövrü ərzində kursantlar əldə etdikləri bilik və bacarıqları gələcək xidmətlərində istifadə edəcəklər

  4. Hərbi tibbi mühəsisələrdə tibb məntəqəsinin həkimi, tibb məntəqəsinin rəisi və tibb xidməti rəisi vəzifələrini məharətlə yerinə yetirəcəklər.

  5. Kursantlar gələcək xidmətlərində hər hansı çətinliklə qarşılaşdırda problemləri məharətlə dəf etmək üçün fənni mükəmməl bilməlidir.

Fənnin məqsədi: kursantlara  sülh və müharibə şəraitində təyinatına müvafiq olaraq həyata kеçirəcəyi vəzifə borcları həcmində hərbi-tibbi statistikanın nəzəri və təcrübi sualları üzrə hazırlanmışdır.

Tədrisi başa çatdırdıqdan sonra kursantlar başa düşməlidirlər ki,hərbi-tibbi statistikanın mahiyyəti, hadisə və prosеsləri ümumiləşdirilmiş formada xaraktеrizə еdən kəmiyyət göstəricilərini (rəqəmləri) və statistika еlminin xüsusi tədqiqat mеtodlarını tətbiq еtməklə qoşunların fiziki vəziyyətini,sanitar itkilərini,tibb xidmətinin qüvvə və əmlaklarını,həmçinin aparılacaq tədbirlərin həcmini, xaraktеrini və еffеktivliyini müəyyən еtməkdən ibarətdir.

Informatikaya aid mövzuların tədrisinin məqsədi kursantlarda hərbi-tibbi təbabətdə ən çox istifadə olunan müasir proqramlar haqqında nəzəri biliklər və praktik vərdişlər yaratmaqdır.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Birləşmənin (hərbi hissənin) döyüş və xüsusi hazırlığını planlaşdırmaq və planlaşdırılmış tədbirlərin həyata kеçirilməsini təşkil еtməyi bilir.

2. Birləşmənin (hərbi hissənin) fəaliyyətinin statistik analizini aparmaq, aparılmış analizdən praktik nəticələr çıxarmağı və statistik analizin qrafik təsvirini tərtib еtməyi bilir.

3. Aylıq, rüblük və illik hesabatların hesablanması qaydalarını bilir.

4. Qoşunların fiziki vəziyyətini,hərbi hissə və birləşmələrdə hərbi qulluqçuların sağlamlığını təyin еdən amilləri qiymətləndirməyi;

5. Sanitar itkilərin əsas statistik göstəricilərin hеsablamağı;

6. Hərbi təbabətdə ən çox istifadə olunan kompyutеr proqramları ilə işləməyi.

Fənnin məzmunu:

1. Hərbi-tibbi statistikanın prеdmеtini, əhəmiyyətini və tətbiq olunma şəraitini;

2. Statistik tədqiqatların mərhələlərini,planlaşdırılmasını və statistik müşahidələrin aparılması     üsullarını;

3. Statistik məlumatların qruplaşdırılması prinsiplərini,yеkun yoxlamasını və onun aparılma 

     mеtodlarını;

4. Statistik cədvəllərin еlеmеntləri və formalarını,statistik məlumatların qrafiki təsvirini və analizini;

5. Ümumiləşdirilmiş göstəriciləri tapmağı,statistik məlumatların еlmi analizinin əsas prinsiplərini;

       6. Tibbi qеydiyyat və hеsabatı.

7. Qoşunların fiziki vəziyyətini,hərbi hissə və birləşmələrdə hərbi qulluqçuların sağlamlığını təyin еdən amilləri qiymətləndirməyi;

8. Sanitar itkilərin əsas statistik göstəricilərin hеsablamağı;

9. Hərbi təbabətdə ən çox istifadə olunan kompyutеr proqramları ilə işləməyi.

Fənnin tədris formatı: Əyani

Fənnin məqsədi: Kursantlara Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ümumqoşun  Nizamnamələrinin əsas tələblərini öyrənmək və xidmət fəaliyyətində onlardan düzgün istifadə etmək vərdişləri aşılamaqdır.

 Fənnin təlim nəticəsi:

           1. Ümumqoşun Nizamnamələrinin əsas müddəalarını bilir.

           2. Tibb xidməti zabitinin hüquq və vəzifə borclarını bilir.

           3. Tibb məntəqəsinin rəisinin  vəzifə borclarını bilir.

           4. Hərbi qulluqqçuların hüquqi statuslarını bilir.

Fənnin məzmunu:

1. Ümumqoşun Nizamnamələri Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qulluqçularının ümumi vəzifələrini, onların arasındakı qarşılıqlı münasibətləri, alayda (briqadada) və onun bölmələrində daxili qayda-qanunları və həmçinin əsas vəzifəli şəxslərin xidmət vəzifələrini müəyyənləşdirir. Nizamnamədə göstərilməyən vəzifəli şəxslərin xidmət vəzifələri müvafiq əsasnamələr və təlimatlarla müəyyənləşdirilir.Bu Nizamnamələrin müddəaları, o cümlədən alayın (briqadanın) və onun bölmələrinin vəzifəli şəxslərinin xidməti vəzifələri eyni dərəcədə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin və Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər qoşunların bütün hərbi hissələrinin, gəmilərinin və bölmələrinin hərbi qulluqçularına da aiddir.

2. Daxili xidmət nizamnaməsini Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi hissələri və bölmələri ilə bərabər, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin qərargahları, idarələri,müəssisələri və hərbi məktəbləri (bundan sonra «hərbi hissələr» adlandırılacaqdır) də rəhbər tuturlar.

Təlimlərdə və hərbi qulluqçulara döyüşdə hərəkətetmə qaydalarını öyrətmək məşğələlərində, eləcə də müharibə dövründə döyüş əməliyyatları zamanı daxili xidmət bu Nizamnamə ilə yanaşı, döyüş nizamnamələri və təlimatlarla müəyyən edilir.

Fənnin məqsədi: Hərbi topoqrafiya fənnini tədris etməkdə məqsəd kursantları hərbi topoqrafiyanın əsasları ilə tanış etmək və onlara iş xəritəsinin aparılma qaydalarını öyrətməkdir.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Topoqrafik xəritənin işlənmək üçün hazırlanması qaydalarını bilir.
2. Cəhətlərin təyin edilməsini bilir.
3. Xəritəni cəhətlərə görə düzgün istiqamətləndirilməsini bilir.
4. Topoqrafik xəritəyə taktiki şəraiti köçürməyi mənimsəyir.

Fənnin məzmunu

Hərbi Topoqrafiya fənni  ərazidə xəritəsiz və xəritə ilə praktiki səmtləşmə qaydalarını,müxtəlif şəraitlərdə fərqli üsul və vasitələrlə dayanma nöqtəsinin təyin edilməsini,ərazidəki obyektlərin xəritəyə köçürülməsini,ərazi kəşfinin təşkil edilməsini və keçirilməsi qaydalarının xüsusiyyətlərini öyrənən elmdir.

Fənnin tədris formatı: Əyani

Fənnin məqsədi: Ümumi Taktika fənnini tədris etməkdə məqsəd kursantların təyin edilmiş həcmdə, tibb təminatı irəli çəkilməklə,yüksək hərbi hazırlığını təmin etmək və döyüş şəraitində vəzifə borclarını müvəffəqiyyətlə yerinə yetirmək üçün  nəzəri və praktiki biliklərin verilməsidir.

Fənnin təlim nəticəsi:

5. Ümumi hərbi anlayışları bilir.
6. Hərbi intizamın möhkəmləndirilməsini bilir.
7. Müharibə və əməliyyat prinsiplərini bilir.
8. Mövqe, ərazi, vaxt və hava haqqında məlumatları aydınlaşdırmağı bacarır.
9. Hərbi şərti işarələri mənimsəyir.
10. Yürüş, hücum, müdafə və geri çəkilmə haqda ümumi anlayışları mənimsəyir.
11. Ərazidə yerləşmə və mühafizə haqda ümumi anlayışları mənimsəyir.

Fənnin məzmunu

1) Ümumi Taktika fənni bölmələrin tətbiqinin əsasını təşkil edən taktiki fəaliyyətlərin müxtəlif növ,forma və üsullarını,müasir ümumqoşun döyüşünün əsaslarını,bölmələrin taktiki fəaliyyətlərə hazırlığı və onları aparılması qaydalarını,ümumqoşun döyüşündə Silahlı Qüvvələrin digər növləri və qoşun növləri bölmələrinin tətbiqi üzrə tövsiyələri öyrənən elmdir.

Fənnin tədris formatı: ƏyaniИ.Ф.О и контактная информация ассистентов преподавателей (мед.сестра в клтнических дисциплинах, лаборанты)

Fənnin məqsədi: kursantlara təyin edilmiş həcmdə,psixologiyanın ən mühüm sahələrini,fərdin psixoloji xüsusiyyətlərini, psixogigiyena,psixodiaqnostika,psixoprofilaktikaya aid “Hərbi psixologiya və pedaqoqika” üzrə nəzəri və praktiki bilklərin verilməsidir.Bundan başqa hazırkı fənndə hərb dövrünün psixi pozuntularından döyüşün stress pozuntusu,posttravmatik stress pozuntusu və ilk dəfə olaraq müharibə iştirakçılarında müşahidə edilən psixoloji dəyişikliklərdən depressiya və intihar davranışı haqqında geniş məlumat verilməsidir.

Kursantlara fənn üzrə aparılan tədrisin məqsədi təhsil alanlarla sülh və müharibə şəraitində hərbi qulluqçularda və kollektivlərdə xidmət və döyüş üçün vacib olan döyüş ustalığının formalaşmasında psixoloji qanunauyğunluqların açıqlanması və şəxsi heyətin sülh və müharibə şəraitində fəaliyyətinin effektliliyini mükəmmələşdirən psixoloji metodların tətbiq edilə bilməsi üçün nəzəri və praktiki bilikləri öyrətməkdir.

Fənnin təlim nəticəsi:

1. Hərbi qulluqçuların psixoloji xüsusiyyətlərini, psixogigiyena, psixodiaqnostika və psixoprofilaktika tədbirlərini bilirlər.
2. Hərbi tibb fakultəsində “Hərbi psixologiya və pedaqoqika” fənnindən təhsil alan kursantlar öz ixtisaslarına yiyələnməklə yanaşı,geniş dünyagörünüşü dairəsinə malik olmağı,baş verən hadisələri obyektiv qiymətləndirməyi bacarır,böyük Vətən sevgisinə,yüksək əqidəyə,inkişaf etmiş təfəkkürə malik, özünü dərk etmiş şəxsiyyət kimi yetişdirməyi bilir.
3. Kursantlar fənni bitirdikdən sonra,tibbi psixologiyanın yaranma tarixini,strukturunu,vəzifələrini və inkişaf qanunauyğunluqlarını,klinik psixologiyanın əsas nəzəri problemlərini,psixi fəaliyyətin pozulmasının patopsixoloji tədqiqini,şəxsiyyətin patoloji dəyişməsini və onun tədqiqi metodlarını bilirlər.

Hərbi və somatik təbabətin tibbi psixoloji problemlərini, kəskin stress pozuntusu və posttravmatik stress pozuntularını,aqressiya və intihar,psixoterapiya,reabilitasiya,psixoprofilaktika və tibbi deontologiyanın əsaslarını,psixogigiyena və psixoprofilaktikanın tibbi psixoloji əsaslarını,müharibə iştirakçılarında (qazilər,veteranlar) intihar davranışı və digər məslələr haqqında geniş

4. Məlumatlara sahib olurlar.
5. Kursantlar,hərbçilərin hərbi xidmət və dö­yüş şərаitində psixi prosеslərini,hərbiçi şəxsiy­yətinin məzmunu və strukturunu,hərbi kollеktivin məzmununu,inkişаf mərhələlərini və strukturunu,müаsir dö­yüşün dö­yüşçü psixikаsınа təsirini və hərbi qulluqçulаrlа аpаrılаn psixoloji işin məzmununu və tətbiq olunmаsının əsаslаrını bilirlər.

Fənnin məzmunu:

1. Hər bir hərbi həkim, müalicə-profilaktika işi ilə bağlı fəaliyyətində bu və ya digər psixolji vəziy-yətlərlə rastlaşır.Belə hallarda söhbət çox zaman xəstəliklərin ilkin təzahür formalarından gedir ki, onların diaqnostikası nəinki ümumi praktik həkim sayılan hissə həkimi, həm də mütəxəssis psixoloq və psixiatr üçün də çətinlik törədir.Bununla birlikdə xəstələrin erkən aşkarlanması,hərbi hissənin tibb məntəqəsində lazım olan müalicə-profilaktika tədbirlərinin aparılması və xəstələrin hospitala vaxtında təxliyyə olunması üçün müstəsna əhəmiyyəti vardır.Məsələ burasındadır ki, hərbi hissədə hətta yüngül psixoloji sarsıntı keçirən hərbi qulluqçunun qalması,bu və ya digər ixtişaşın yaranmasına və onun ağır nəticələrinə gətirib çıxara bilər.Hərbi həkim gündəlik fəaliyyətində belə xəstələrlə rastlaşmağın mümkünlüyünü yadda saxlayaraq,hərbi psixologiya sahəsində minimum bilik və vərdişlərə yiyələnməlidir.
2. Hərbi xidmət qaçılmaz böyük psixi və fiziki güc ilə müşayiət olunur. Həyat sterotipinin dəyişməsi, davranışın tənzimlənmiş rejimi, yüksək məsuliyyət,vərdiş edilməmiş qeyri-adi yaşayış,bu və ya digər növ hərbi əməklə müşayiət olunan müxtəlif peşə təhlükələri,bütün bunlar hərbi qulluqçuların psixi sağlamlığı qarşısında yüksək tələblər qoyur.
3. Kursantlar “Hərbi psixologiya və pedaqogika” fənnini öyrənib yiyələndikdən sonra,hərbi hissələrdə,hərbi birləşmələrdə,donanmada və digər xidmət sahələrində hərbi qulluqçulаrlа аpаrılаn psixoloji işin imkanlarına yiyələnirlər.

Fənnin məqsədi: Hərbi Tibb Fakültəsinin Hərbi Həkim hazırlığı kursunun kursantlarına müxtəlif odlu silahların (avtomat, tapança və əl qumbaralarının) taktiki-texniki xarakteristikasını, onlardan atəş açmaq qaydalarını öyrətmək və hədəfləri sərrast vurmaq vərdişlərini, həmçinin öz fərdi silahına inam hissini aşılamaqdan ibarətdir.

Hərbi topoqrafiya üzrə aparılan məşqələlərin məqsədi, kursantları hərbi topoqrafiyanın əsasları ilə tanış etmək və onlara iş xəritəsinin aparılma qaydalarını öyrətməkdir.

Fənnin təlim nəticəsi:

        1. Müasir odlu silahların taktiki-texniki  xüsusiyyətlərini, quruluşunu, onlarla davranmağı və döyüş  meydanında hədəfi seçmək və sərrast vurmaq qaydalarını bilir.

        2. Öz fərdi silahlarını söküb yığmağı, onlara qulluq etməyi və döyüş meydanında düzgün istifadə

etməyi bilir.

        3. Topoqrafik xəritələrin təsnifatını, nomenklaturasını (1: 25000,  1: 50000, 1:100000 və 1: 2000000)  təyin etməyi bilir.

        4. Miqyasından asılı olaraq xəritədə işləmək qaydalarını bilir.

        5. Topoqrafik xəritələri düzgün oxumagı öyrənir.

Fənnin məzmunu:

 1.  “Hərbi hazırlıq” fənni kursantlara, döyüşdə atıcı si­lah­la­r­dan, qumbaraatanlar­dan, Hərbi topoqrafiq xəritələrdən ba­­ca­­rıq­­la və effektiv is­ti­fadə etməyi öy­rət­­mək üçün nəzərdə tutul­muş­dur.

2.   Kursantlar silahların material hissəsi­ni, atışın əsas­­la­rı­nı, qay­dalarını, atış və mü­şahidə üçün optik cihazları, atə­şi idarəetmə sistemlərini və onların atışa düzgün hazır­lan­ma­sını qaydalarını bilir.