Rezidentura

1. GİRİŞ

Mamalıq və ginekologiya üzrə ixtisas təhsili proqramı, ixtisaslaşan həkimin qadın xəstəlikləri, reproduktiv sağlamlıq və doğuş sahəsində profilaktik xidmətlər, xəstəliklərin etiologiyası, diaqnozu və müalicəsi ilə bağlı bilik, bacarıq və bunları tamamlayan münasibətləri yiyələnərək peşəkarlıq səviyyəsinin artırılmasını hədəfləyir. Təhsili başa vuran mütəxəssislərin sağlamlıq xidmətləri göstərən, təlim verən, idarəçi, məsləhətçi və sağlamlığın qoruyucusu kimi peşəkar həkimlər kimi fəaliyyət göstərməsi gözlənilir.

2. planın məqsədi – ixtisas təhsili müddətində standartlaşmanı təmin etmək, qadın xəstəlikləri və doğuş üzrə ixtisas təhsili zamanı qazanılması vacib olan bilik, bacarıq və münasibətləri müəyyən etmək, peşəkar və yetkin qadın xəstəlikləri və doğuş mütəxəssisləri yetişdirməkdir.

ƏSAS KOMPETENSİYALAR Kompetensiya – bir mütəxəssisin müəyyən bir işi və ya proseduru düzgün şəkildə icra edə bilməsi üçün vacib sayılan, təhsil və təlim yolu ilə qazanılan, müşahidə edilə və ölçülə bilən bilik, bacarıq, münasibət və davranışların cəmini ifadə edir. Bu kompetensiyalar 7 əsas sahəyə bölünür və hər biri mütəxəssisin fərqli rolunu təmsil edir:

1. İdarəçi

2. Komanda üzvü

3. Sağlamlıq qoruyucusu

4. Ünsiyyət quran

5. Dəyərlərə və məsuliyyətə sahib olan

6. Öyrənən və öyrədən

7. Xidmət göstərən - Xidmət göstərən kompetensiyalar Bu sahəyə daxil olan kompetensiyalar iki qrupa bölünür:

* Klinik kompetensiya – biliyin, şəxsi, sosial və/və ya metodoloji bacarıqların tibbi qərarvermə proseslərində tətbiq olunmasıdır.

* İnvaziv kompetensiya – biliyin və metodoloji bacarıqların tibbi müdaxilələr zamanı istifadə olunmasıdır. Klinik və invaziv kompetensiyalar tətbiq olunarkən digər 6 əsas kompetensiya sahəsi ilə uzlaşdırılmalı və klinik qərarvermə prosesinə dəstək olmalıdır.

3.1 Klinik Kompetensiyaların Səviyyələri və Qısaltmalar Klinik kompetensiyalar üzrə ixtisaslaşan həkimdən aşağıda qeyd olunan səviyyələrdə bacarıqlar əldə etməsi gözlənilir. Bu səviyyələr aşağıdakı şəkildə təsnif olunur: Əsas Dörd Səviyyə:

* B – Əsas bilik səviyyəsi: Pasiyentə ilkin diaqnoz qoymaq və zərurət olduqda onu vaxtında və zərər vermədən uyğun müalicə müəssisəsinə yönləndirmək bacarığı.

* T – Diaqnostik və yönləndirmə bacarığı: Pasiyentə diaqnoz qoymaq və müvafiq müalicə üçün istiqamətləndirmək bacarığı.

* ETT – Komanda ilə idarəetmə səviyyəsi: Multidissiplinar komanda işi çərçivəsində pasiyentin diaqnoz və müalicə prosesini idarə etmək bacarığı.

* TT – Tam müstəqil idarəetmə: Komanda dəstəyinə ehtiyac olmadan pasiyentin diaqnostik və terapevtik idarəsini tam şəkildə həyata keçirmək bacarığı. Əlavə İki Səviyyə: • A – Təcili yardım səviyyəsi: Pasiyentə təcili diaqnoz qoymaq və uyğun təcili müdaxiləni həyata keçirmək bacarığı.

* K – Profilaktik tədbirlər bacarığı: Pasiyentin birincili, ikincili və üçüncülü qoruyucu tədbirlərə olan ehtiyacını müəyyən etmək və bu tədbirləri həyata keçirmək bacarığı.

 

3.2 KOMPETENSİYALAR – TƏRİF VƏ SƏVİYYƏLƏR İxtisaslaşan həkim, aşağıda göstərilən invaziv kompetensiyaları təhsil müddətində əldə etməli və onları uyğun şəraitdə tətbiq edə bilməlidir. Bu bacarıqlar klinik qərarvermə, texniki bilik və təcrübə ilə sıx bağlıdır. Səviyyələrin açıqlaması:

* 1-ci səviyyə: Müdaxilənin necə aparıldığını bilmək və bu haqda başqasına izahat verə bilmək.

* 2-ci səviyyə: Təlimat və ya nəzarət altında, təcili vəziyyətdə müdaxiləni yerinə yetirmək bacarığı.

* 3-cü səviyyə: Sadə və tipik klinik hallarda müstəqil şəkildə müdaxiləni icra etmək bacarığı.

* 4-cü səviyyə: İstər sadə, istərsə də mürəkkəb bütün hallarda müstəqil şəkildə müdaxilə edə bilmək. ⸻

TƏHSİL STANDARTLARI

5.1 Təlimçi Standartları

* Tədris müəssisəsində ən azı iki təlimçi fəaliyyət göstərməlidir.

* Onlardan ən az biri dosent və ya daha yüksək elmi dərəcəyə sahib olmalıdır.

5.2 Avadanlıq Standartları Tədrisin keyfiyyətli və effektiv olması üçün aşağıdakı infrastruktur və texniki imkanlar təmin olunmalıdır:

* Perinatal Diaqnostika və Müalicə Bölməsi – yüksək riskli hamilələr üçün nəzərdə tutulmuş.

* Rəngli Doppler Ultrasonoqrafiya – yüksək ayırdetmə qabiliyyətli cihaz.

* Kardiotokoqrafiya cihazları, biyo-fiziki profil, intrapartum fetal monitorinq imkanları.

* Doğumxana və tam təchizatlı əməliyyatxana – ultrasonoqrafiya cihazı, müdaxilə otağı və müayinə masası daxil olmaqla.

* Laparoskopik və histeroskopik cərrahiyyə avadanlıqları və dəstləri.

* İxtisaslaşmış müşahidə və intensiv terapiya otaqları, o cümlədən:

* Yeni doğulmuşlar üçün reanimasiya bölməsi

* Tibb patologiyası laboratoriyası

* Konsultant ixtisaslar: pediatriya, daxili xəstəliklər, ümumi cərrahiyyə, uroloji və s.

 

Konkret Rotasiya Bacarıqları Tibbi Patologiya (Klinik bacarıqlar)

* Ginekoloji materialların patologiyası və klinik korrelyasiyası

* Servikovaginal smear analizləri • Patoloji nümunələrin göndərilməsi prinsipləri

* Frozen texnikasının göstərişləri Urologiya • Klinik bacarıq: Retroperitoneal anatomiya

* İnvaziv bacarıqlar: Sistoskopiya, sidik kisəsinin bərpası, ureter disseksiyası Ümumi Cərrahiyyə

* Klinik bacarıqlar: Kəskin qarın, yırtıqlar

* İnvaziv bacarıqlar: Total parenteral qidalanma, apendektomiya, bağırsaq yaralanmasının bərpası Anesteziologiya və Reanimasiya

* Klinik bacarıqlar: Lokal və regional anesteziya

* İnvaziv bacarıqlar: Entubasiya və ümumi anesteziya texnikası

7. ÖLÇMƏ VƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ İxtisas təhsili müddətində həkimlərin əldə etdiyi bilik, bacarıq və davranışların sistemli şəkildə ölçülməsi və qiymətləndirilməsi bu proqramın mühüm hissəsini təşkil edir. Qiymətləndirmə prosesi aşağıdakı sahələri əhatə edir:

7.1 Biliklərin Qiymətləndirilməsi

* Yazılı imtahanlar: Çoxseçimli testlər (ÇST), açıq tipli suallar, qısa cavablı suallar.

* Şifahi imtahan: Müsahibə və ya təqdimat formasında keçirilir.

* Məqalə və elmi təqdimatların qiymətləndirilməsi.

7.2 Bacarıqların Qiymətləndirilməsi

* Praktik müşahidə: Klinik bacarıqlar real və ya simulyasiya olunmuş vəziyyətlərdə təlimçi tərəfindən müşahidə edilir.

* Check-list əsasında qiymətləndirmə: Hər bir prosedur üçün əvvəlcədən müəyyən edilmiş meyarlar üzrə qiymətləndirilir.

* Mini Klinik Qiymətləndirmə (Mini-CEX): Pasiyentlə real təmas əsasında qısa formatlı qiymətləndirmə forması.

* Davamlı performans müşahidəsi: Gündəlik klinik fəaliyyətdə təlimçilər tərəfindən qeydlər aparılır.

7.3 Davranış və Peşəkar Yanaşmaların Qiymətləndirilməsi

* 360° qiymətləndirmə: Təlimçi, həmkar, tibb bacısı və digər işçilərin rəyinə əsaslanan çoxmənbəli qiymətləndirmə.

* Portfolio qiymətləndirməsi: İxtisaslaşan həkimin şəxsi inkişaf dosyesi – keçdiyi rotasiyalar, yerinə yetirdiyi prosedurlar və iştirak etdiyi elmi fəaliyyətlər əsasında qiymətləndirilir.

7.4 İllik və Dövri Qiymətləndirmə

* Hər tədris ili sonunda illik qiymətləndirmə imtahanı keçirilir.

* İxtisaslaşma müddətində ən azı iki dəfə şifahi və praktiki qiymətləndirmə aparılmalıdır.

* Əgər nəticə qənaətbəxş deyilsə, həkimə əlavə təlim və düzəliş planı təqdim olunur. ⸻ Bu qiymətləndirmə sistemi, ixtisaslaşan həkimin yalnız biliklə deyil, peşəkar davranış və praktik bacarıqlar baxımından da inkişafını izləməyi və dəstəkləməyi hədəfləyir.